Składniki organiczne komórki

1.Węglowodany

Związki organiczne zbudowane głównie z węgla, wodoru i tlenu. Pełnią przede wszystkim funkcję energetyczną, zapasową i budulcową. Dzielą się na monosacharydy, disacharydy i polisacharydy.

2.Monosacharydy

Cukry proste, czyli najprostsze węglowodany. Należą do nich m.in. glukoza, fruktoza i galaktoza. Są dobrze rozpuszczalne w wodzie i stanowią szybkie źródło energii dla komórek.

3.Disacharydy

Węglowodany zbudowane z dwóch połączonych monosacharydów. Przykładami są sacharoza, laktoza i maltoza. Po strawieniu rozkładane są do cukrów prostych.

4.Polisacharydy

Wielocukry zbudowane z wielu połączonych monosacharydów. Przykłady to skrobia, glikogen i celuloza. Pełnią funkcję zapasową albo budulcową.

5.Glukoza

Monosacharyd będący podstawowym substratem oddychania komórkowego. Jest ważnym źródłem energii dla komórek, zwłaszcza komórek nerwowych i mięśniowych.

6.Glikogen

Polisacharyd zapasowy zwierząt i grzybów. U człowieka gromadzony jest głównie w wątrobie i mięśniach jako rezerwa glukozy.

7.Białka

Związki organiczne zbudowane z aminokwasów połączonych wiązaniami peptydowymi. Pełnią wiele funkcji: budulcową, enzymatyczną, transportową, odpornościową, regulacyjną i ruchową.

8.Aminokwasy

Podstawowe jednostki budujące białka. Różnią się budową łańcucha bocznego, a ich kolejność w cząsteczce decyduje o właściwościach powstającego białka.

9.Wiązanie peptydowe

Wiązanie łączące aminokwasy w cząsteczce białka. Powstaje między grupą aminową jednego aminokwasu a grupą karboksylową drugiego.

10.Denaturacja białka

Proces utraty naturalnej struktury przestrzennej białka pod wpływem np. wysokiej temperatury, skrajnego pH lub niektórych substancji chemicznych. Skutkiem jest zwykle utrata aktywności biologicznej.

11.Białka proste i złożone

Białka proste są zbudowane wyłącznie z aminokwasów, a białka złożone oprócz części białkowej zawierają też część niebiałkową, niezbędną do pełnienia funkcji.

12.Lipidy

Nierozpuszczalne lub słabo rozpuszczalne w wodzie związki organiczne, do których należą tłuszcze właściwe, fosfolipidy i steroidy. Pełnią funkcję zapasową, budulcową, ochronną i regulacyjną.

13.Fosfolipidy

Lipidy budujące błony biologiczne. Mają część hydrofilową i hydrofobową, dzięki czemu tworzą dwuwarstwę lipidową oddzielającą wnętrze komórki od środowiska.

14.Kwasy nukleinowe

Związki organiczne odpowiedzialne za przechowywanie i przekazywanie informacji genetycznej. Do kwasów nukleinowych należą DNA i RNA, zbudowane z nukleotydów.

15.Nukleotyd

Podstawowa jednostka budująca kwasy nukleinowe. Składa się z cukru pięciowęglowego, reszty fosforanowej i zasady azotowej.

16.DNA

Kwas deoksyrybonukleinowy przechowujący informację genetyczną organizmu. Zawiera deoksyrybozę i zasady azotowe: adeninę, tyminę, cytozynę i guaninę.

17.RNA

Kwas rybonukleinowy uczestniczący w odczytywaniu i wykorzystywaniu informacji genetycznej. Zawiera rybozę i zamiast tyminy ma uracyl.