Baśniowe krainy: cechy baśni, dialog i monolog - Słowa na start 4

1.Baśń

Opowieść o niezwykłych bohaterach i fantastycznych wydarzeniach, które dzieją się w nieokreślonym czasie i miejscu. Baśń ukazuje zwycięstwo dobra nad złem, pokazuje, jak warto postępować, i zazwyczaj kończy się szczęśliwie. Przykładem baśni jest „Kopciuszek” Charles'a Perraulta.

2.Bohaterowie baśni

W baśni występują niezwykli bohaterowie, np. królewny, królewicze, rycerze, wróżki, czarownice, smoki i mówiące zwierzęta. Zwykle są wyraźnie dobrzy albo źli. Dobremu bohaterowi często pomaga postać z czarodziejską mocą, np. dobra wróżka.

3.Czas i miejsce akcji baśni

Są nieokreślone: nie wiadomo, kiedy ani gdzie dokładnie dzieją się wydarzenia. Dlatego baśnie często zaczynają się od słów: Dawno, dawno temu…, Pewnego razu…, Za siódmą górą, za siódmą rzeką…

4.Czary i magiczne przedmioty w baśni

W baśni dzieją się fantastyczne wydarzenia, niemożliwe w prawdziwym świecie, np. czary, przemiany ludzi w zwierzęta, mówiące kamienie i zwierzęta. Występują w niej magiczne przedmioty, np. czarodziejska różdżka, czapka niewidka, latający dywan.

5.Dobro, zło i zakończenie baśni

Baśń ukazuje zwycięstwo dobra nad złem: dobrzy bohaterowie zostają nagrodzeni, a źli - ukarani. Zawiera pouczenie, czyli pokazuje, jak warto postępować. Zazwyczaj ma szczęśliwe zakończenie, ale zdarzają się baśnie, które kończą się smutno.

6.Baśń a legenda

Baśń i legenda mają elementy fantastyczne, ale różnią się czasem i miejscem akcji. Legenda wiąże się z prawdziwym miejscem lub osobą z przeszłości, np. wyjaśnia, skąd wzięła się nazwa miasta. Baśń dzieje się w nieokreślonym czasie i miejscu.

7.Dialog

Rozmowa co najmniej dwóch osób na określony temat. Osoby mówią na zmianę i odpowiadają sobie nawzajem, np. - Pójdziesz ze mną na spacer? - Chętnie, tylko się ubiorę.

8.Monolog

Dłuższa wypowiedź jednej osoby, w której mówi ona do samej siebie lub do milczącego odbiorcy. Np. bohater sam w pokoju głośno zastanawia się, co ma zrobić.

9.Dialog czy monolog - jak rozpoznać?

Sprawdź, ile osób mówi i czy ktoś odpowiada. Jeśli co najmniej dwie osoby wymieniają się wypowiedziami - to dialog. Jeśli jedna osoba mówi dłużej, a słuchacz milczy albo go nie ma - to monolog.

10.Akt w utworze scenicznym

Akt to część utworu przeznaczonego do wystawienia na scenie. Przypomina rozdział w książce: utwór sceniczny może się składać z kilku aktów.

11.Tekst zapisany kursywą w utworze scenicznym

W utworze przeznaczonym na scenę tekst zapisany kursywą opisuje, co dzieje się na scenie, i wskazuje, kto mówi. Aktorzy go nie wypowiadają: podpowiada im, co mają robić, a czytelnikowi pomaga wyobrazić sobie przedstawienie.

12.Morał

Pouczenie wynikające z tekstu. Mówi, jak warto postępować, a czego unikać. Bywa podany wprost, często na końcu utworu, np. Kto kłamie, ten traci zaufanie innych.

13.Plakat teatralny

Plakat, który informuje o przedstawieniu i zachęca do jego obejrzenia. Podaje m.in. tytuł spektaklu, autora tekstu, nazwę teatru, twórców (np. reżysera) i datę premiery. Obraz na plakacie nawiązuje do treści sztuki.

14.Apetyt rośnie w miarę jedzenia

Przysłowie, które znaczy: im więcej ktoś ma, tym więcej chce. Mówimy tak o kimś, kogo nie zadowala to, co już dostał, np. dostał rower, a od razu chce jeszcze hulajnogę i konsolę.

15.Daj palec, a weźmie całą rękę

Przysłowie o kimś, kto wykorzystuje cudzą uprzejmość: gdy raz mu w czymś ustąpisz, zaczyna żądać coraz więcej. Np. kolega raz pożyczył długopis, a teraz codziennie chce cały piórnik.

16.Uległy (potulny)

Uległy jest ktoś, kto robi to, czego chcą inni, i nie potrafi się sprzeciwić, nawet gdy uważa to za niesłuszne. Potulny znaczy podobnie: łagodny i posłuszny. Np. uległy chłopiec oddał kolegom swoje miejsce, choć wcale nie chciał.

17.Arogancki

Arogancki jest ktoś, kto zachowuje się wyniośle i lekceważąco wobec innych, bo uważa się za lepszego. Np. arogancki gracz wyśmiewa słabszych kolegów z drużyny.

18.Próżny i naiwny

Próżny jest ktoś, kto przesadnie dba o swój wygląd i chce, żeby wszyscy go podziwiali. Naiwny jest ktoś, kto łatwo wierzy w to, co mówią inni, dlatego łatwo go oszukać.

19.Służalczy i wyrachowany

Służalczy jest ktoś, kto we wszystkim przytakuje ważniejszym i przesadnie im usługuje, żeby się przypodobać. Wyrachowany jest ktoś, kto robi wszystko tylko dla własnej korzyści i dokładnie oblicza, co na tym zyska.