Opisać Polskę: hymn, legenda, teatr - Słowa na start 4

Wszystkich Polaków łączą symbole narodowe, język polski, tradycje i święta, a także miejsca, krajobrazy i ludzie.

• godło - biały orzeł w złotej koronie na czerwonym tle,
• flaga - dwa poziome pasy: biały u góry, czerwony na dole,
• hymn - „Mazurek Dąbrowskiego”.

Barwy flagi, biel i czerwień, to barwy orła i tła z godła.

Patriotyzm to miłość do ojczyzny i gotowość poświęcenia się dla niej. W czasach, gdy powstał hymn, Polska nie była wolna. Patriota był wtedy gotów walczyć o jej wolność, a nawet oddać za nią życie. Dziś Polska jest wolna, więc patriotyzm okazujemy inaczej, np. szacunkiem dla symboli narodowych i dbałością o język polski. Kochać ojczyznę nie znaczy lekceważyć ludzi z innych krajów.

„Mazurek Dąbrowskiego” to hymn państwowy Polski. Słowa napisał Józef Wybicki dla żołnierzy Legionów Polskich. Legiony utworzył generał Jan Henryk Dąbrowski. Legioniści walczyli we Włoszech, z dala od ojczyzny, o wyzwolenie Polski.

Hymn zapewnia, że Polska istnieje, dopóki żyją Polacy gotowi o nią walczyć.

W utworze mówi zbiorowy podmiot mówiący - „my”, czyli żołnierze Legionów.

Hymn śpiewamy m.in. podczas świąt narodowych, uroczystości szkolnych i zawodów sportowych. Stoimy wtedy w postawie na baczność i w ciszy: nie rozmawiamy i nie jemy. Mężczyźni i chłopcy zdejmują nakrycie głowy. Tak okazujemy szacunek ojczyźnie.

Refren to wers albo kilka wersów, które powtarzają się po każdej zwrotce. W hymnie refren to wezwanie do marszu z ziemi włoskiej do Polski. Refren znajdziesz, gdy poszukasz fragmentu, który wraca w utworze kilka razy.

Rytm to regularne powtarzanie się pewnych elementów w wierszu, np. tej samej liczby sylab w kolejnych wersach albo zwrotkach. Dzięki rytmowi wiersz łatwiej się recytuje i śpiewa.

Jak sprawdzić rytm?

• Podziel każdy wers na sylaby i policz je.
• Sylab jest zwykle tyle, ile samogłosek. Litera i przed inną samogłoską najczęściej tylko zmiękcza głoskę, np. zie-mia ma 2 sylaby.
• Porównaj liczby sylab w kolejnych wersach.

Rytmu nie myl z rymem, czyli podobnym brzmieniem końcówek wyrazów.

Wydarzenia i postacie w utworze mogą być realistyczne albo fantastyczne.

• Elementy realistyczne (prawdopodobne) mogłyby się zdarzyć lub istnieć w prawdziwym świecie.
• Elementy fantastyczne (nieprawdopodobne) nie mogłyby się zdarzyć ani istnieć naprawdę.

Jak rozpoznać rodzaj elementu? Zapytaj: czy to mogłoby się wydarzyć w prawdziwym świecie? Odpowiedź „tak” oznacza element realistyczny, a „nie” - fantastyczny.

Element realistyczny nie musi zdarzyć się naprawdę - wystarczy, że jest możliwy. Wymyślona przez autora dziewczynka, która gubi klucze, to postać realistyczna.

Jeden utwór często łączy elementy obu rodzajów.

Legenda to opowieść o przeszłości. Ludzie przekazywali ją sobie z pokolenia na pokolenie, czyli od dziadków do rodziców i dzieci. W legendzie elementy realistyczne łączą się z fantastycznymi. Legenda zwykle wyjaśnia, jak powstały państwa lub miasta albo skąd się wzięły zwyczaje, nazwy i ważne symbole.

Czy opowieść jest legendą? Sprawdź jej cechy:

Nie każda opowieść z czarami jest legendą. W legendzie występują też prawdziwe miejsca, wydarzenia albo postacie znane z historii.

Spektakl, czyli przedstawienie teatralne, przygotowuje cały zespół. Pracą zespołu kieruje reżyser, a rolę na scenie gra aktor. Ludzi teatru łatwiej zapamiętać, gdy podzielisz ich według tego, czym się zajmują.

Te pary łatwo pomylić:

• dramatopisarz (dramaturg) pisze utwory wystawiane na scenie, a kierownik literacki proponuje, które utwory wystawi teatr,
• scenograf projektuje dekoracje i kostiumy oraz wybiera rekwizyty, a kostiumograf projektuje i przygotowuje kostiumy dla aktorów,
• kostiumograf przygotowuje stroje, a charakteryzator zmienia wygląd aktora makijażem, perukami i innymi środkami.

Gdy akcja dzieje się w lesie, dekoracje przedstawiające las zaprojektuje scenograf. Gdy aktorzy mają zatańczyć walca, kroki ustali choreograf.

Części teatru:

• scena - tu grają aktorzy,
• widownia - tu siedzą widzowie,
• kurtyna - oddziela scenę od widowni,
• kulisy - część teatru za sceną, niedostępna dla widzów.

Rekwizyty to wszystkie przedmioty, które pojawiają się w przedstawieniu, np. walizka, list, wazon z kwiatami. Nie myl ich z kostiumami, czyli strojami aktorów, ani z dekoracjami, które tworzą wygląd sceny.

Kulturalny widz nie przeszkadza aktorom ani innym widzom, dlatego w czasie przedstawienia zachowuje ciszę.

Związek frazeologiczny i przysłowie mają znaczenie przenośne - nie rozumiemy ich dosłownie.

• głód zagląda komuś w oczy - komuś dokucza silny głód, często dlatego, że w trudnej sytuacji brakuje mu jedzenia, np. gdy susza zniszczyła plony, wielu rodzinom zajrzał w oczy głód.
• Kto mieczem wojuje, od miecza ginie - przysłowie o tym, że zło obraca się przeciw temu, kto je czyni, np. kto obmawia innych, w końcu sam staje się tematem plotek.

Zdeterminowany jest ktoś, kto bardzo chce osiągnąć cel i nie poddaje się mimo trudności, np. zdeterminowany Kacper codziennie ćwiczył grę na gitarze, choć na początku bolały go palce. Przeciwieństwem jest ktoś, kto szybko się zniechęca i rezygnuje.