O sobie, o nas: przymiotnik, pisownia rz i ż, opis postaci - Słowa na start 4

1.Przymiotnik

Część mowy, która nazywa cechy osób, przedmiotów, zjawisk, roślin i zwierząt. Odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? Łączy się w zdaniu z rzeczownikiem i jest jego określeniem, np. (jaki?) kolorowy latawiec, (jaka?) chłodna noc, (jakie?) dojrzałe jabłko.

2.Rodzaje przymiotnika

W liczbie pojedynczej przymiotnik ma jeden z trzech rodzajów - taki sam jak rzeczownik, który określa: męski (mądry pies), żeński (mądra sowa), nijaki (mądre dziecko). W liczbie mnogiej ma dwa rodzaje: męskoosobowy i niemęskoosobowy.

3.Rodzaj męskoosobowy

Rodzaj przymiotnika w liczbie mnogiej, gdy mówimy o mężczyznach albo o grupie, w której jest choć jeden mężczyzna lub chłopiec, np. (ci) mądrzy uczniowie, weseli sąsiedzi, dumni dziadkowie (dziadek i babcia).

4.Rodzaj niemęskoosobowy

Rodzaj przymiotnika w liczbie mnogiej, gdy w grupie nie ma mężczyzn ani chłopców albo gdy mówimy o rzeczach, zwierzętach i roślinach, np. (te) mądre dziewczynki, mądre sowy, kolorowe kwiaty. Uwaga: rzeczownik dzieci zawsze łączy się z tą formą, także gdy wśród dzieci są chłopcy: (te) grzeczne dzieci.

5.Jak odmienia się przymiotnik?

Przymiotnik odmienia się przez liczby, przypadki i rodzaje. Zmienia zakończenie, żeby dopasować się do rzeczownika: ma zawsze ten sam przypadek, liczbę i rodzaj co rzeczownik, który określa, np. czerwony balon, bez czerwonego balonu, z czerwonymi balonami.

6.Odmiana przymiotnika - liczba pojedyncza

Przypadek przymiotnika poznajesz po pytaniu do pary z rzeczownikiem: mianownik (kto? co?) dzielny strażak, dopełniacz (kogo? czego?) dzielnego strażaka, celownik (komu? czemu?) dzielnemu strażakowi, biernik (kogo? co?) dzielnego strażaka, narzędnik (z kim? z czym?) dzielnym strażakiem, miejscownik (o kim? o czym?) o dzielnym strażaku, wołacz (o!) dzielny strażaku!

7.Odmiana przymiotnika - liczba mnoga

W rodzaju męskoosobowym: mianownik (kto? co?) dzielni strażacy, dopełniacz (kogo? czego?) dzielnych strażaków, celownik (komu? czemu?) dzielnym strażakom, biernik (kogo? co?) dzielnych strażaków, narzędnik (z kim? z czym?) dzielnymi strażakami, miejscownik (o kim? o czym?) o dzielnych strażakach, wołacz (o!) dzielni strażacy!

8.Nadużywanie słowa „fajny”

Przymiotnik fajny wyraża tylko, że coś nam się podoba. Gdy używamy go zbyt często, wypowiedź jest uboga i nieprecyzyjna. Lepiej wybrać przymiotnik, który dokładniej oddaje myśl, np. smaczna zupa, wygodny fotel, wciągający film, zabawna historia.

9.Rz wymienne na r

Rz piszemy, gdy w innej formie wyrazu albo w wyrazie pokrewnym wymienia się na r, np. w chmurze - chmura, o kolorze - kolor, na papierze - papier.

10.Rz w zakończeniach -arz, -erz, -mistrz, -mierz

Rz piszemy w wyrazach rodzaju męskiego zakończonych na -arz, -erz, -mistrz, -mierz, np. lekarz, bramkarz, żołnierz, harcerz, zegarmistrz, wodomierz. Wyjątki piszemy przez ż: pejzaż, garaż, bandaż, papież, makijaż, a także bagaż.

11.Rz po spółgłoskach

Rz piszemy po spółgłoskach p, b, t, d, k, g, ch, j, w, np. przerwa, brzeg, trzy, drzwi, krzak, grzebień, chrzest, ujrzeć, wrzesień. Wyjątki: bukszpan, kształt, pszenica, pszczoła, pszczelarz, wszystko, wszędzie, najlepszy, gżegżółka, a także pszenżyto, piegża, Pszczyna.

12.Rz niewymienne

W wielu wyrazach rz nie wymienia się na r, nie stoi po p, b, t, d, k, g, ch, j, w i nie jest w zakończeniu -arz, -erz, -mistrz, -mierz. Pisownię takich wyrazów trzeba zapamiętać, a w razie wątpliwości sprawdzić w słowniku ortograficznym, np. rzęsa, rzeżucha, jarzębina, zorza.

13.Ż wymienne

Ż piszemy, gdy w innej formie wyrazu albo w wyrazie pokrewnym wymienia się na g, dz, h, z, ź lub s, np. nóżka - noga, księża - ksiądz, każę - kazać, wyżej - wysoko.

14.Ż po l, ł, r, n

Ż piszemy po literach l, ł, r, n, np. Elżbieta, małżowina, skarżypyta, branża. Po tych literach piszemy ż, a nie rz.

15.Ż niewymienne

Ż niewymienne nie wymienia się na inną głoskę i nie stoi po l, ł, r, n. Występuje na początku, w środku i na końcu wyrazów, których pisownię trzeba zapamiętać, a w razie wątpliwości sprawdzić w słowniku ortograficznym, np. żagiel, łyżka, dyżur, już.

16.Opis postaci

Krótki tekst o jakiejś osobie. Części po kolei: przedstawienie postaci (kim jest, jak się nazywa, ile ma lat, czym się zajmuje, gdzie mieszka), opis jej wyglądu, omówienie zachowania i ocena (co w niej lubisz, co o niej myślisz). Każdą część zaczynamy od nowego akapitu.

17.Opis wyglądu

Opisujemy wzrost (wysoki, średni, niski), sylwetkę (szczupła, drobna, masywna), twarz i cerę (owalna, pociągła; jasna, śniada, piegowata), oczy, usta, włosy (proste, kręcone) i ubiór (sportowy, elegancki). Przydatne zwroty: wyróżnia ją, uwagę zwraca, najczęściej ubiera się w...

18.Opis zachowania

Opisujemy, w jaki sposób postać mówi (np. z ożywieniem, spokojnie, niewyraźnie), jak się porusza (np. energicznie, zwinnie, ociężale), jak gestykuluje i jakie robi miny. Zachowanie pokazuje też usposobienie, np. ktoś, kto zawsze dotrzymuje obietnic, jest słowny.

19.Akapit

Wyróżniona wcięciem część tekstu, która stanowi spójną całość pod względem treści. Nowy akapit zaczynamy od nowej linijki, z wcięciem, gdy przechodzimy do nowej myśli, np. w opisie postaci - do kolejnej części opisu.

20.Jak nie powtarzać „jest” i „ma”?

W opisie postaci zamiast ciągle pisać jest i ma, używaj innych zwrotów: odznacza się, cechuje się, wyróżnia ją (go), uwagę zwraca, nosi, chodzi w, lubi nosić. Np. zamiast Ma rude włosy - Uwagę zwracają jej rude włosy.