Ja i świat wyobraźni: zdanie, synonimy, prawo autorskie - Nowe Zamieńmy słowo 4

Formę osobową czasownika i bezokolicznik już znasz - teraz pomogą ci odróżnić zdanie od równoważnika zdania.

Równoważnik zdania, choć nie ma takiego czasownika, przekazuje zrozumiałą informację.

Równoważniki są krótkie i zwięzłe. Dlatego często spotkasz je w tytułach, planach wydarzeń, ogłoszeniach, komunikatach i na znakach, np. Remont mostu, Wyprzedaż zimowych kurtek, Przejście dla pieszych.

Szukamy w wypowiedzeniu czasownika w formie osobowej. Jeśli go znajdziemy, wypowiedzenie jest zdaniem. Jeśli go nie ma, jest równoważnikiem zdania. Uważaj na pułapki:

• jest, był, będzie to też formy osobowe, dlatego „Zupa była za słona” to zdanie;
• czasownik, którym wydajemy komuś polecenie, np. „Usiądź!”, jest formą osobową (wskazuje osobę: ty), dlatego to zdanie, choć ma jeden wyraz;
• bezokolicznik nie jest formą osobową, dlatego zakaz „Nie biegać po korytarzu!” to równoważnik zdania;
• liczba wyrazów i znak na końcu nie decydują, np. „Pożar!” to równoważnik zdania.

Zdanie zamienimy na równoważnik, gdy czasownik w formie osobowej zastąpimy rzeczownikiem, np. wrócił - powrót, pomógł - pomoc, zbudował - budowa. Często trzeba też zmienić formę innych wyrazów.

Sama zmiana czasu nie tworzy równoważnika: „Nasza drużyna zwycięży w meczu” to nadal zdanie, bo ma czasownik w formie osobowej.

Równoważnik zamienimy na zdanie, gdy dodamy czasownik w formie osobowej, np. Koncert chóru w sobotę → Koncert chóru odbędzie się w sobotę.

Synonimy, czyli wyrazy bliskoznaczne, mają bardzo podobne znaczenie, np. zmęczony - wyczerpany, biec - pędzić, prezent - podarunek.

Dzięki synonimom unikamy powtórzeń i wyrażamy się precyzyjnie:

• unikamy powtórzeń: zamiast „Mieszkamy w małym domu z małym ogródkiem” lepiej napisać „Mieszkamy w małym domu z niewielkim ogródkiem”;
• piszemy precyzyjnie: zamiast „szedł” możemy napisać „maszerował”, „spacerował” albo „wlókł się” - każdy z tych wyrazów mówi, jak ktoś szedł.

Synonimy mają bardzo podobne, ale nie zawsze identyczne znaczenie. Dlatego nie zawsze można je zamienić. Mogą się różnić:

• odcieniem znaczenia: spałaszować to zjeść szybko i z apetytem;
• stylem: spożyć brzmi bardziej oficjalnie niż zjeść;
• połączeniami z innymi wyrazami: mówimy piwne oczy, ale brązowa szafa.

Antonimy to wyrazy o znaczeniu przeciwstawnym. Antonim jest tą samą częścią mowy co wyraz, do którego go dobieramy. Część mowy sprawdzisz pytaniem:

Częsty błąd to dobranie wyrazu z innej części mowy: głęboki i płycizna nie są antonimami, bo płycizna to rzeczownik.

Antonimów używamy, aby podkreślić, jak bardzo różnią się osoby, zwierzęta, przedmioty lub sytuacje. Zestawiamy je wtedy na zasadzie kontrastu, np. „Jeden kubek był pełny, a drugi - pusty”.

Kreatywność to umiejętność wymyślania nowych pomysłów i tworzenia czegoś własnego. Internet to przestrzeń, w której można się uczyć, tworzyć i dzielić się pomysłami.

Kreatywność rozwijasz przede wszystkim wtedy, gdy coś tworzysz, a nie tylko oglądasz cudze treści. Z pomocą aplikacji i stron internetowych możesz:

• uczyć się, np. ćwiczyć wymowę angielskich słówek albo nadrobić lekcję, gdy chorujesz;
• tworzyć, np. zaprojektować ogłoszenie o szkolnym wydarzeniu, zaplanować trasę wycieczki albo narysować własny komiks.

Prawo autorskie to zasada mówiąca, że to, co ktoś stworzył, należy do niego. Dotyczy to np. opowiadań, obrazków i piosenek, także tych, których autorami są dzieci. Cudzej pracy nie wolno kopiować ani używać bez podania autora, a czasem także bez jego zgody.

Prawo autorskie łamie np. ktoś, kto przepisuje cudze opowiadanie i oddaje je nauczycielowi jako własne. Gdy korzystasz z czyjegoś pomysłu, zawsze podaj autora.

Publikując coś w internecie, nie masz pewności, kto i jak to wykorzysta. Nawet gdy usuniesz swoją pracę, ktoś mógł ją już pobrać i bez twojej wiedzy rozpowszechnić.