Ja i Ty: bajka, tolerancja, zaproszenie, przyjaźń - Nowe Zamieńmy słowo 4

1.Bajka

Krótki utwór, często wierszowany, który zawiera pouczenie, czyli morał. Jej bohaterami są często zwierzęta, które mówią, myślą i zachowują się jak ludzie. Słynne bajki pisał Ignacy Krasicki.

2.Przenośne znaczenie bajki

Bajkę rozumiemy dosłownie i przenośnie. Dosłownie opowiada np. o zwierzętach, a przenośnie mówi o ludziach: zwierzęta przedstawiają ludzi i ich cechy, np. lis - chytrość, mrówka - pracowitość, paw - zarozumiałość.

3.Morał i powiastka

Morał to pouczenie, które wynika z utworu, np. „Kto się przechwala, ten łatwo się ośmiesza”. Najczęściej stoi na końcu bajki, czasem na początku, a bywa, że trzeba go odczytać samemu. Powiastka to krótkie opowiadanie z pouczeniem.

4.Papużki nierozłączki, zgrany duet, bliski sercu

To zwroty o bliskości między ludźmi. Papużki nierozłączki - osoby, które zawsze są razem i się nie rozstają. Zgrany duet - dwie osoby, które świetnie się rozumieją i dobrze współpracują. Bliski sercu - ktoś lub coś, co jest dla nas bardzo ważne i drogie.

5.Chodzić własnymi drogami, mieć wolną rękę, mieć swój własny świat

To zwroty o niezależności od innych. Chodzić własnymi drogami - postępować po swojemu, niezależnie od innych. Mieć wolną rękę - móc samodzielnie decydować, jak coś zrobić. Mieć swój własny świat - żyć własnymi sprawami i marzeniami, trochę z dala od innych.

6.Tolerancja

Szacunek dla ludzi, którzy różnią się od nas, np. wyglądem, pochodzeniem, wyznaniem, poglądami lub zwyczajami. Osoba tolerancyjna okazuje innym akceptację, zrozumienie i otwartość. Tolerancja nie oznacza zgody na każde zachowanie, np. na przemoc czy krzywdzenie innych.

7.Mieć niewyraźną minę

Wyglądać na zmartwionego, zakłopotanego albo niepewnego. Mina to wyraz twarzy, po którym widać, co ktoś czuje, np. Po rozmowie z trenerem Tomek miał niewyraźną minę.

8.Drzewko decyzyjne

Schemat, który pomaga rozwiązać problem i podjąć dobrą decyzję. Nazywamy problem, wypisujemy możliwe rozwiązania, przy każdym zapisujemy skutki pozytywne i negatywne, zastanawiamy się, na czym nam zależy (cele i wartości), a na koniec wybieramy rozwiązanie.

9.Słuchowisko

Utwór przeznaczony tylko do słuchania, np. w radiu albo z nagrania. Aktorzy grają samym głosem, a efekty dźwiękowe (np. skrzypienie drzwi, szum deszczu) i muzyka pomagają wyobrazić sobie miejsce akcji i nastrój.

10.Zaproszenie

Krótka pisemna prośba o przybycie na uroczystość albo karta upoważniająca do udziału w wydarzeniu, skierowana do jednej osoby lub grupy osób. Trzeba w nim napisać: kto zaprasza (organizator), kogo (adresat), kiedy (data i godzina), dokąd (dokładny adres) i z jakiej okazji.

11.Budowa zaproszenia

Na górze nagłówek ZAPROSZENIE. Potem zwrot grzecznościowy i tekst zaproszenia z niezbędnymi informacjami. Dalej można dodać argumenty zachęcające do udziału (np. „Na każdego gościa czeka niespodzianka”) i dodatkowe informacje, np. o stroju albo prośbę o potwierdzenie przybycia. Na końcu - odręczny podpis.

12.Zwroty w zaproszeniu

Np. „Serdecznie zapraszam Panią / Pana na…”, „Mamy zaszczyt zaprosić Państwa…”, „Mam przyjemność zaprosić Cię na…”, „Z radością Cię oczekuję”. Zwroty do adresata piszemy wielką literą: Pani, Pana, Państwa, Cię, Was - tak okazujemy szacunek.

13.Zdrobnienie

Wyraz, który przedstawia kogoś lub coś jako mniejsze, niż jest naprawdę, np. dom - domek, ręka - rączka, Ania - Anusia. Zdrobnieniem możemy też okazać czułość i sympatię wobec bliskiej osoby lub rzeczy.

14.Tworzenie zdrobnień

Zdrobnienia tworzymy, dodając do wyrazu cząstki, np. -ek, -ik, -ka, -ko: kot - kotek, koń - konik, głowa - główka, ucho - uszko. W zdrobnieniu litery mogą się zmienić, np. noga - nóżka, stół - stolik, więc uważaj na pisownię.

15.Życzenia

Krótka wypowiedź pisemna lub ustna, w której wyrażamy, czego chcielibyśmy dla drugiej osoby. Są znakiem pamięci o kimś. Składamy je np. z okazji urodzin, imienin, świąt, ślubu czy narodzin dziecka. Typowe zwroty: „Z okazji urodzin życzę Ci…”, „Pragnę Ci złożyć serdeczne życzenia…”.

16.Jak napisać życzenia

1) Wybierz kartkę pasującą do okazji. 2) W prawym górnym rogu wpisz miejscowość, a po przecinku datę. 3) Pod datą, na środku - zwrot do adresata, np. „Kochana Babciu”. 4) Niżej treść życzeń, dopasowana do okazji i odbiorcy. 5) Pod spodem, po prawej - odręczny podpis: imię i nazwisko.

17.Adam Mickiewicz

Polski poeta, uważany za najwybitniejszego twórcę polskiego romantyzmu. Jest autorem „Pana Tadeusza”.

18.Prawdziwa przyjaźń

Bliska relacja, w której ludzie sobie ufają, wspierają się, pomagają sobie i dobrze się ze sobą czują. Prawdziwy przyjaciel jest lojalny: nie zostawia nas w kłopocie i nas nie wykorzystuje. Przysłowie „Prawdziwych przyjaciół poznajemy w biedzie” znaczy, że dopiero w trudnej sytuacji widać, kto jest prawdziwym przyjacielem.

19.Fair play

Fair play (czytaj: fer plej) to uczciwe postępowanie i przestrzeganie reguł. Ta zasada dotyczy sportu, ale też życia codziennego, np. gdy przyznajesz się do błędu albo nie oszukujesz w grze.

20.Manipulacja

Sytuacja, w której ktoś podstępem nakłania drugą osobę do zrobienia czegoś, nawet jeśli nie jest to dla niej dobre. Ten, kto manipuluje, wykorzystuje innych, aby osiągnąć swój cel. Odwołuje się zwykle do silnych emocji: potrzeby akceptacji, strachu, wstydu.