Polski
Kim jestem? Notatka, opis siebie, legenda i hymn - Nowe Zamieńmy słowo 4
Sprawdzony zestawZ tego zestawu nauczysz się, czym jest logo i notatka, poznasz rodzaje notatek oraz plan opisu siebie i słownictwo, które się w nim przydaje. Powtórzysz cechy legendy, elementy realistyczne i fantastyczne, wers, strofę, rym, refren i hymn, a także najważniejsze informacje o „Mazurku Dąbrowskiego” Józefa Wybickiego.
Zestaw do podręcznika
Rozdział I, cz. 1. Kim jestem?: notatka, opis siebie, legenda i hymn
Nowe Zamieńmy słowo 4. Podręcznik. Edycja 2026 (WSiP) - wszystkie rozdziałyPodcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
37 pytań w 4 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Etap 1: Logo i rodzaje notatek
Etap 1 · 5 fiszek · 9 pytań
Etap 2: Opis siebie i słownictwo
Etap 2 · 6 fiszek · 10 pytań
Etap 3: Legenda, wers, strofa i rym
Etap 3 · 5 fiszek · 9 pytań
Etap 4: Hymn i „Mazurek Dąbrowskiego”
Etap 4 · 4 fiszki · 9 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
1.Logo
Graficzny znak, który symbolizuje np. osobę, akcję lub instytucję. Rysunek w logo od razu mówi, kogo lub czego dotyczy, np. piłka może oznaczać miłośnika sportu.
2.Notatka
Tekst, który zapisujemy po to, aby zapamiętać najważniejsze informacje na dany temat. Dobra notatka jest krótka, przejrzysta, zrozumiała i uporządkowana.
3.Rodzaje notatek
Notatka może być: w formie krótkiego tekstu (zdania linijka pod linijką), w formie schematu, w formie tabeli (rubryki z tytułami), w punktach (wyliczenie z cyframi, literami lub znakami), graficzna (rysnotka) albo w formie wykresu (słupki na osi).
4.Notatka w formie schematu
Najważniejsze hasło zapisujemy w środku, a od niego odchodzą strzałki. Przy strzałkach zapisujemy informacje, np. od imienia: hobby, zalety, marzenia.
5.Notatka graficzna (rysnotka, sketchnotka)
Notatka, w której łączy się słowa z rysunkami. Można w niej użyć ramek, strzałek i liter różnej wielkości, a ważne informacje podkreślić kolorem.
6.Plan opisu siebie
Opis siebie piszemy w stałym porządku: 1) przedstawienie się (imię, nazwisko, wiek, szkoła i klasa, miejsce zamieszkania), 2) wygląd (wzrost, sylwetka, twarz, włosy, oczy), 3) strój, 4) cechy charakteru i zainteresowania, 5) podsumowanie - krótka opinia o sobie.
7.Akapit
Spójny pod względem treści fragment tekstu, który zaczyna się od wcięcia. W opisie każda część, np. wygląd czy zainteresowania, to osobny akapit.
8.Słownictwo do opisu wyglądu
Włosy: blondyn ma jasne, szatyn - brązowe, a brunet - czarne lub bardzo ciemne. Piwne oczy są jasnobrązowe. Karnacja to kolor skóry (jasna lub ciemna). Sylwetka może być np. szczupła, wysportowana albo krępa (niewysoka i mocno zbudowana).
9.Słownictwo do opisu charakteru
Charakter to cechy, które widać w zachowaniu: zalety (np. cierpliwość, życzliwość, wytrwałość) i wady (np. lenistwo, niecierpliwość). Przydatne zwroty: cechuje mnie..., wyróżnia mnie..., moją zaletą jest...
10.Mól książkowy, złota rączka, rogata dusza
To zwroty o znaczeniu przenośnym (związki frazeologiczne). Mól książkowy - ktoś, kto bardzo dużo czyta. Złota rączka - ktoś, kto umie wszystko naprawić. Mieć rogatą duszę - być upartym i przekornym.
11.Bujać w obłokach, mieć lekkie pióro, pisać jak kura pazurem
Bujać w obłokach (chodzić z głową w chmurach, myśleć o niebieskich migdałach) - marzyć i nie uważać na to, co dzieje się wokół. Mieć lekkie pióro - łatwo i ciekawie pisać teksty. Pisać jak kura pazurem - pisać niewyraźnie, brzydkimi literami.
12.Legenda
Opowieść o przeszłości, początkowo przekazywana ustnie z pokolenia na pokolenie. Mówi o historycznych bohaterach, miejscach lub zdarzeniach, ale są w niej też postacie i wydarzenia fantastyczne i cudowne. Często opowiada o założeniu miasta lub państwa. Inne nazwy: podanie, klechda.
13.Elementy realistyczne i fantastyczne
Elementy realistyczne to osoby, zwierzęta, wydarzenia i przedmioty, które mogą istnieć naprawdę, np. rybak łowiący ryby. Elementy fantastyczne są nieprawdopodobne, np. smok, gadający kot, zaczarowany miecz.
14.Wers
Jedna linijka tekstu w wierszu. Wersy liczymy linijka po linijce, od góry.
15.Strofa (zwrotka)
Wydzielona graficznie część wiersza, która ma określoną liczbę wersów i określony rytm. Strofy oddzielamy odstępem. Nie każda strofa w wierszu ma tyle samo wersów.
16.Rym w wierszu
Rym to powtórzenie takich samych lub podobnych głosek na końcu wyrazów, najczęściej na końcu wersów, np. las - nas, góra - chmura. Rymy nadają wierszowi melodię.
17.Hymn
Uroczysty i podniosły utwór sławiący bóstwo, bohaterski czyn lub ważne wartości. Hymn narodowy to utwór o charakterze patriotycznym, np. „Mazurek Dąbrowskiego”.
18.Refren
Fragment wiersza lub piosenki powtarzający się po każdej zwrotce. Podkreśla najważniejszą myśl utworu i ułatwia jego zapamiętanie.
19.„Mazurek Dąbrowskiego” Józefa Wybickiego
Pieśń, dziś hymn narodowy Polski: 4 zwrotki, a po każdej refren „Marsz, marsz, Dąbrowski, z ziemi włoskiej do Polski”. Osoba mówiąca w imieniu żołnierzy i narodu („my”) mówi, że Polska nie zginęła, dopóki żyją Polacy, i wzywa gen. Dąbrowskiego, by poprowadził Legiony z Włoch do kraju. Przywołuje też Napoleona Bonapartego i Stefana Czarnieckiego. Nastrój: poważny, podniosły, pełen nadziei.
20.Historia „Mazurka Dąbrowskiego”
Po trzecim rozbiorze (1795 r.) Polska zniknęła z mapy. We Włoszech powstały Legiony Polskie gen. Jana Henryka Dąbrowskiego. W 1797 r. w ich obozie w Reggio Józef Wybicki - polityk, pisarz i współtwórca Legionów - napisał „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech”. W 1927 r. pieśń została hymnem Polski. Autor melodii jest nieznany.
Notatka
Logo i notatka
Logo to znak graficzny, który symbolizuje np. osobę, akcję lub instytucję. Zwykle tworzy go rysunek, który od razu kojarzy się z tym, kogo lub czego dotyczy. Na przykład aparat fotograficzny w logo ucznia może oznaczać, że lubi on robić zdjęcia. Własne logo mają też np. kluby sportowe i firmy.
Notatka to tekst, który zapisujemy, żeby zapamiętać najważniejsze informacje na dany temat.
Zapamiętaj
Dobra notatka jest krótka, przejrzysta, zrozumiała i uporządkowana.
Jak przygotować notatkę:
- zbierz informacje na dany temat;
- wybierz z nich tylko najważniejsze;
- uporządkuj je, np. według tematów;
- wybierz formę notatki, z której najłatwiej się uczysz, i zapisz ją krótko.
Rodzaje notatek
Te same informacje można zanotować na kilka sposobów:
| Notatka | Jak zapisujemy informacje |
|---|---|
| krótki tekst | zdania linijka pod linijką |
| schemat | hasło w środku, informacje przy strzałkach |
| tabela | w rubrykach z tytułami |
| punkty | wyliczenie z cyframi, literami lub znakami |
| rysnotka (notatka graficzna) | słowa połączone z rysunkami, ramkami i kolorem |
| wykres | słupki na osi |
Wykresem można np. pokazać, ile osób w klasie ma chomika, papugę albo rybki. Słupki od razu pokazują, czego jest najwięcej, a czego najmniej.
Przykład notatki w punktach o koledze z klasy:
- imię: Olek
- wiek: 9 lat
- hobby: szachy, gra na gitarze
Opis siebie krok po kroku
W opisie siebie przedstawiasz swój wygląd, charakter i zainteresowania. Części opisu układasz w stałym porządku:
Każda część to osobny akapit, czyli spójny pod względem treści fragment tekstu. Akapit zaczyna się od wcięcia - odstępu na początku pierwszej linijki.
Wygląd opisuj po kolei: najpierw wzrost i sylwetkę, potem twarz, włosy, oczy, rzęsy, brwi, usta i nos.
Do opisu charakteru możesz dodać opinię najbliższych, kolegów i przyjaciół. W części o zainteresowaniach napisz, jak spędzasz wolny czas, jakie masz plany na przyszłość i marzenia.
Słownictwo do opisu wyglądu i charakteru
Wygląd poznajemy już po spojrzeniu na kogoś. Cechy charakteru poznajemy dopiero po tym, jak ktoś się zachowuje.
Przydatne określenia wyglądu:
- sylwetka: zgrabna, drobna, muskularna, przygarbiona;
- twarz: owalna, pyzata, rumiana, opalona;
- włosy: rude, kręcone, falujące, sięgające ramion;
- oczy: szare, zielone, błyszczące, wesołe;
- nos: zadarty, spiczasty, prosty.
Cechy charakteru to zalety, np. szczerość, pomysłowość, odwaga, oraz wady, np. niepunktualność, gadatliwość. Żeby nie powtarzać ciągle słowa „jestem”, możesz użyć zwrotów: odznaczam się..., charakteryzuje mnie..., przyjaciele mówią o mnie, że...
Przykład
Mam pyzatą twarz i rude, kręcone włosy. Odznaczam się pomysłowością, ale bywam niepunktualny.
Zwroty o znaczeniu przenośnym
Związek frazeologiczny to stałe połączenie wyrazów, które zwykle ma znaczenie przenośne. Rozumiemy go jako całość, a nie słowo po słowie. Takie zwroty przydają się w opisie siebie, zwłaszcza w części o charakterze.
Przykłady:
- nie mijać się z prawdą - mówić prawdę;
- pogoda ducha - spokój i optymizm;
- znajdować z kimś wspólny język - dobrze się z kimś porozumiewać;
- nie przebierać w słowach - mówić ostro, czasem niegrzecznie.
Nie myl dwóch zwrotów o pisaniu. Ktoś, kto ma lekkie pióro, łatwo i ciekawie pisze teksty - to pochwała. Ktoś, kto pisze jak kura pazurem, stawia niewyraźne, brzydkie litery - to krytyka.
Legenda i jej elementy
Legenda to opowieść o przeszłości. Początkowo przekazywano ją ustnie, z pokolenia na pokolenie. Legendy nazywamy też podaniami albo klechdami. Dawniej legendami nazywano opowieści o życiu świętych i ich cudach.
Jak rozpoznać legendę?
- opowiada o dawnych czasach;
- występują w niej historyczni bohaterowie, miejsca lub zdarzenia;
- obok nich pojawiają się postacie i wydarzenia fantastyczne i cudowne;
- często opowiada o założeniu miasta lub państwa.
Elementy realistyczne mogłyby istnieć lub zdarzyć się naprawdę. Elementy fantastyczne są nieprawdopodobne. Żeby je odróżnić, zapytaj: czy to mogłoby się zdarzyć w prawdziwym świecie?
Wers, strofa, rym i refren
Pojęcia, które opisują budowę wiersza:
| Pojęcie | Co to jest |
|---|---|
| wers | jedna linijka wiersza |
| strofa (zwrotka) | grupa wersów wydzielona odstępem |
| rym | podobne brzmienie końców wyrazów |
| refren | fragment powtarzany po każdej zwrotce |
Strofy w jednym wierszu mogą mieć różną liczbę wersów. Żeby policzyć wszystkie wersy, dodaj wersy z każdej strofy. Na przykład strofy z trzech, czterech i pięciu wersów dają razem dwanaście wersów.
Przykłady rymów: noga - droga, wiosna - sosna. Rymy stoją najczęściej na końcu wersów i sprawiają, że wiersz brzmi melodyjnie. Refren wraca kilka razy, więc podkreśla najważniejszą myśl i łatwo go zapamiętać.
Ważne
Nie myl wersu z akapitem. Wers to linijka wiersza, a akapit to fragment tekstu, np. opisu, zaczęty od wcięcia.
Hymn i „Mazurek Dąbrowskiego”
Hymn jest utworem uroczystym i podniosłym. Sławi bóstwo, bohaterski czyn albo ważne wartości. Hymn narodowy ma charakter patriotyczny. Hymnem Polski jest „Mazurek Dąbrowskiego”.
Słowa napisał Józef Wybicki - polityk, pisarz i współtwórca Legionów Polskich. Pieśń powstała dla żołnierzy Legionów, którymi we Włoszech dowodził generał Jan Henryk Dąbrowski. Autor melodii jest nieznany.
Pieśń ma cztery zwrotki, a po każdej wraca refren. Osoba mówiąca wypowiada się w imieniu żołnierzy i całego narodu (forma „my”). Wierzy, że Polska nie zginęła, dopóki żyją Polacy. Wzywa Dąbrowskiego, by poprowadził Legiony z Włoch do kraju. Przywołuje też Napoleona Bonapartego, cesarza Francuzów, i polskiego dowódcę Stefana Czarnieckiego. Nastrój pieśni jest poważny, podniosły i pełen nadziei.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
Biblia i jej nawiązania w literaturze, sztuce i filmie40 fiszek uczy się 3
Oświecenie - idee epoki, sztuka i Ignacy Krasicki
Pojęcia literackie i postawy filozoficzne14 fiszek uczy się 1
Antyk: mitologia, tragedia grecka i epos homerycki40 fiszek uczy się 3
Wojna, Zagłada i człowieczeństwo w literaturze i filmie20 fiszek uczy się 1
Język polski: literatura, gramatyka i kultura wypowiedzi40 fiszek uczy się 4