CV, list motywacyjny, fonetyka i słowotwórstwo - NOWE Słowa na start 8

1.CV (curriculum vitae)

Dokument, którym przedstawiamy siebie pracodawcy, szkole lub organizatorom projektu. Nazwa pochodzi z łaciny i znaczy 'przebieg życia'. Pisze się je w punktach: dane osobowe, edukacja, doświadczenie, umiejętności i zainteresowania. Dziś wysyła się je częściej niż życiorys; kwestionariusz, w odróżnieniu od CV, narzuca kategorie i porządek informacji.

2.Jak napisać CV?

Wybierz czytelny szablon i najważniejsze dla adresata informacje podaj na początku. Pisz zwięźle i tylko prawdę, zmieść wszystko na jednej stronie. Podaj adres e-mail z imieniem i nazwiskiem, zdjęcie (jeśli je dodajesz) daj schludne, na neutralnym tle. Na końcu umieść klauzulę o zgodzie na przetwarzanie danych osobowych. Sprawdź błędy, ujednolić formatowanie i zapisz plik w formacie pdf.

3.List motywacyjny

Pismo oficjalne, zwykle odpowiedź na ogłoszenie o pracy, naborze do projektu lub akcji. Służy autoprezentacji i uzupełnia CV: piszemy w nim, dlaczego chcemy podjąć pracę, i przekonujemy adresata, że jesteśmy osobą, której szuka. Piszemy językiem urzędowym, zwięźle, z formami grzecznościowymi (Państwo), bez słownictwa potocznego.

4.Budowa listu motywacyjnego

Miejscowość i data, dane kontaktowe nadawcy, nazwa adresata, oficjalny zwrot grzecznościowy (Szanowni Państwo). Wstęp: skąd wiesz o ofercie i o jakie stanowisko się ubiegasz. Rozwinięcie: wykształcenie, doświadczenie i sukcesy, predyspozycje osobowe, motywacja. Zakończenie: nadzieja na spotkanie (rozmowę kwalifikacyjną). Na końcu pożegnalny zwrot grzecznościowy i własnoręczny podpis.

5.Głoska i litera

Głoska to najmniejsza część wypowiedzi, którą słyszymy i wymawiamy, a litera to znak, którym zapisujemy głoski. Liczba głosek i liter nie zawsze jest taka sama: dwuznak (sz, cz, rz, ch, dz, dź, dż) zapisuje jedną głoskę dwiema literami, np. szafa ma 5 liter i 4 głoski.

6.Samogłoski i spółgłoski

Głoski dzielimy na samogłoski i spółgłoski. Samogłoski są ustne (a, e, i, o, u, y) albo nosowe (ą, ę). Spółgłoski powstają, gdy powietrze napotyka przeszkodę w jamie ustnej; dzielimy je na dźwięczne i bezdźwięczne oraz na twarde i miękkie (np. ś, ź, ć, dź, ń).

7.Spółgłoski dźwięczne i bezdźwięczne

Dźwięczne wymawiamy z drganiem więzadeł głosowych, bezdźwięczne - bez drgania. Wiele z nich tworzy pary: b-p, d-t, g-k, w-f, z-s, ż (rz)-sz, ź-ś, dz-c, dź-ć, dż-cz. Takie pary rozróżniają wyrazy, np. bal i pal.

8.Funkcje litery i

Litera i może oznaczać: samą samogłoskę (np. igła), tylko miękkość poprzedniej spółgłoski, gdy stoi przed inną samogłoską (np. niebo, siano - wtedy nie jest głoską), albo jednocześnie samogłoskę i miękkość spółgłoski (np. sito).

9.Kierunek upodobnienia: wsteczne i postępowe

Upodobnienie wsteczne zachodzi, gdy głoskę zmienia głoska następna, np. łódka [łótka], prośba [proźba]. Postępowe - gdy głoskę zmienia głoska poprzednia, np. kwiat [kfiat], przy [pszy]. Udźwięcznienie jest zawsze wsteczne, a ubezdźwięcznienie może być wsteczne albo postępowe.

10.Ubezdźwięcznienie na końcu wyrazu

Głoska dźwięczna na końcu wyrazu traci dźwięczność, np. wóz wymawiamy [wus], sad - [sat]. Pisownię sprawdzamy, zmieniając formę wyrazu tak, by po tej głosce stała samogłoska: wozu, sadu.

11.Upodobnienie pod względem miękkości

Głoski upodabniają się nie tylko pod względem dźwięczności. Twarda głoska może zmięknąć pod wpływem sąsiedniej miękkiej, np. zdziwić [ździwić], zdzierać [ździerać]. Taka wymowa, podobnie jak [czszeba] zamiast [tszeba], jest mniej staranna, dlatego używamy jej tylko w sytuacjach nieoficjalnych.

12.Akcent wyrazowy

Silniejsze wymówienie jednej sylaby w wyrazie. W języku polskim akcent pada zwykle na drugą sylabę od końca (przedostatnią), np. ko-LE-ga, sa-MO-chód.

13.Wyjątki od akcentu

Na trzecią sylabę od końca akcentujemy: wyrazy pochodzenia greckiego i łacińskiego na -ika, -yka (MU-zy-ka, FI-zy-ka; ale rodzime mo-TY-ka), czasowniki w 1. i 2. osobie liczby mnogiej czasu przeszłego (czy-TA-li-śmy) i tryb przypuszczający w liczbie pojedynczej i w 3. osobie liczby mnogiej (ZRO-bił-bym, zro-BI-li-by). Na czwartą od końca - 1. i 2. osobę liczby mnogiej trybu przypuszczającego (zro-BI-li-by-śmy).

14.Wyraz podstawowy i wyraz pochodny

Wyraz pochodny powstał od innego wyrazu - wyrazu podstawowego, np. kotek od kot. Znaczenie wyrazu pochodnego objaśnia parafraza słowotwórcza, czyli definicja z użyciem wyrazu podstawowego: kotek - 'mały kot'.

15.Oboczności w temacie słowotwórczym

Oboczność to wymiana głosek w temacie wyrazów pokrewnych, np. noga - nóżka (o:ó, g:ż), ręka - rączka (ę:ą, k:cz), cukier - cukrowy (e:ø, czyli e znika). Oboczności pomagają w pisowni: ó sprawdzamy przez o (stół - stoły), rz przez r (morze - morski), ż przez g (nóżka - noga).

16.Rodzaje formantów

Przedrostek stoi przed tematem (prze-pisać), przyrostek - za tematem (pis-arz), wrostek łączy dwa tematy w wyrazie złożonym (wod-o-spad, łam-i-główka), a formant zerowy to brak dodanej cząstki - wyraz powstaje przez zmianę zakończenia (rzut od rzucić). Wyrazy złożone zwykle piszemy łącznie (deskorolka), a złożone z dwóch równorzędnych członów - z łącznikiem (chłodziarko-zamrażarka).

17.Rodzina wyrazów i rdzeń

Rodzina wyrazów to wszystkie wyrazy pokrewne, które mają wspólny rdzeń, np. las, lasek, leśny, leśniczy, zalesić. Rdzeń to najmniejsza część wspólna całej rodziny (las-, les-, leś-), a temat - część wspólna tylko danego wyrazu pochodnego i jego wyrazu podstawowego.

18.Nazwy wykonawców czynności i nazwy czynności

Nazwy wykonawców czynności tworzy się m.in. przyrostkami -acz (słuchacz), -arz (malarz), -ciel (nauczyciel), -ca (obrońca), -nik (pomocnik), -ak (pływak). Nazwy czynności powstają m.in. przyrostkami -anie, -enie (czytanie, liczenie) albo formantem zerowym (skok, rzut).

19.Nazwy osób, narzędzi i miejsc

Przyrostki tworzą m.in. nazwy osób: żeńskie -ka, -owa, -yni (sąsiadka, królowa), mieszkańców -anin, -czyk, -ak (Warszawianin, Japończyk), nosicieli cech -acz, -ala, -as (siłacz, mądrala, grubas). Nazwy narzędzi i urządzeń: -arka, -acz, -nik (koparka, otwieracz, wyłącznik). Nazwy miejsc: -arnia, -alnia, -ownia (piekarnia, pływalnia, kotłownia).

20.Zdrobnienia i zgrubienia

Zdrobnienia tworzą m.in. przyrostki -ek, -ka, -ik, -eczka (kotek, chmurka, nosik) - wyrażają małość albo czułość. Zgrubienia tworzą m.in. przyrostki -isko, -sko (psisko, łapsko) - wyrażają duży rozmiar, grozę, niechęć lub lekceważenie.

21.Skróty i skrótowce

Skrót to skrócony zapis wyrazu lub wyrażenia, który czytamy w pełnym brzmieniu, np. np., ul., tzn., km. Skrótowiec to wyraz utworzony z pierwszych liter lub głosek kilku wyrazów, np. PKP, ZUS; czytamy go jak nazwę liter lub jak wyraz. Część skrótowców się odmienia (ZUS-u, PKS-u), a te, które w wymowie kończą się samogłoską, np. PKP [pe-ka-pe], PZU [pe-zet-u], są nieodmienne.