Film, części mowy, części zdania i typy wypowiedzeń - NOWE Słowa na start 8

1.List otwarty

Publiczny list o ważnej sprawie szerszej grupy ludzi, pisany w konkretnym celu, np. by zaapelować, zaprotestować albo kogoś poprzeć; ogłasza się go w prasie lub internecie. Wyrazy odnoszące się do adresata piszemy wielką literą. List ma przekonać, dlatego wzmacnia się go środkami retorycznymi: pytaniem retorycznym, wykrzyknieniem, powtórzeniem, porównaniem i wyrazami wartościującymi.

2.Rodzaje filmowe

Podstawowy podział filmów: fabularne (opowiadają historię odegraną przez aktorów), dokumentalne (pokazują prawdziwe wydarzenia, ludzi albo przyrodę) i animowane (postacie i świat są narysowane, stworzone z lalek albo komputerowo). W obrębie rodzajów wyróżnia się gatunki.

3.Gatunki filmowe

Podział filmów ze względu na temat, np.: dramat (realistycznie o zmaganiach współczesnych bohaterów z problemami życiowymi), kryminał (śledztwo w sprawie zbrodni), film wojenny (bitwy i losy żołnierzy), katastroficzny (katastrofy i klęski żywiołowe), horror (ma przerazić widza), przyrodniczy (dokument o zwierzętach i roślinach). Inne gatunki to m.in. komedia, musical, fantasy, science fiction. Gatunki mogą się mieszać.

4.Kadr, ujęcie, scena i plan filmowy

Kadr to pojedyncze nieruchome zdjęcie, ujęcie - połączenie kilku kadrów, a scena - kilka ujęć powiązanych wspólnym tematem, miejscem i czasem. Plan filmowy to pole widzenia kamery podczas kręcenia ujęcia: decyduje, jak dużą część postaci i otoczenia widzi widz. Zbliżenie to plan, w którym twarz albo przedmiot wypełnia cały ekran.

5.Montaż

Łączenie poszczególnych ujęć i scen w całość filmu. Od montażu zależy rytm filmu, np. szybkie cięcia w scenie pościgu i spokojny rytm w scenie rozmowy.

6.Scenariusz

Tekst, na podstawie którego kręci się film: zawiera opis przebiegu akcji, dialogi postaci i wskazówki techniczne.

7.Reżyseria

Kierowanie pracą nad filmem. Reżyser prowadzi grę aktorów i decyduje o montażu oraz o pozostałych najważniejszych elementach, od których zależy ostateczny kształt filmu.

8.Muzyka, gra aktorów i efekty specjalne

Elementy języka filmu. Muzyka towarzyszy akcji i buduje nastrój. Gra aktorów decyduje, czy postać budzi emocje i jest wiarygodna. Efekty specjalne pozwalają pokazać to, czego nie da się zwyczajnie nakręcić: zjawiska nadprzyrodzone, ogromne katastrofy, wytwory fantazji.

9.Ocena dzieła filmowego

Oceniając film, sprawdzamy m.in.: czy spełnia wymagania gatunku (komedia śmieszy, dramat skłania do refleksji), grę aktorską, zdjęcia i montaż, przemyślane kadry i plany, wiarygodność świata na ekranie, spójność wszystkich elementów (np. brak dłużyzn w filmie przygodowym) oraz czytelność przesłania i intencji reżysera.

10.Odmienne i nieodmienne części mowy

Odmienne: rzeczownik, czasownik, przymiotnik, liczebnik, zaimek - zmieniają formę, np. przez przypadki, liczby, osoby i czasy. Nieodmienne: przysłówek, przyimek, spójnik, partykuła, wykrzyknik. Niektóre rzeczowniki się nie odmieniają (np. kakao, kiwi, menu), a nie każdy przymiotnik da się stopniować (np. szklany).

11.Krótsze i dłuższe formy zaimków

Zaimki ja, ty, on mają formy krótsze (mi, cię, ci, go, mu) i dłuższe (mnie, ciebie, tobie, jego, jemu, a po przyimkach niego, niemu). Zwykle używamy krótszych. Dłuższe stosujemy: na początku wypowiedzenia, gdy pada na zaimek akcent (zwłaszcza przy przeciwstawieniu) i po przyimkach.

12.Partykuła i wykrzyknik

Partykuła zmienia znaczenie wyrazu lub wypowiedzi albo nadaje jej odcień: przeczy (nie), pyta (czy), wzmacnia (przecież, nawet), wyraża życzenie (niech). Wykrzyknik wyraża uczucia, naśladuje dźwięki albo woła (ach, au, hej). Ten sam wyraz bywa różnymi częściami mowy: „ale” w zdaniu „Chciałem, ale nie mogłem” jest spójnikiem, a w zdaniu „Ale upał!” - partykułą.

13.Imiesłowowy równoważnik zdania

Wypowiedzenie z imiesłowem przysłówkowym (np. czytając, przeczytawszy), które zastępuje zdanie składowe. Jest poprawny tylko wtedy, gdy czynność imiesłowu wykonuje ten sam ktoś, kto jest podmiotem zdania, np. Wracając ze szkoły, kupiłem chleb. Oddzielamy go przecinkiem.

14.Orzeczenie imienne

Orzeczenie złożone z łącznika (np. jest, został, stał się) i orzecznika (rzeczownika lub przymiotnika), np. Ola jest kapitanem. Gdy „być” lub „zostać” znaczy przebywać, znajdować się, pozostać gdzieś, jest samodzielnym orzeczeniem, np. Ola została w szkole.

15.Podmiot szeregowy i podmiot logiczny

Podmiot szeregowy to kilka wyrazów nazywających wykonawców czynności, np. Kot i pies śpią. Podmiot logiczny wynika z sensu zdania, a nie z jego budowy: stoi w dopełniaczu lub celowniku, np. Ubyło wody w rzece, Dzieciom jest zimno.

16.Zdanie bezpodmiotowe

Zdanie bez podmiotu, którego nie da się też domyślić, np. Grzmi, Zmierzcha, Znaleziono klucze, Trzeba się pospieszyć. Używamy go do opisu zjawisk przyrody (np. w prognozie pogody) albo gdy wykonawca czynności jest nieznany lub nieważny. Nie myl z podmiotem domyślnym: w zdaniu Wróciłam późno domyślamy się podmiotu „ja”.

17.Przydawka, dopełnienie i okolicznik

Przydawka określa rzeczownik (jaki? który? czyj? ile?), np. nowy rower. Dopełnienie określa czasownik i odpowiada na pytania przypadków innych niż mianownik (kogo? czego? komu? o czym?), np. czytam książkę. Okolicznik określa czasownik, nazywając okoliczności (gdzie? kiedy? jak? dlaczego?), np. biegnę szybko.

18.Zdanie a równoważnik zdania

Zdanie ma orzeczenie, czyli osobową formę czasownika, np. Jutro jedziemy do Gdańska. Równoważnik zdania nie ma orzeczenia, ale jest zrozumiały, np. Jutro wyjazd do Gdańska. Równoważniki dobrze sprawdzają się w notatkach, kalendarzach, ogłoszeniach i krótkich wiadomościach.

19.Zdanie złożone współrzędnie i podrzędnie

Zdanie złożone ma co najmniej dwa orzeczenia. Współrzędnie - zdania składowe są równorzędne: łączne (i, oraz), rozłączne (albo, lub), przeciwstawne (ale, lecz), wynikowe (więc, dlatego). Podrzędnie - zdanie podrzędne odpowiada na pytanie zadane od nadrzędnego, a pytanie wskazuje rodzaj: przydawkowe (jaki? który?), dopełnieniowe (pytania przypadków), okolicznikowe (gdzie? kiedy? dlaczego?), podmiotowe (kto? co?), orzecznikowe (jaki jest?), np. Zostanę w domu (dlaczego?), bo jestem chory - okolicznikowe.

20.Który czy jaki w zdaniu podrzędnym

W zdaniu podrzędnym „który” wskazuje konkretną rzecz, a „jaki” - jej rodzaj. Sprawdzian: dopisz w zdaniu nadrzędnym „ten” albo „taki”. Pasuje „ten” - użyj „który” (To ten rower, który dostałem). Pasuje „taki” - użyj „jaki” (To taki rower, o jakim marzyłem).