Polski
Biblia - stworzenie świata i przypowieści
Poznasz Biblię jako ważny tekst kultury i nauczysz się odczytywać adresy biblijne. Utrwalisz opis stworzenia świata i człowieka z Księgi Rodzaju oraz trzy przypowieści: o talentach, o miłosiernym Samarytaninie i o synu marnotrawnym, razem z ich przenośnym znaczeniem.
Podcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
37 pytań w 4 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Etap 1: Biblia i adresy biblijne
Etap 1 · 6 fiszek · 10 pytań
Etap 2: Stworzenie świata i człowieka
Etap 2 · 6 fiszek · 10 pytań
Etap 3: Talenty i Samarytanin
Etap 3 · 7 fiszek · 9 pytań
Etap 4: Syn marnotrawny
Etap 4 · 4 fiszki · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
1.Biblia
Zbiór ksiąg spisanych przez wielu autorów przez wiele wieków. To święta księga chrześcijan, nazywana też Pismem Świętym. Stary Testament jest święty także dla Żydów. Biblia to jeden z najważniejszych tekstów kultury.
2.Stary i Nowy Testament
Dwie części Biblii. Stary Testament powstał przed narodzeniem Jezusa i zaczyna się Księgą Rodzaju. Nowy Testament opowiada o Jezusie i jego nauce, m.in. w Ewangeliach.
3.Księga Rodzaju (Rdz)
Pierwsza księga Biblii, w Starym Testamencie. Na jej początku jest opis stworzenia świata i człowieka.
4.Ewangelia
Księga Nowego Testamentu o życiu i nauce Jezusa. Słowo znaczy „dobra nowina”. Są cztery Ewangelie: według świętego Mateusza (Mt), Marka (Mk), Łukasza (Łk) i Jana (J).
5.Adres biblijny
Zapis miejsca w Biblii: skrót księgi, numer rozdziału, przecinek i numery wersetów. Werset to krótki, ponumerowany fragment rozdziału. Np. Łk 10,25-37 to Ewangelia według świętego Łukasza, rozdział 10, wersety od 25 do 37.
6.Dni stworzenia od pierwszego do trzeciego
Dzień 1 - światłość, czyli dzień i noc. Dzień 2 - sklepienie, czyli niebo. Dzień 3 - ląd i morze oraz rośliny.
7.Dni stworzenia od czwartego do szóstego
Dzień 4 - ciała niebieskie: słońce, księżyc i gwiazdy. Dzień 5 - istoty żyjące w wodzie i ptaki. Dzień 6 - zwierzęta lądowe i człowiek.
8.Siódmy dzień stworzenia
Bóg zakończył dzieło stworzenia i odpoczął. Pobłogosławił siódmy dzień i uczynił go świętym.
9.Człowiek stworzony na obraz Boży
Według Księgi Rodzaju Bóg stworzył człowieka na swój obraz, jako mężczyznę i niewiastę. Dał ludziom ziemię, by nad nią panowali i z niej korzystali.
10.Jak według Księgi Rodzaju (Rdz 2) Bóg stworzył mężczyznę i niewiastę?
Bóg ulepił mężczyznę z prochu ziemi i tchnął w niego życie. Potem z żebra mężczyzny zbudował niewiastę, by nie był sam.
11.Ogród Eden
Ogród, w którym Bóg umieścił człowieka. Rosły w nim drzewo życia i drzewo poznania dobra i zła. Z drzewa poznania dobra i zła nie wolno było jeść.
12.Powtórzenia w opisie stworzenia
Zdanie „I tak upłynął wieczór i poranek” zamyka każdy z sześciu dni. Często wraca też zdanie, że Bóg widział, iż to, co stworzył, było dobre. Powtórzenia porządkują opis i podkreślają, że świat jest dobry.
13.Przypowieść
Krótkie opowiadanie, które ma znaczenie dosłowne i przenośne. Uczy, jak dobrze żyć. W Ewangeliach przypowieści opowiada Jezus.
14.Znaczenie dosłowne i przenośne przypowieści
Dosłowne to sama historia, np. o sługach i pieniądzach. Przenośne to nauka ukryta w tej historii, np. że trzeba rozwijać swoje zdolności.
15.Przypowieść o talentach (Mt 25,14-30)
Pan przed podróżą daje sługom pięć, dwa i jeden talent. Dwaj pierwsi pomnażają pieniądze, a trzeci ze strachu zakopuje swój talent. Pan chwali dwóch pierwszych, a trzeciemu zabiera talent.
16.Talent
W czasach Jezusa bardzo duża suma pieniędzy. Dziś w przenośni to zdolności. „Zakopać talent” znaczy zmarnować swoje zdolności.
17.Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie (Łk 10,25-37)
Zbójcy napadli człowieka idącego z Jerozolimy do Jerycha. Kapłan i lewita minęli rannego, a Samarytanin opatrzył mu rany, zawiózł go do gospody i zapłacił za opiekę.
18.Bliźni w przypowieści o Samarytaninie
Bliźnim rannego okazał się ten, kto okazał mu miłosierdzie. Można odczytać, że bliźnim jest każdy człowiek w potrzebie, a pomagać trzeba wszystkim.
19.Miłosierny Samarytanin
Samarytanin to mieszkaniec Samarii. Żydzi i Samarytanie byli sobie niechętni. Dziś miłosiernym Samarytaninem nazywamy kogoś, kto bezinteresownie pomaga obcemu.
20.Przypowieść o synu marnotrawnym (Łk 15,11-32)
Młodszy syn bierze swoją część majątku i trwoni ją w dalekich stronach. W czasie głodu pasie świnie. Postanawia wrócić i przeprosić ojca. Ojciec go przyjmuje i wyprawia ucztę, a starszy syn się gniewa.
21.Postawy bohaterów przypowieści o synu marnotrawnym
Młodszy syn jest lekkomyślny, ale potem żałuje. Ojciec jest miłosierny i przebacza. Starszy syn jest posłuszny, ale zazdrosny i rozgniewany.
22.Marnotrawny
Ten, kto marnuje, czyli trwoni swój majątek. Synem marnotrawnym nazywamy dziś kogoś, kto po błędach wraca do domu i żałuje.
23.Przenośne znaczenie przypowieści o synu marnotrawnym
Można odczytać, że ojciec jest obrazem Boga, który przebacza każdemu, kto żałuje. Przypowieść uczy też przebaczania i radości z powrotu bliskiej osoby.
Notatka
Biblia - księga wielu ksiąg
Biblia, czyli Pismo Święte, to nie jedna książka, ale zbiór wielu ksiąg. Pisało je wielu autorów przez wiele wieków. Dla chrześcijan jest świętą księgą. Jej pierwsza część jest święta także dla Żydów.
Biblia dzieli się na dwie części. Stary Testament powstał przed narodzeniem Jezusa. Otwiera go Księga Rodzaju z opisem stworzenia świata. Nowy Testament opowiada o Jezusie i jego nauce. Należą do niego cztery Ewangelie. Słowo to znaczy „dobra nowina”.
Biblia jest też jednym z najważniejszych tekstów kultury. Wiele obrazów, utworów i powiedzeń nawiązuje do jej opowieści.
Jak odczytać adres biblijny
Adres biblijny pozwala szybko znaleźć fragment Biblii. Ma stały układ. Najpierw stoi skrót księgi, potem numer rozdziału. Po przecinku są numery wersetów, czyli krótkich, ponumerowanych fragmentów rozdziału.
Skróty Ewangelii warto znać na pamięć: Mt - Mateusz, Mk - Marek, Łk - Łukasz, J - Jan. Skrót Rdz oznacza Księgę Rodzaju.
Przykład
J 3,16 to Ewangelia według świętego Jana, rozdział 3, werset 16. Mk 4,3-9 to Ewangelia według świętego Marka, rozdział 4, wersety od 3 do 9.
Ważne
Liczba przed przecinkiem to rozdział, a po przecinku - werset. Gdy przecinka nie ma, chodzi o całe rozdziały, np. Rdz 1-2 to rozdziały 1 i 2.
Siedem dni stworzenia
Opis stworzenia jest uporządkowany jak kalendarz. Bóg stwarza świat przez sześć dni, a siódmego odpoczywa.
| Dzień | Co powstało |
|---|---|
| 1 | światłość - dzień i noc |
| 2 | sklepienie, czyli niebo |
| 3 | ląd, morze i rośliny |
| 4 | słońce, księżyc i gwiazdy |
| 5 | istoty wodne i ptaki |
| 6 | zwierzęta lądowe i człowiek |
| 7 | odpoczynek, dzień błogosławiony i święty |
Można zauważyć, że dni tworzą pary. W dniach 1-3 powstają jakby miejsca, a w dniach 4-6 to, co je zapełnia. Pierwszego dnia pojawia się światło, a czwartego ciała, które świecą. Drugiego dnia niebo oddziela wody, a piątego pojawiają się ptaki i ryby. Trzeciego dnia pojawia się ląd, a szóstego zwierzęta lądowe i człowiek.
Człowiek, ogród Eden i powtórzenia
Księga Rodzaju opowiada o stworzeniu człowieka dwa razy. W pierwszym opisie Bóg stwarza ludzi na swój obraz, jako mężczyznę i niewiastę. Powierza im ziemię, żeby nad nią panowali. W drugim opisie Bóg lepi mężczyznę z prochu ziemi i tchnie w niego życie. Potem z jego żebra buduje niewiastę, żeby mężczyzna nie był sam.
Człowiek zamieszkał w ogrodzie Eden. Rosły tam dwa szczególne drzewa: drzewo życia i drzewo poznania dobra i zła. Z drugiego z nich Bóg zakazał jeść.
W opisie stworzenia wracają te same zdania. Jedno zamyka każdy z sześciu dni, a drugie mówi, że stworzenie jest dobre. Takie powtórzenia nadają tekstowi rytm. Podkreślają też porządek i dobro świata.
Przypowieść i jej dwa znaczenia
Przypowieść to krótkie opowiadanie, które uczy, jak dobrze żyć. W Ewangeliach opowiada je Jezus. Każda przypowieść ma dwa znaczenia. Dosłowne to sama historia. Przenośne to nauka, którą trzeba w niej odczytać.
Jak odczytać znaczenie przenośne? Zapytaj, kogo lub co mogą oznaczać bohaterowie. Potem sprawdź, kogo w historii nagrodzono, a kogo zganiono.
| Przypowieść | O czym opowiada | Czego uczy |
|---|---|---|
| o talentach | słudzy i powierzone pieniądze | rozwijaj swoje zdolności |
| o miłosiernym Samarytaninie | pomoc rannemu na drodze | pomagaj każdemu w potrzebie |
| o synu marnotrawnym | powrót syna do ojca | przebaczaj; ojca można odczytać jako obraz Boga |
Z przypowieści pochodzą powiedzenia, których używamy do dziś. Zdolnego ucznia nazywamy utalentowanym. Kto nie rozwija zdolności, ten zakopuje talent.
Kto jest bliźnim - przypowieść o Samarytaninie
Jezus opowiada tę przypowieść uczonemu w Prawie. Ten pytał, kogo ma uważać za swojego bliźniego. Jezus nie odpowiada wprost, tylko opowiada historię.
Ranny człowiek leży przy drodze. Najpierw mija go kapłan, a potem lewita. Pomaga dopiero Samarytanin, czyli obcy. Żydzi i Samarytanie byli sobie niechętni, a mimo to właśnie on okazał serce.
Na końcu Jezus pyta, kto okazał się bliźnim rannego. W ten sposób odwraca pytanie uczonego. Nie chodzi o to, kogo uważamy za bliźniego. Chodzi o to, czy sami zachowujemy się jak bliźni. Można odczytać naukę: bliźnim jest każdy człowiek w potrzebie.
Syn marnotrawny - błąd, żal i przebaczenie
W tej przypowieści ważne są trzy postacie. Każda ma inną postawę.
- młodszy syn - najpierw lekkomyślny, potem żałuje,
- ojciec - miłosierny, przebacza bez wypominania,
- starszy syn - posłuszny, ale zazdrosny i rozgniewany.
Starszy brat czuje się skrzywdzony, bo zawsze słuchał ojca. Ojciec tłumaczy mu, że trzeba się cieszyć z powrotu brata. Można odczytać, że ojciec jest obrazem Boga. Bóg przyjmuje każdego, kto szczerze żałuje.
Zapamiętaj
Marnotrawny to ktoś, kto trwoni majątek. Synem marnotrawnym nazywamy dziś kogoś, kto po błędach wraca i żałuje.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
Biblia i jej nawiązania w literaturze, sztuce i filmie40 fiszek uczy się 1
Oświecenie - idee epoki, sztuka i Ignacy Krasicki
Pojęcia literackie i postawy filozoficzne14 fiszek uczy się 1
Antyk: mitologia, tragedia grecka i epos homerycki40 fiszek
Wojna, Zagłada i człowieczeństwo w literaturze i filmie20 fiszek uczy się 1
Język polski: literatura, gramatyka i kultura wypowiedzi40 fiszek uczy się 2