Powieść fantasy, środki stylistyczne, opowiadanie - NOWE Słowa na start 6

Powieść fantasy przenosi czytelnika do świata, który nie istnieje naprawdę. Rządzi w nim magia, a obok ludzi żyją istoty znane z baśni, np. smoki, olbrzymy czy mówiące zwierzęta. Pojawiają się też niezwykłe miejsca i przedmioty o cudownej mocy. Najważniejszym wątkiem jest zwykle walka dobra ze złem, w której biorą udział bohaterowie.

Podtytuł to tekst umieszczony po tytule dzieła. Uzupełnia tytuł i podpowiada, o czym jest utwór. Często łączy go z tytułem słowo „czyli”, np. w tytule powieści J.R.R. Tolkiena „Hobbit, czyli tam i z powrotem” podtytułem jest część „tam i z powrotem”.

Środki stylistyczne (poetyckie) to słowa, zwroty i wyrażenia, które mają wywołać u czytelnika określone emocje i pobudzić jego wyobraźnię. Dzięki nim tekst staje się obrazowy, a czytelnik łatwiej widzi i słyszy to, o czym czyta. Należą do nich m.in. przenośnie, epitety, porównania, ożywienia, uosobienia, wyrazy dźwiękonaśladowcze i pytania retoryczne.

Ożywienie, uosobienie i wyrazy dźwiękonaśladowcze omawia następna sekcja.

Wyrazy dźwiękonaśladowcze (onomatopeje) to słowa, które swoim brzmieniem naśladują rzeczywiste dźwięki i odgłosy, np. tykać, chlupotać, stukot, trzask, brzęk. Najłatwiej je rozpoznać, gdy przeczytasz wyraz na głos: słychać w nim odgłos, który nazywa. Budują nastrój utworu, bo czytelnik niemal słyszy opisywany świat.

Ożywienie nadaje przedmiotom i zjawiskom przyrody cechy istot żywych, np. zdolność poruszania się: „Mgła pełzła po łące”. Uosobienie idzie dalej i nadaje im cechy ludzkie, np. mowę, śmiech albo myśli: „Księżyc opowiadał gwiazdom bajki”.

Przy powstaniu i wykonaniu utworu muzycznego pracuje wiele osób. Część z nich łatwo pomylić, dlatego warto znać różnice:

• kompozytor tworzy muzykę, a autor tekstów pisze słowa piosenek lub utworów kabaretowych;
• aranżer nie tworzy nowego utworu, tylko przystosowuje gotowy do warunków wykonania, np. na inny instrument, głos lub zespół;
• solista wykonuje utwór sam, w chórze śpiewa wiele osób razem, a orkiestra to wieloosobowy zespół muzyków grających na różnych instrumentach;
• dyrygent kieruje wykonaniem utworu przez orkiestrę lub chór, a choreograf opracowuje układy taneczne, które wykonują tancerze;
• producent muzyczny odpowiada za cały projekt: wybiera utwory i wykonawców, nadzoruje etapy prac, a realizator dźwięku zajmuje się technicznym opracowaniem utworu i nagraniem dźwięku.

„Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza to utwór epicki pisany wierszem. Ma narratora i fabułę jak powieść, ale jest ułożony wersami z rymami. Przedstawia życie szlachty w Soplicowie, gdzie ważną rolę odgrywają tradycja, zwyczaje i gościnność.

Koncert odbywa się w puszczy, tuż po polowaniu na niedźwiedzia. Koniec łowów obwieszcza zgodnie z zasadami Wojski - mistrz ceremonii, daleki krewny Sędziego. Gra na rogu bawolim i dźwiękami opowiada historię polowania. Po każdej części przerywa grę, a echo powtarza muzykę od drzewa do drzewa. Natura potęguje w ten sposób dźwięki rogu.

Można powiedzieć, że Mickiewicz „maluje słowami”: czytelnik słyszy koncert, choć ma przed sobą tylko tekst. Pomagają w tym środki stylistyczne:

• porównania - róg gra „jak wicher”, a strzelanie brzmi „jak grzmot”;
• wyrazy dźwiękonaśladowcze - róg naśladuje „beczenie” żubra;
• epitety - pobudka to odzew „dźwięczący, rześki”.

Można też odczytać, że przyroda gra razem z Wojskim, bo drzewa podają sobie jego muzykę.

Wirtuozem nazywamy mistrza gry na instrumencie albo mistrza śpiewu. Improwizacja to tworzenie i wykonywanie muzyki na bieżąco, bez wcześniejszego przygotowania i bez zapisu w nutach. Wojskiego można uznać za wirtuoza, bo jego gra zachwyca słuchaczy. Można też uznać, że improwizuje: nie gra z nut, tylko wymyśla muzykę w trakcie grania.

Opowiadanie twórcze nawiązujące do baśni albo legendy to forma wypowiedzi, w której trzeba się odwołać do utworu wskazanego w temacie. Można to zrobić na trzy sposoby: opisać dalszy ciąg przygód znanych bohaterów, przedstawić inny przebieg wydarzeń niż w oryginale albo napisać nową wersję baśni lub legendy. Przed pisaniem określ gatunek utworu, bo nowa wersja powinna zachować jego cechy.

Opowiadanie ma trzy części. We wstępie nawiązujesz do baśni lub legendy. W rozwinięciu występują bohaterowie utworu ze swoimi charakterystycznymi cechami, a także wydarzenia fantastyczne i dialogi. Zakończenie zamyka opowieść krótkim podsumowaniem i puentą, czyli krótką, celną myślą na koniec.

Pracę urozmaicą opisy postaci, przedmiotów, krajobrazu i przeżyć wewnętrznych, a także monologi i zwroty akcji. Pamiętaj, aby określić czas i miejsce wydarzeń.

Przydatne zwroty:

• na początek: Było to wówczas, gdy...; Nie uwierzycie może, ale...;
• do przyspieszenia akcji: W tym momencie...; Nieco później...; Dziwnym zbiegiem okoliczności...;
• na zakończenie: I jak to w baśniach bywa, żyli długo i szczęśliwie...; I tak wyjaśniają te przypadki najstarsi mieszkańcy...