Konflikty - komedia, komizm, recenzja, odmiany języka - NOWE Słowa na start 7

1.Aleksander Fredro

Komediopisarz (1793-1876) z bogatej rodziny szlacheckiej. Tworzył w czasach romantyzmu, ale pisał komedie, a nie tragedie - stąd nazywa się go nieromantycznym romantykiem. Zasłynął jako autor komedii obyczajowych („Zemsta”, „Śluby panieńskie”, „Damy i huzary”), w których wyśmiewał wady szlachty: zaściankowość, zapalczywość i dumę. Pisał też bajki i wierszyki dla dzieci.

2.„Zemsta”

Komedia Aleksandra Fredry. Opowiada o sporze dwóch szlachciców, Cześnika Raptusiewicza i Rejenta Milczka, o mur graniczny w zamku, który należy do nich obu. Ośmiesza wady szlachty: kłótliwość, pychę, porywczość i dewocję. Przesłanie oddaje powiedzenie: nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło.

3.Komedia

Gatunek dramatu o pogodnej, często zabawnej tematyce, który ukazuje bohaterów i ich losy w lekki sposób. Ma dynamiczną akcję i zwykle pomyślne zakończenie. Jak każdy dramat dzieli się na akty i sceny; bohaterowie są często zestawieni na zasadzie kontrastu, a ludzkie wady pokazane żartobliwie, z użyciem komizmu.

4.Nazwisko znaczące

Nazwisko (albo imię) postaci, które zdradza jej najważniejszą cechę lub zajęcie. Przykłady z „Zemsty”: Raptusiewicz to raptus, czyli człowiek porywczy, a Milczek to ktoś skryty, kto niewiele mówi.

5.Komizm

Właściwość zjawisk spotykanych w życiu albo elementów świata przedstawionego w utworze, która wywołuje u odbiorcy rozbawienie i śmiech. Wyróżniamy komizm sytuacyjny, komizm postaci i komizm językowy (słowny).

6.Rodzaje komizmu

Komizm sytuacyjny - śmieszą nieporozumienia związane z przebiegiem wydarzeń albo nagromadzenie niefortunnych przypadków i dziwnych zachowań bohatera. Komizm postaci - śmieszą zróżnicowane charaktery i bohaterowie przedstawieni w przerysowany sposób. Komizm językowy (słowny) - śmieszą zabawy słowami i charakterystyczne powiedzonka postaci.

7.Powieść obyczajowa

Powieść, która opisuje codzienne życie, sprawy i obyczaje. Jej bohaterami są zazwyczaj zwykli ludzie zmagający się z różnymi problemami, akcja często rozgrywa się w ich najbliższym otoczeniu, a wydarzenia są realistyczne.

8.Recenzja

Forma wypowiedzi, w której nadawca omawia i ocenia np. utwór literacki, przedstawienie teatralne, film, koncert albo wystawę. Ma charakter subiektywny, bo autor przedstawia własne zdanie. Składa się zwykle z części informacyjnej i części oceniającej.

9.Budowa recenzji

Wstęp: podstawowe informacje o dziele (tytuł, gatunek, autor albo reżyser i aktorzy, data premiery, nagrody). Rozwinięcie: tematyka, zarys treści oraz uzasadniona ocena poszczególnych elementów dzieła - bez streszczania fabuły. Podsumowanie: opinia, która zachęca albo zniechęca do dzieła.

10.Słownictwo oceniające w recenzji

Wyrazy i wyrażenia, którymi autor recenzji ocenia dzieło. Ocena pozytywna: np. intrygująca fabuła, trzymający w napięciu, świetne kreacje aktorskie. Ocena negatywna: np. przewidywalny rozwój wydarzeń, banalne dialogi, rozczarowujące zakończenie. W podsumowaniu: np. polecam, warto przeczytać, szkoda czasu.

11.Nieoficjalna odmiana języka

Odmiana polszczyzny używana w swobodnych rozmowach z rówieśnikami i bliskimi dorosłymi. Można w niej używać wyrazów potocznych (np. spoko, fajny) i zabarwionych uczuciowo (np. kotek zamiast kot). Występuje w mowie i w piśmie, np. w SMS-ach, e-mailach do znajomych, pamiętnikach i komunikatorach.

12.Oficjalna odmiana języka

Odmiana polszczyzny używana w sytuacjach formalnych, np. w wypracowaniu, w przemówieniu na akademii albo w rozmowie z nauczycielem czy sąsiadką. Wymaga starannego doboru słów i zwrotów grzecznościowych (np. Szanowni Państwo). Występuje w mowie i w piśmie. W żadnej odmianie języka nie wolno używać wulgaryzmów ani wyrazów obraźliwych.

13.Kolokwializm

Wyraz albo związek frazeologiczny o potocznym charakterze, typowy dla nieoficjalnej odmiany języka. Np. forsa (pieniądze), zwiać (uciec), ruszyć głową (pomyśleć).

14.Język ogólny (ogólnonarodowy)

Odmiana języka, którą znają wszyscy Polacy. Jest powszechnie używana w szkołach, urzędach i środkach masowego przekazu (prasa, radio, telewizja). Może być zarówno oficjalna, jak i nieoficjalna.

15.Słownictwo o ograniczonym zasięgu

Słowa używane tylko przez określone grupy ludzi, a nie przez wszystkich Polaków. Należą do trzech rodzajów odmian języka: środowiskowych, zawodowych i terytorialnych (dialekty i gwary). Występują przede wszystkim w odmianie nieoficjalnej.

16.Środowiskowe odmiany języka

Odmiany używane przez określone grupy społeczne, np. młodzież, kibiców, graczy komputerowych. Od języka ogólnego różnią się głównie słownictwem: wyrazami ekspresywnymi, które zastępują zwykłe słowa (np. epicki zamiast wspaniały, czelendż zamiast wyzwanie). Szybko się zmieniają i są mało zrozumiałe dla osób spoza grupy.

17.Języki zawodowe i profesjonalizmy

Odmiany języka używane przez osoby wykonujące dany zawód, np. lekarzy, prawników, informatyków. Mają specjalistyczne słownictwo, czyli profesjonalizmy. Oficjalne profesjonalizmy nazywamy terminami (np. intubacja, apelacja); są też nieoficjalne (np. mieć dedlajn). Ułatwiają porozumiewanie się ludziom tego samego zawodu.

18.Dialekt i gwara

Terytorialne odmiany języka. Dialekt to odmiana używana na określonym obszarze, głównie przez ludność wiejską. Gwara to mowa ludności wiejskiej z niewielkiego terenu, zwykle kilkunastu wsi. Każdy dialekt składa się z gwar, np. gwara podhalańska należy do dialektu małopolskiego. Od języka ogólnego różnią się głównie wymową i słownictwem.

19.Dialekty języka polskiego

Obecnie wyróżniamy cztery podstawowe dialekty: wielkopolski, mazowiecki, małopolski i śląski. Kaszubszczyzna, dawniej uznawana za dialekt, od 2005 r. ma status języka regionalnego. Gwary i dialekty nie są gorsze od języka ogólnego, a wiele wyrazów regionalnych weszło do niego jako mniej oficjalne synonimy (np. kartofel - ziemniak).