Mały Książę - lektura - NOWE Słowa na start 7

1.Antoine de Saint-Exupéry (1900-1944)

Francuski pisarz i pilot. W 1935 r. rozbił się na Saharze, próbując pobić rekord lotniczy; zginął w czasie II wojny światowej, zestrzelony podczas lotu zwiadowczego. Jego utwory nawiązują do latania, np. „Nocny lot”, „Ziemia, planeta ludzi”. W „Małym Księciu” są wątki autobiograficzne: lądowanie na pustyni przypomina jego wypadek, a pierwowzorem róży była jego żona.

2.Rodzaj i gatunek „Małego Księcia”

Rodzaj literacki: epika (o wydarzeniach opowiada narrator). Utwór łączy cechy baśni i przypowieści. Czytają go dzieci i dorośli: prosta historia kryje głębokie prawdy o miłości, przyjaźni i odpowiedzialności.

3.Cechy baśni w „Małym Księciu”

Fantastyczny bohater (chłopiec-książę z małej planety), mówiące zwierzęta i rośliny (lis, żmija, róża), niezwykła wędrówka bohatera, cudowne zdarzenia (podróż między planetami, powrót do domu dzięki żmii) i pouczenie o tym, co w życiu dobre i ważne.

4.Przypowieść

Utwór, w którym prosta historia ma drugie, ukryte znaczenie i uczy prawdy moralnej o życiu. Bohaterowie są typami ludzkich postaw, a wydarzenia trzeba odczytać przenośnie. W „Małym Księciu” np. mieszkańcy planet pokazują ludzkie wady.

5.Narrator - pilot

Dorosły pilot, który po awarii samolotu ląduje na Saharze z zapasem wody na osiem dni i tam spotyka Małego Księcia. Opowiada w pierwszej osobie, sześć lat po rozstaniu z przyjacielem, żeby o nim nie zapomnieć. W dzieciństwie chciał zostać malarzem, ale dorośli go zniechęcili.

6.Dorośli w oczach narratora

Dorośli nie rozumieją rzeczy ważnych i ciągle trzeba im tłumaczyć: na rysunku węża boa, który połknął słonia, widzą kapelusz. Kochają cyfry - o nowego przyjaciela pytają, ile ma lat i ile zarabia jego ojciec, a nie, jaki ma głos. Narrator przeciwstawia im dzieci, które rozumieją, co naprawdę ważne.

7.Mały Książę

Tytułowy bohater: chłopiec o złotych włosach z małej planety, który na pustyni prosi pilota o narysowanie baranka. Ciekawy świata, wrażliwy i uparty - nigdy nie rezygnuje z zadanego pytania, ale sam rzadko odpowiada. Jest samotny; dotąd najwięcej czasu poświęcał róży.

8.Symbol i alegoria

Symbol to przedmiot, postać lub zdarzenie, które oprócz znaczenia dosłownego ma znaczenie ukryte, często wieloznaczne (np. róża, baobaby, gwiazdy w „Małym Księciu”). Alegoria ma jedno, stałe znaczenie przenośne, np. lis w bajkach Krasickiego to spryt.

9.Asteroida B-612

Planeta Małego Księcia, niewiele większa od domu. Są na niej trzy wulkany (dwa czynne i jeden wygasły), które chłopiec czyści, róża i groźne nasiona baobabów. Wystarczy przesunąć krzesełko, by znów oglądać zachód słońca - pewnego smutnego dnia chłopiec oglądał go 43 razy.

10.Baobaby

Drzewa, których kiełki Mały Książę musi codziennie wyrywać, bo z młodu są podobne do krzewów róży, a dorosłe rozsadziłyby małą planetę korzeniami. Można je odczytać jako symbol zła i złych nawyków, które trzeba usuwać od razu, zanim urosną.

11.Róża

Jedyny kwiat Małego Księcia: piękna, ale dumna i kapryśna, chwali się czterema kolcami, żąda klosza i parawanu. Chłopiec przestał jej wierzyć i odszedł; dopiero później zrozumiał, że go kochała i że trzeba było oceniać ją po czynach, a nie po słowach. Można ją odczytać jako symbol miłości i ukochanej osoby.

12.Podróż po planetach

Mały Książę opuszcza planetę, bo nie umie zrozumieć róży; prawdopodobnie wykorzystuje odlot wędrownych ptaków. Odwiedza sześć małych planet, by znaleźć zajęcie i czegoś się nauczyć; siódmą jest Ziemia. Mieszkańcy planet, poza Latarnikiem, to dorośli zajęci tylko sobą.

13.Król

Mieszkaniec pierwszej planety: monarcha absolutny w purpurze i gronostajach. Uważa, że rządzi wszystkim, także gwiazdami, choć na planecie nie ma nikogo poza starym szczurem. Wydaje tylko rozkazy, które i tak by się spełniły, i mówi, że najtrudniej jest sądzić samego siebie. Można go odczytać jako obraz żądzy władzy.

14.Próżny

Mieszkaniec drugiej planety, który chce, by wszyscy go podziwiali, i słyszy tylko pochwały. Każdego gościa uważa za wielbiciela; gdy ktoś klaszcze, kłania się, uchylając kapelusza. Pokazuje próżność.

15.Pijak

Mieszkaniec trzeciej planety. Pije, żeby zapomnieć, że wstydzi się tego, że pije. Krótka wizyta u niego pogrąża Małego Księcia w smutku. Pokazuje błędne koło nałogu.

16.Bankier

Mieszkaniec czwartej planety. Ciągle liczy gwiazdy i uważa je za swoją własność, bo pierwszy o tym pomyślał. Powtarza, że jest „człowiekiem poważnym”, ale z jego posiadania nikt nie ma pożytku. Można go odczytać jako obraz chciwości i bezsensownego gromadzenia bogactwa.

17.Latarnik

Mieszka na najmniejszej planecie, która obraca się raz na minutę, więc co minutę zapala i gasi latarnię, wiernie wykonując rozkaz. Jako jedyny nie wydaje się Małemu Księciu śmieszny, bo nie zajmuje się tylko sobą, a jego praca jest piękna i pożyteczna.

18.Geograf

Mieszkaniec szóstej planety: uczony, który pisze wielkie księgi, ale nie wychodzi z biura i nie zna własnej planety - czeka na badaczy. Nie interesują go kwiaty, bo są „efemeryczne”, czyli zagrożone bliskim unicestwieniem. Wtedy Mały Książę po raz pierwszy żałuje, że zostawił różę.

19.Spotkania na Ziemi

Na afrykańskiej pustyni Mały Książę spotyka żmiję, która mówi, że wśród ludzi też jest się samotnym. Potem widzi kwiat o trzech płatkach, słyszy echo w górach i trafia do ogrodu pełnego róż, gdzie płacze, bo myślał, że jego róża jest jedyna. Następnie poznaje lisa, zwrotniczego, kupca i pilota.

20.Lis

Zwierzę, które prosi Małego Księcia o oswojenie i uczy go, czym jest przyjaźń. Tłumaczy, że potrzeba cierpliwości i stałych zwyczajów, a na pożegnanie zdradza swój sekret. Można go odczytać jako symbol mądrości i przyjaźni - inaczej niż lis z bajek Krasickiego, który jest alegorią sprytu.

21.Oswoić

Według lisa oswoić znaczy stworzyć więzy. Dopóki chłopiec i lis nie są oswojeni, są dla siebie podobni do stu tysięcy innych; po oswojeniu stają się sobie potrzebni i jedyni na świecie. Oswajanie wymaga czasu i cierpliwości, ale niesie też ryzyko łez przy rozstaniu.

22.Sekret lisa

Dobrze widzi się tylko sercem, a najważniejsze jest niewidoczne dla oczu. Róża jest dla Małego Księcia ważna, bo poświęcił jej wiele czasu. Lis dodaje, że stajemy się na zawsze odpowiedzialni za to, co oswoiliśmy.

23.Zakończenie opowieści

Po roku na Ziemi Mały Książę pozwala ukąsić się żmii, by wrócić na swoją planetę do róży, za którą czuje się odpowiedzialny. Rano pilot nie znajduje jego ciała. Sześć lat później patrzy w gwiazdy i słyszy w nich śmiech przyjaciela.

24.Przesłanie lektury

Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu: przyjaźń, miłość i więzi z innymi. Za tych, których kochamy, jesteśmy odpowiedzialni. Warto zachować wrażliwość dziecka i nie stać się dorosłym, który liczy się tylko z cyframi i posiadaniem.