Opowieść wigilijna - lektura - NOWE Słowa na start 7

1.Charles Dickens (1812-1870)

Angielski pisarz, jeden z najważniejszych w XIX w. Jako dwunastolatek, po aresztowaniu ojca, musiał pracować. W utworach ukazywał losy najuboższych i bezduszność urzędników. Dzieła: „Opowieść wigilijna”, „Klub Pickwicka”, „Oliver Twist”, „Dawid Copperfield”.

2.Epoka wiktoriańska

Czasy panowania królowej Wiktorii w XIX-wiecznej Anglii. Wielka Brytania była potęgą gospodarczą, ale wielu ludzi żyło w nędzy, dzieci pracowały w fabrykach i kopalniach, a bogacili się ci, którzy wyzyskiwali innych. To tło „Opowieści wigilijnej”.

3.Czas i miejsce akcji „Opowieści wigilijnej”

Londyn w XIX w. (epoka wiktoriańska). Akcja zaczyna się w Wigilię Bożego Narodzenia i kończy następnego dnia po Bożym Narodzeniu; wszystkie wizyty duchów odbywają się w ciągu jednej nocy.

4.Rodzaj i gatunek „Opowieści wigilijnej”

Rodzaj literacki: epika (o wydarzeniach opowiada narrator, jest fabuła). Gatunek: powieść. Utwór łączy świat realistyczny z fantastycznym.

5.Realizm i fantastyka w „Opowieści wigilijnej”

Realistyczne są: Londyn, kantor Scrooge'a, ubogi dom Cratchitów, bieda w XIX w. oraz bohaterowie tacy jak Scrooge, Bob Cratchit, Mały Tim i Fred. Fantastyczne są: duchy (Marleya i trzy duchy świąt), podróże w czasie i przenikanie przez ściany.

6.Narrator w „Opowieści wigilijnej”

Opowiada w trzeciej osobie, ale nie ukrywa się: wtrąca własne uwagi, zwraca się do czytelników i ocenia bohaterów. Jego wypowiedzi o Scroogu łączą fakty z opiniami, dlatego są subiektywne.

7.Ebenezer Scrooge na początku utworu

Stary, bogaty właściciel kantoru „Scrooge i Marley”, który pożycza pieniądze i dba tylko o zysk. Jest skąpy, chciwy, zimny i samotny: nie ma przyjaciół, odmawia datku na biednych, oszczędza na węglu dla pomocnika, a święta uważa za głupstwo i stratę pieniędzy.

8.Środki stylistyczne w opisie Scrooge'a

Narrator charakteryzuje Scrooge'a porównaniami (twardy jak krzemień, samotny jak ostryga) i ocenami (chciwy stary grzesznik). Powtarzanie zaimka „żaden” (żadne ciepło, żaden mróz) podkreśla, że nic nie mogło go poruszyć.

9.Jakub Marley

Zmarły przed siedmioma laty wspólnik Scrooge'a, tak samo chciwy jak on. Jego duch przychodzi w Wigilię skuty łańcuchem z kas, kluczy, zamków i ksiąg kupieckich. Ostrzega Scrooge'a przed podobnym losem i zapowiada wizyty trzech duchów.

10.Bob Cratchit

Pomocnik Scrooge'a, który zarabia 15 szylingów tygodniowo i marznie w kantorze. Ubogi, pokorny i serdeczny ojciec dużej rodziny z Camden Town. Mimo krzywd wznosi w święta toast za zdrowie Scrooge'a.

11.Mały Tim

Chory syn Boba Cratchita, który chodzi o kulach. Jest pogodny i dobry, życzy, by Bóg błogosławił wszystkim. Duch przepowiada mu śmierć, jeśli nic się nie zmieni; po przemianie Scrooge zostaje dla niego drugim ojcem i Tim nie umiera.

12.Fred - siostrzeniec Scrooge'a

Syn zmarłej siostry Scrooge'a, Fanny. Wesoły i życzliwy, choć niezamożny. W Wigilię zaprasza wuja na świąteczny obiad i przekonuje, że święta to czas, gdy ludzie otwierają serca i myślą o biedniejszych. Mimo odmowy nie gniewa się i postanawia zapraszać wuja co roku.

13.Duch Wigilijnej Przeszłości

Pierwszy z trzech duchów: postać podobna jednocześnie do dziecka i do starca, z białymi włosami, w białej tunice, z gałązką ostrokrzewu i promieniem światła nad głową. Pokazuje Scrooge'owi jego dawne święta: samotne dzieciństwo w szkole, siostrę Fanny, bal u Fezziwiga i rozstanie z narzeczoną.

14.Fezziwig

Dawny pracodawca, u którego młody Scrooge praktykował. Wesoły i życzliwy: w Wigilię kończy wcześniej pracę i wyprawia bal dla pracowników. Scrooge przyznaje, że dobry pracodawca daje ludziom szczęście, którego nie da się kupić, i zaczyna myśleć o swoim pomocniku.

15.Narzeczona młodego Scrooge'a

Uboga dziewczyna, z którą młody Scrooge był zaręczony. Zrywa zaręczyny, bo widzi, że jej miejsce w jego sercu zajęła żądza pieniędzy (złoty cielec). Później Duch pokazuje ją jako szczęśliwą żonę i matkę - taką rodzinę mógł mieć Scrooge.

16.Duch Tegorocznej Wigilii

Drugi duch (w innych przekładach: Duch Tegorocznego Bożego Narodzenia): wesoły olbrzym w ciemnozielonej opończy obszytej białym futrem, z pochodnią w kształcie rogu obfitości. Pokazuje, jak ludzie obchodzą tegoroczne święta: ubogą, ale szczęśliwą rodzinę Cratchitów, górników, latarników, marynarzy i przyjęcie u Freda. Starzeje się w ciągu nocy i znika o północy.

17.Dzieci spod szaty Ducha Tegorocznej Wigilii

Chłopiec i dziewczynka, wynędzniali, nazwani przez Ducha dziećmi ludzkości (w przekładach różnie nazywani, np. Ciemnota i Nędza). Można je odczytać jako symbol niewiedzy i biedy, za które odpowiadają także bogaci.

18.Duch Przyszłych Wigilii

Ostatni duch: bardzo wysoka postać w czarnym płaszczu podobnym do całunu, spod którego widać tylko wyciągniętą rękę. Nie mówi ani słowa, tylko wskazuje ręką. Budzi w Scroogu największy strach.

19.Wizje Ducha Przyszłych Wigilii

Scrooge widzi śmierć bogacza, którego nikt nie żałuje: kupcy na giełdzie żartują z jego pogrzebu, posługaczka, praczka i przedsiębiorca pogrzebowy sprzedają jego rzeczy staremu Joe, a dłużnicy cieszą się z jego śmierci. Cratchitowie opłakują Małego Tima. Na cmentarzu Scrooge odczytuje na grobie własne nazwisko.

20.Przemiana Ebenezera Scrooge'a

Pod wpływem duchów Scrooge staje się hojny i życzliwy: posyła Cratchitom ogromnego indyka, obiecuje duży datek na biednych, idzie do kościoła, przychodzi na obiad do Freda, podwyższa Bobowi pensję i zostaje drugim ojcem Małego Tima. Obiecuje żyć, pamiętając o przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.

21.Bohater dynamiczny

Postać, która pod wpływem wydarzeń przechodzi przemianę. W „Opowieści wigilijnej” to Scrooge: ze skąpca i samotnika staje się hojnym, życzliwym człowiekiem. Przeciwieństwem jest bohater statyczny, który się nie zmienia (np. Fred).

22.Rola pogody w przemianie Scrooge'a

Na początku panują mgła, mróz i ciemność, podobne do chłodu w sercu Scrooge'a. Po przemianie Scrooge widzi jasny, słoneczny, mroźny dzień bez mgły. Zmianę pogody można odczytać jako obraz zmiany bohatera.

23.Kompozycja (budowa) utworu

Realistyczny początek (Wigilia w kantorze) i zakończenie (Boże Narodzenie po przebudzeniu) otaczają część fantastyczną: wizytę ducha Marleya i trzech duchów, które prowadzą Scrooge'a przez przeszłość, teraźniejszość i przyszłość.

24.Przesłanie lektury

Na przemianę nigdy nie jest za późno. Pieniądze nie dają szczęścia - daje je życzliwość, miłość bliskich i pomoc potrzebującym. Boże Narodzenie to czas otwierania serc na innych, zwłaszcza na ubogich.