Świętokrzyski Konkurs z Języka Angielskiego - zdania, części mowy, wymowa

1.Rzeczowniki policzalne i niepoliczalne

Rzeczowniki policzalne mają liczbę pojedynczą i mnogą i można je policzyć: an apple - three apples, a chair - two chairs. Niepoliczalne (np. water, money, rice, information, advice, furniture, homework) nie mają liczby mnogiej, nie łączą się z a/an i występują z czasownikiem w liczbie pojedynczej: The information is useful. Ich ilość podajemy słowami miary: a piece of advice, a bottle of water, a kilo of rice.

2.Liczba mnoga regularna i nieregularna

Regularnie dodajemy -s (cat - cats), a po -s, -ss, -sh, -ch, -x i w części wyrazów na -o - końcówkę -es (bus - buses, box - boxes, potato - potatoes). Spółgłoska + y przechodzi w -ies (baby - babies), a w wielu wyrazach na -f lub -fe jest -ves (knife - knives, leaf - leaves). Formy nieregularne trzeba znać na pamięć: man - men, woman - women, child - children, foot - feet, tooth - teeth, mouse - mice, person - people; sheep i fish mają zwykle tę samą formę w obu liczbach.

3.Forma dzierżawcza i rzeczowniki złożone

Przynależność do osoby lub zwierzęcia wyrażamy końcówką 's (my sister's room, the dog's bowl); po liczbie mnogiej na -s dodajemy sam apostrof (my parents' car), a po nieregularnej liczbie mnogiej - 's (the children's toys). Przy rzeczach zwykle używamy of: the end of the film, the colour of the wall. Rzeczownik złożony łączy dwa wyrazy w jedno pojęcie, pisane razem, osobno lub z łącznikiem: toothbrush, a bus stop, mother-in-law; liczbę mnogą dostaje zwykle główny wyraz: bus stops, mothers-in-law.

4.Przedimek nieokreślony a/an

A/an stoi przed rzeczownikiem policzalnym w liczbie pojedynczej, gdy mówimy o czymś po raz pierwszy, o jednej z wielu rzeczy albo o zawodzie: I saw a good film yesterday. She is a nurse. O wyborze formy decyduje wymowa, nie pisownia: a przed dźwiękiem spółgłoskowym (a book, a university, a European city), an przed dźwiękiem samogłoskowym (an orange, an hour, an honest man).

5.Przedimek określony the i przedimek zerowy

The stosujemy, gdy wiadomo, o co chodzi (Close the window, please.), przy drugiej wzmiance, przy rzeczach jedynych (the moon, the sky), przy stopniu najwyższym (the best), przy nazwach rzek, mórz, łańcuchów górskich i krajów z wyrazem Kingdom, Republic lub w liczbie mnogiej (the Thames, the Alps, the United Kingdom, the Netherlands). Przedimek zerowy (brak przedimka) stoi w ogólnych stwierdzeniach z liczbą mnogą i rzeczownikami niepoliczalnymi (Cats like milk.), przy posiłkach, językach, przedmiotach szkolnych i większości nazw krajów i miast (have lunch, speak French, in Poland).

6.Stopniowanie przymiotników

Większość przymiotników jednosylabowych dostaje -er i the -est (cheap - cheaper - the cheapest); po krótkiej samogłosce i jednej spółgłosce podwajamy spółgłoskę (hot - hotter - the hottest), a końcowe y po spółgłosce zmienia się w i (happy - happier - the happiest; tak też większość dwusylabowych na -y). Dłuższe przymiotniki stopniujemy przez more i the most (beautiful - more beautiful - the most beautiful). Nieregularne: good - better - the best, bad - worse - the worst, far - further/farther - the furthest/farthest, many/much - more - the most, little - less - the least.

7.Porównania w stopniu równym, wyższym i najwyższym

Stopień równy wyrażamy przez as + przymiotnik + as (Tom is as old as Kate.), a jego brak przez not as/so ... as (This test isn't as hard as the last one.). Po stopniu wyższym stoi than (My bag is heavier than yours.), a stopień najwyższy ma przed sobą the i często dopowiedzenie z in albo of (the tallest boy in the class, the best day of my life). Różnicę wzmacniamy przez much albo a lot (much cheaper), a stopniowy wzrost wyrażamy powtórzeniem (bigger and bigger).

8.So, such, how i what z przymiotnikami

So stoi przed samym przymiotnikiem lub przysłówkiem (The film was so funny.), a such przed rzeczownikiem z przymiotnikiem: such a/an + rzeczownik policzalny w liczbie pojedynczej (such a kind man), such bez a przed liczbą mnogą i niepoliczalnymi (such nice people, such bad weather). Obie konstrukcje łączymy z that, by podać skutek: It was so cold that we stayed in. How i what z przymiotnikiem tworzą pytania i wykrzyknienia: How old is she? How long is the film? How nice! What a nice idea!

9.Stopniowanie przysłówków i miejsce przysłówka w zdaniu

Większość przysłówków na -ly stopniujemy przez more i most (carefully - more carefully - most carefully), ale early ma formy earlier i earliest. Niektóre krótkie przysłówki stopniujemy przez -er i -est (fast - faster - fastest, hard - harder - hardest). Nieregularne: well - better - best, badly - worse - worst. Przysłówki częstotliwości (always, usually, often, never) stoją przed czasownikiem głównym, a po be i po czasowniku posiłkowym (He usually walks to school. She is never late.), a przysłówki sposobu, miejsca i czasu zwykle na końcu zdania (She sang beautifully.).

10.Too i enough

Too stoi przed przymiotnikiem lub przysłówkiem i znaczy „za bardzo, ponad miarę”: This soup is too hot to eat. Przed rzeczownikiem mówimy too much (niepoliczalne) i too many (policzalne): too many people. Enough („wystarczająco”) stoi po przymiotniku lub przysłówku (He isn't tall enough to play basketball. You didn't run fast enough.), ale przed rzeczownikiem (We have enough chairs.). Obie konstrukcje łączymy często z for + osoba i bezokolicznikiem z to: The box is too heavy for me to lift.

11.Zaimki osobowe i dzierżawcze

Zaimki osobowe w funkcji podmiotu (I, you, he, she, it, we, they) stoją przed czasownikiem, a w funkcji dopełnienia (me, you, him, her, it, us, them) - po czasowniku i po przyimku: She called me. Look at them. Przymiotnik dzierżawczy stoi przed rzeczownikiem (my, your, his, her, its, our, their: my phone), a zaimek dzierżawczy zastępuje całe wyrażenie z rzeczownikiem (mine, yours, his, hers, ours, theirs): This phone is mine, not yours. Its (dzierżawcze) to co innego niż it's (= it is).

12.Zaimki zwrotne i wzajemne

Zaimki zwrotne (myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves) stosujemy, gdy podmiot i dopełnienie to ta sama osoba (He hurt himself.), dla podkreślenia, że ktoś zrobił coś sam (I painted the room myself.), a by + zaimek zwrotny znaczy „samodzielnie, w pojedynkę” (She lives by herself.). Zaimek wzajemny each other (także one another) oznacza działanie w obie strony: Tom and Ann help each other - Tom pomaga Ann, a Ann pomaga Tomowi.

13.Zaimki wskazujące i pytające

Zaimki wskazujące: this (liczba pojedyncza) i these (liczba mnoga) wskazują rzeczy bliskie, a that (liczba pojedyncza) i those (liczba mnoga) - dalsze: this book, these shoes, that house, those birds. Zaimki pytające: who (kto), whom (kogo, styl formalny), whose (czyj), what (co, jaki), which (który - wybór z ograniczonej grupy). Gdy who lub what jest podmiotem, pytanie nie ma do, does ani did: Who called you? What happened?

14.Zaimki względne

Zaimki względne łączą zdanie przydawkowe z rzeczownikiem, który ono opisuje: who - o ludziach, which - o rzeczach i zwierzętach, that - o ludziach i rzeczach w zdaniach określających, whose - przynależność; podobnie działają where (miejsce) i when (czas). The girl who sits next to me is from Ireland. That's the boy whose dog bit me. Gdy zaimek jest dopełnieniem w zdaniu określającym, można go pominąć: The book (that) I bought is very long.

15.Zaimki nieokreślone some, any, no, much, many, (a) few, (a) little

Some stoi zwykle w zdaniach twierdzących oraz w prośbach i propozycjach (Would you like some tea?), any - w przeczeniach i pytaniach (Have you got any milk?), a no znaczy „żaden, ani trochę” i łączy się z czasownikiem twierdzącym (There is no milk.). Many łączy się z rzeczownikami policzalnymi, much - z niepoliczalnymi (many books, much time). A few (kilka) i a little (trochę) mają wydźwięk pozytywny, natomiast few i little bez a znaczą „mało, prawie nic”: I have a few friends here. There is little hope.

16.Other, zaimek bezosobowy you i zaimki one/ones

Another znaczy „jeszcze jeden, inny” i stoi przed liczbą pojedynczą (another cake), other - „inny” przed liczbą mnogą i rzeczownikami niepoliczalnymi (other people, other information), the other - „ten drugi, pozostały” (the other shoe), a others - „inni” bez rzeczownika. Zaimek bezosobowy you mówi o ludziach w ogóle: You can't park here. You never know. Zaimki one i ones zastępują wymieniony już rzeczownik policzalny, by go nie powtarzać: I don't like this cap - I prefer the blue one. These shoes are cheaper than the black ones.

17.Liczebniki główne i porządkowe

Liczebniki główne (one, two, twelve, twenty-one, a hundred, a thousand, a million) podają liczbę; hundred, thousand i million po liczbie nie mają -s (three hundred, five thousand), a w brytyjskim angielskim po hundred stawiamy and (two hundred and sixty). Liczebniki porządkowe (the first, the second, the third, the fifth, the ninth, the twelfth, the twentieth, the thirty-first) podają kolejność; większość tworzymy przez -th, a w liczbach złożonych zmienia się tylko ostatni wyraz (the forty-second). Daty: the third of May, 3rd May; rok 1995 czytamy nineteen ninety-five.

18.Przyimki miejsca, kierunku i odległości

Miejsce: in - wewnątrz, w mieście i kraju (in the kitchen, in Paris), on - na powierzchni i na piętrze (on the table, on the second floor), at - w punkcie i w miejscach, gdzie coś robimy (at the bus stop, at school, at the cinema), a także under, behind, next to, between, opposite, in front of. Kierunek: to (walk to the park), into, out of, along, across, through, towards, up, down. Odległość: far from, near, close to, two kilometres from: The station isn't far from here.

19.Przyimki czasu

At - godziny i wyrażenia stałe (at 7 o'clock, at midnight, at noon, at Christmas), on - dni i daty (on Friday, on 5th June, on my birthday, on Sunday morning), in - miesiące, pory roku, lata, stulecia i części dnia (in March, in winter, in 1990, in the 19th century, in the evening). Bez przyimka mówimy z next, last, this i every: next week, last Sunday. Ponadto: for - jak długo (for two hours), since - od kiedy (since 2010), during - w trakcie (during the lesson), until - aż do (until Monday), by - najpóźniej do (by Friday).

20.Przyimki sposobu oraz przyimki po czasownikach i przymiotnikach

Środek transportu: by + rzeczownik bez przedimka (by car, by train, by plane), ale on foot; narzędzie: with (cut it with a knife, draw with a pencil); sposób: in (write in pencil, say it in English, in a hurry). Wiele czasowników i przymiotników wymaga stałego przyimka: listen to, wait for, look for, look after, depend on, belong to, agree with, dream of/about; good at, afraid of, interested in, proud of, famous for, keen on, different from.

21.Spójniki

Spójniki łączą wyrazy i zdania: and (i), but (ale), or (lub, czy), so (więc - skutek), because (ponieważ - przyczyna), if (jeśli), unless (jeśli nie, chyba że: Unless you hurry, you'll be late.), while (podczas gdy), when, before, after, as soon as, although (chociaż). Gdy po spójnikach czasu i warunku (when, before, after, as soon as, if, unless) mówimy o przyszłości, używamy czasu teraźniejszego: I'll call you when I arrive.

22.Zdania twierdzące, przeczące i pytające

Zdanie twierdzące ma szyk: podmiot - orzeczenie - dopełnienie - okoliczniki. Przeczenie i pytanie budujemy z operatorem: do/does/did w Present Simple i Past Simple (She doesn't eat meat. Did you see it?), be w Present Continuous i Past Continuous (Are they sleeping? He wasn't listening.), have/has/had w Present Perfect i Past Perfect (Have you finished? She hadn't left.), will w Future Simple (Will it rain?). Be w Present i Past Simple obywa się bez do (Is she ready?). W pytaniu operator stoi przed podmiotem, a po do, does i did czasownik ma formę podstawową.

23.Zdania z podmiotem it i there oraz z dwoma dopełnieniami

It jest podmiotem formalnym w zdaniach o pogodzie, czasie, odległości i ocenie: It's snowing. It's ten o'clock. It's easy to get lost here. There is/are informuje, że coś istnieje lub gdzieś się znajduje: There is a bank near my house. There are two cats in the garden. Zdanie z dwoma dopełnieniami ma dwa szyki: osoba + rzecz (She gave her brother a book.) albo rzecz + to/for + osoba (She gave a book to her brother. I made a cake for my mum.).

24.Pytania pośrednie

Pytanie pośrednie (po Can you tell me ..., Do you know ..., I wonder ..., I'd like to know ...) ma szyk zdania twierdzącego: podmiot stoi przed czasownikiem i nie ma do, does ani did. Where is the station? → Can you tell me where the station is? What time does the film start? → Do you know what time the film starts? Pytania typu tak/nie wprowadzamy przez if lub whether: Is he at home? → Do you know if he is at home?

25.Mowa zależna - zdania oznajmujące (say, tell)

Say łączy się bez osoby albo z to + osoba (She said (that) she was tired.), a tell - z osobą bez to (She told me (that) she was tired.). Gdy czasownik wprowadzający jest w czasie przeszłym, czas zwykle cofamy o stopień: Present Simple → Past Simple, Present Continuous → Past Continuous, Present Perfect i Past Simple → Past Perfect, will → would, can → could. Gdy treść jest wciąż aktualna, cofanie jest nieobowiązkowe. Zmieniają się też zaimki i określenia czasu i miejsca: now → then, today → that day, tomorrow → the next day, here → there.

26.Mowa zależna - pytania, polecenia i prośby (ask, tell)

Pytanie relacjonujemy przez ask (+ osoba) i szyk zdania twierdzącego, bez do, does, did i bez znaku zapytania: 'Where do you live?' → She asked me where I lived. Pytania typu tak/nie wprowadzamy przez if lub whether: 'Are you hungry?' → He asked if I was hungry. Polecenia relacjonujemy przez tell + osoba + (not) to + bezokolicznik, a prośby przez ask + osoba + (not) to: 'Close the door.' → She told me to close the door. 'Please don't shout.' → He asked us not to shout.

27.Zdania współrzędnie złożone

Zdanie współrzędnie złożone łączy dwa równorzędne zdania, z których każde mogłoby stać samodzielnie. Łączą je m.in. spójniki and (dodanie), but (przeciwieństwo) i or (wybór): I was cooking dinner, and my sister was laying the table. She likes tea, but her brother prefers coffee. We can stay at home, or we can go to the park. Przed but zwykle stawiamy przecinek.

28.Zdania przydawkowe (względne)

Zdanie przydawkowe opisuje rzeczownik i zaczyna się od zaimka względnego. Zdanie określające (defining) mówi, o kogo lub o co chodzi, nie ma przecinków i może mieć that: The woman who teaches us maths is very kind. Zdanie opisujące (non-defining) dodaje informację o osobie lub rzeczy już wiadomej, stoi między przecinkami i nie ma that ani pominiętego zaimka: My grandfather, who is 80, still plays tennis. Przyimek stoi zwykle na końcu: the town (that) I come from.

29.Zdania okolicznikowe celu, czasu i miejsca

Cel wyrażamy bezokolicznikiem z to, przez in order to albo so that: I went to the shop to buy bread. She speaks slowly so that everyone can understand her. Zdania czasu zaczynają się od when, while, before, after, until, as soon as: While I was cooking, the lights went out. Zdania miejsca zaczynają się od where lub wherever: Put the keys where you can find them. Zdanie okolicznikowe stojące na początku oddzielamy przecinkiem.

30.Zdania okolicznikowe przyczyny i skutku

Przyczynę wprowadzają because, as i since (We stayed inside because it was raining. As it was late, we took a taxi.), a przed samym rzeczownikiem stoi because of (because of the rain). Skutek wyrażamy przez so (It was raining, so we stayed inside.) oraz przez so + przymiotnik + that i such (a) + rzeczownik + that: The test was so easy that everyone passed. It was such a good film that I watched it twice.

31.Zdania warunkowe typu 0 i I

Typ 0 mówi o prawdach ogólnych i stałych skutkach: if + Present Simple, Present Simple (If you heat ice, it melts.). Typ I mówi o realnej sytuacji w przyszłości: if + Present Simple, will + bezokolicznik (If it rains tomorrow, we will stay at home.). W części z if nie używamy will. Zamiast if not można użyć unless: Unless you study, you won't pass. W drugiej części zamiast will może stać can, may, must albo tryb rozkazujący: If you see Tom, tell him to call me.

32.Zdania warunkowe typu II

Typ II mówi o sytuacji nierealnej lub mało prawdopodobnej teraz albo w przyszłości: if + Past Simple, would + bezokolicznik (If I had more time, I would learn to play the guitar.). Choć czas jest przeszły, zdanie dotyczy teraźniejszości. Po if z be można użyć were dla wszystkich osób, np. w radach: If I were you, I would apologise. Zamiast would może stać could albo might: If we had a car, we could drive there.

33.Zdania warunkowe typu III

Typ III mówi o przeszłości, której nie można już zmienić: o sytuacji, która się nie wydarzyła, i o jej wymyślonym skutku. Budowa: if + Past Perfect, would have + III forma czasownika (If I had set the alarm, I wouldn't have missed the bus. - nie nastawiłem budzika i spóźniłem się na autobus). Zamiast would have może stać could have albo might have: If you had asked me, I could have helped you. Skrót I'd w części z if oznacza I had, a w drugiej części - I would.

34.I wish i if only

I wish + Past Simple wyraża żal, że teraźniejszość jest inna, niż byśmy chcieli: I wish I had a dog (nie mam psa). Przy be można użyć were dla wszystkich osób: I wish I were taller. I wish + Past Perfect wyraża żal z powodu przeszłości: I wish I had studied harder (nie uczyłem się pilnie). If only znaczy to samo, ale mocniej: If only I knew the answer! I wish + would wyraża chęć, by ktoś zmienił zachowanie: I wish you would listen to me.

35.Konstrukcje bezokolicznikowe

Bezokolicznik z to stoi m.in. po czasownikach want, decide, hope, plan, promise, learn, would like, po przymiotnikach (glad to help, easy to learn, nice to meet you), po zaimkach pytających (I don't know what to say. Show me how to do it.) i w wyrażeniu celu (She came to help us.). Bezokolicznik bez to stoi po czasownikach modalnych (can swim, must go), po let i make + osoba (My mum let me go out. He made us wait.) oraz po would rather i had better.

36.Gerund (forma -ing)

Gerund to forma -ing używana jak rzeczownik: jako podmiot (Swimming is good for you.), po przyimkach (good at drawing, interested in learning, before leaving) oraz po czasownikach m.in. enjoy, finish, avoid, mind, suggest, keep, can't stand, look forward to (I enjoy reading.); like, love i hate łączą się z gerundem lub z bezokolicznikiem. Po niektórych czasownikach zmienia się znaczenie: stop talking (przestać rozmawiać) - stop to talk (zatrzymać się, żeby porozmawiać); remember locking (pamiętać, że się zamknęło) - remember to lock (pamiętać, żeby zamknąć).

37.Zdania wykrzyknikowe

Zdania wykrzyknikowe wyrażają zachwyt, zdziwienie lub złość. Buduje się je dwojako: What + (a/an) + (przymiotnik) + rzeczownik (What a surprise! What an awful day!), przy czym przed liczbą mnogą i rzeczownikami niepoliczalnymi nie ma a (What beautiful eyes! What lovely weather!), oraz How + przymiotnik lub przysłówek (How kind! How fast she runs!). Po wyrażeniu może stać podmiot i czasownik w szyku zdania twierdzącego: What a nice house you have! How tall you are!

38.Homofony

Homofony to wyrazy, które brzmią tak samo, ale mają inną pisownię i znaczenie, np. hour - our, write - right, knew - new, sea - see, piece - peace, flour - flower, weather - whether, buy - by, son - sun, meat - meet, two - too - to oraz there - their - they're. Rozróżniamy je z kontekstu i z pisowni: Their house is over there. They're late again.

39.Zapis a wymowa: nieme litery

W wielu wyrazach angielskich część liter nie jest wymawiana (nieme litery): k przed n (knife, know, knee), w przed r (write, wrong), b po m (climb, lamb, comb), h na początku niektórych wyrazów (hour, honest), l w walk, talk, half, could, should, gh w night, daughter, eight oraz t w listen i castle. Ta sama litera może też brzmieć różnie: c przed e, i, y wymawiamy jak s (city, cycle), a przed a, o, u - jak k (cat, cold, cup).

40.Wyrazy o podobnej pisowni i różnej wymowie

Podobna pisownia nie oznacza podobnej wymowy. Grupa ough brzmi różnie: though rymuje się z go, through - z too, thought - z caught, a tough - ze stuff. Ear brzmi inaczej w beard i near, inaczej w bear i wear, a jeszcze inaczej w heard i learn. Ten sam wyraz bywa wymawiany różnie zależnie od znaczenia: live (mieszkać) rymuje się z give, a live (na żywo) - z five; read w czasie teraźniejszym rymuje się z need, a w przeszłym - z red.