Łódzki Konkurs z Języka Polskiego - mity, Biblia i poezja etapu szkolnego

1.Mit o powstaniu świata

Na początku istniał Chaos - bezładna, ciemna pustka. Wyłoniła się z niego Gaja (Ziemia), która zrodziła Uranosa (Niebo) i została jego żoną. Ich dziećmi byli tytani, cyklopi i sturęcy olbrzymi. Tytan Kronos obalił ojca, a z obawy przed utratą władzy połykał własne dzieci. Jego żona Rea ocaliła najmłodszego syna, Zeusa, podając Kronosowi kamień owinięty w pieluszki. Dorosły Zeus uwolnił rodzeństwo, pokonał tytanów i strącił ich do Tartaru, a potem zamieszkał z bogami olimpijskimi na Olimpie.

2.Prometeusz

Tytan, dobroczyńca ludzi. Według mitu ulepił człowieka z gliny, a potem wykradł bogom ogień i podarował go ludziom. Zeus ukarał go okrutnie: kazał przykuć go do skały na Kaukazie, gdzie orzeł wyjadał mu wątrobę, która stale odrastała. Po latach uwolnił go Herakles. Ludzi Zeus ukarał, zsyłając na ziemię Pandorę z puszką pełną nieszczęść. Od imienia tytana pochodzi przymiotnik prometejski - ofiarny, gotowy cierpieć dla dobra innych i buntować się przeciw silniejszym.

3.Syzyf

Król Koryntu, przebiegły i chytry. Zdradzał tajemnice bogów i oszukał samą śmierć: uwięził boga śmierci Tanatosa, a później podstępem wymknął się z podziemia. Za te winy został po śmierci skazany w Hadesie na wieczną karę: musi wtaczać ogromny głaz na stromą górę, a kamień tuż przed szczytem za każdym razem stacza się w dół i praca zaczyna się od nowa. Od jego imienia pochodzi wyrażenie syzyfowa praca, czyli praca ciężka, daremna i bez końca.

4.Demeter i Kora (Persefona)

Demeter była boginią urodzaju i rolnictwa, a Kora - jej ukochaną córką. Władca podziemia Hades porwał Korę i uczynił ją swoją żoną, królową podziemia Persefoną. Zrozpaczona Demeter szukała córki po świecie i przestała dbać o ziemię, więc rośliny usychały. Zeus nakazał oddać Korę, ale ona zjadła w podziemiu pestki granatu, dlatego część roku musi spędzać u męża. Gdy jest z matką, przyroda kwitnie (wiosna i lato), a gdy wraca do Hadesu, nadchodzą jesień i zima. Mit wyjaśnia zmiany pór roku.

5.Dedal i Ikar

Dedal, słynny ateński budowniczy i wynalazca, zbudował na Krecie dla króla Minosa labirynt, w którym zamknięto Minotaura. Minos nie chciał wypuścić go z wyspy, więc Dedal zrobił dla siebie i syna Ikara skrzydła z ptasich piór sklejonych woskiem. Przestrzegał syna, by nie leciał ani za nisko, nad samą wodą, ani za wysoko, blisko słońca. Ikar, upojony lotem, wzbił się wysoko, słońce stopiło wosk i chłopiec runął do morza. Mit uczy umiaru i ostrzega przed lekkomyślnością.

6.Herakles i jego dwanaście prac

Najsłynniejszy grecki heros, syn Zeusa i śmiertelnej Alkmeny, obdarzony ogromną siłą. Prześladowany przez Herę, musiał służyć królowi Eurysteusowi i wykonać dla niego dwanaście prac, m.in. zabić lwa nemejskiego i hydrę lernejską, zdobyć jabłka Hesperyd i sprowadzić z podziemia psa Cerbera. Stajnię króla Augiasza, nieczyszczoną od lat, oczyścił w jeden dzień, kierując przez nią nurt dwóch rzek. Stąd herkulesowa siła (ogromna) i herkulesowa praca (zadanie wymagające wielkiego wysiłku).

7.Tezeusz i Ariadna

Tezeusz był synem Egeusza, króla Aten. Ateny musiały wysyłać na Kretę siedmiu młodzieńców i siedem dziewcząt, których w labiryncie pożerał Minotaur - potwór pół człowiek, pół byk. Tezeusz popłynął z nimi, a zakochana w nim Ariadna, córka Minosa, dała mu kłębek nici. Bohater zabił Minotaura i po nici wyszedł z labiryntu. Wracając, zapomniał zmienić czarne żagle na białe, a Egeusz, sądząc, że syn zginął, rzucił się do morza, nazwanego odtąd Egejskim. Nić Ariadny to sposób wyjścia z trudnej sytuacji.

8.Orfeusz i Eurydyka

Orfeusz był śpiewakiem z Tracji, którego gra na lirze poruszała ludzi, zwierzęta, a nawet skały. Jego żona Eurydyka zmarła ukąszona przez węża. Zrozpaczony Orfeusz zszedł do Hadesu i śpiewem wzruszył władców podziemia, Hadesa i Persefonę. Pozwolili Eurydyce wrócić na ziemię pod warunkiem, że Orfeusz nie obejrzy się za nią, dopóki nie wyjdą z podziemia. Tuż przed wyjściem obejrzał się i Eurydyka na zawsze wróciła do krainy zmarłych. Mit mówi o sile miłości i sztuki.

9.Sąd Parysa

Na weselu Peleusa i Tetydy bogini niezgody Eris rzuciła złote jabłko z napisem „dla najpiękniejszej”. Spierały się o nie Hera, Atena i Afrodyta, a spór miał rozstrzygnąć Parys, syn Priama, króla Troi. Wybrał Afrodytę, bo obiecała mu miłość najpiękniejszej kobiety świata - Heleny, żony Menelaosa, króla Sparty. Gdy Parys uprowadził Helenę do Troi, Grecy pod wodzą Agamemnona wyruszyli na wojnę trojańską. Stąd jabłko niezgody, czyli przyczyna sporu.

10.Wojna trojańska

Wojna Greków (Achajów) z Troją trwała dziesięć lat. Największym greckim wojownikiem był Achilles, syn Tetydy: matka zanurzyła go w wodach Styksu, więc był nie do zranienia poza piętą, za którą go trzymała. Najdzielniejszym obrońcą Troi był Hektor, syn Priama. Achilles zabił go, mszcząc śmierć przyjaciela Patroklosa, a sam zginął od strzały Parysa, która trafiła go w piętę. Troję zdobyto podstępem Odyseusza: Trojanie wciągnęli do miasta drewnianego konia, w którym ukryli się greccy wojownicy.

11.Tułaczka Odyseusza

Po zdobyciu Troi Odyseusz, król Itaki, przez dziesięć lat błąkał się po morzach, ścigany gniewem Posejdona. Oślepił cyklopa Polifema, syna Posejdona, któremu przedstawił się jako Nikt. Czarodziejka Kirke zamieniła jego towarzyszy w świnie. Obok syren, które śpiewem wabiły żeglarzy na zgubę, przepłynął przywiązany do masztu, a towarzyszom zalepił uszy woskiem. Przepłynął też cieśninę między Scyllą, potworem porywającym żeglarzy, a Charybdą, groźnym wirem morskim. Stąd odyseja - długa wędrówka pełna przygód.

12.Powrót Odyseusza na Itakę i eposy Homera

Odyseusz wrócił na Itakę po dwudziestu latach (dziesięć lat wojny i dziesięć tułaczki), przebrany za żebraka. Jego wierna żona Penelopa zwodziła zalotników: obiecała wybrać męża, gdy utka całun dla teścia Laertesa, ale nocą pruła to, co utkała w dzień. Odyseusz z synem Telemachem rozprawił się z zalotnikami. Dzieje te opisał Homer, legendarny grecki poeta: „Iliada” opowiada o ostatnim roku oblężenia Troi i gniewie Achillesa, a „Odyseja” o powrocie Odyseusza. Oba utwory to epopeje.

13.Przypowieść (parabola)

Krótkie opowiadanie o zwykłym zdarzeniu z życia, które oprócz sensu dosłownego ma sens przenośny: postacie i sytuacje oznaczają prawdy moralne lub religijne. Bohaterowie zwykle nie mają imion (pewien człowiek, siewca, sługa), a opowieść zawiera tylko najważniejsze szczegóły. Przypowieść uczy, jak żyć, a jej drugie znaczenie trzeba odczytać. Najsłynniejsze przypowieści opowiada Jezus w Ewangeliach, m.in. o siewcy, o talentach, o pannach roztropnych, o miłosiernym Samarytaninie i o synu marnotrawnym.

14.Przypowieść o siewcy

Siewca rozsiewał ziarno: część padła na drogę i wydziobały je ptaki, część na grunt skalisty i uschła, bo nie miała korzeni, część między ciernie, które ją zagłuszyły, a część na ziemię żyzną i wydała obfity plon. Jezus sam wyjaśnił jej sens: ziarno to słowo Boże, a rodzaje gleby to różni ludzie - ci, którzy słowa nie rozumieją, ci, którzy przyjmują je z radością, ale są niestali, ci, w których zagłuszają je troski i bogactwo, oraz ci, którzy słuchają, rozumieją i wydają plon.

15.Przypowieść o talentach

Pan, wyjeżdżając w podróż, powierzył sługom majątek: jednemu pięć talentów, drugiemu dwa, trzeciemu jeden, każdemu według jego zdolności. Dwaj pierwsi puścili pieniądze w obrót i podwoili je, a trzeci ze strachu zakopał swój talent w ziemi. Po powrocie pan pochwalił dobrych i wiernych sług, a gnuśnemu odebrał talent i kazał go wyrzucić. Talent był dawną miarą wagi i pieniędzy; w przenośni oznacza zdolności, które trzeba rozwijać. Stąd zakopać talent - zmarnować swoje zdolności.

16.Przypowieść o pannach roztropnych i nierozsądnych

Dziesięć panien z lampami czekało nocą na pana młodego, by wyjść mu na spotkanie i wejść z nim na ucztę weselną. Pięć roztropnych (mądrych) zabrało zapas oliwy, a pięć nierozsądnych (głupich) - nie. Pan młody się spóźniał i wszystkie zasnęły. Gdy o północy nadszedł, lampom nierozsądnych zabrakło oliwy, a kiedy poszły ją kupić, drzwi na ucztę zamknięto. Przypowieść uczy czujności: człowiek nie zna dnia ani godziny przyjścia Pana, więc powinien być stale gotowy.

17.Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie

Jezus opowiedział ją uczonemu w Prawie, który zapytał, kto jest jego bliźnim. Człowiek idący z Jerozolimy do Jerycha wpadł w ręce zbójców, którzy go obrabowali, pobili i zostawili na pół umarłego. Obok przeszli kapłan i lewita, ale go minęli. Pomógł mu dopiero Samarytanin, przybysz z ludu skłóconego z Żydami: opatrzył mu rany oliwą i winem, zawiózł do gospody i zapłacił gospodarzowi dwa denary za opiekę. Przypowieść uczy, że bliźnim jest każdy człowiek w potrzebie.

18.Przypowieść o synu marnotrawnym

Młodszy syn zażądał od ojca należnej mu części majątku, wyjechał w dalekie strony i roztrwonił wszystko, żyjąc rozrzutnie. Gdy nastał głód, pasł świnie i nie mógł się najeść nawet ich paszą. Postanowił wrócić i prosić ojca, by przyjął go choćby jako najemnika. Ojciec wybiegł mu naprzeciw, ucałował go, dał mu najlepszą szatę, pierścień i sandały i wyprawił ucztę. Rozgniewanemu starszemu synowi wyjaśnił, że trzeba się cieszyć, bo brat zaginął, a odnalazł się. Przypowieść mówi o miłosierdziu i przebaczeniu.

19.Fraszka

Krótki utwór poetycki, najczęściej żartobliwy, ale także refleksyjny lub obyczajowy, zakończony puentą - zaskakującym, dowcipnym albo skłaniającym do myślenia zakończeniem. Nazwa pochodzi od włoskiego słowa frasca, oznaczającego gałązkę, drobiazg, rzecz błahą. Fraszki pisano zwykle wierszem rymowanym. W Polsce gatunek rozsławił Jan Kochanowski (1530-1584), autor zbioru „Fraszki” w trzech księgach. Pisał w nich o przyjaźni, miłości, ucztach, zdrowiu, ludzkich wadach i o sensie życia.

20.Tematy fraszek Kochanowskiego

„Na lipę” - lipa przemawia do gościa (uosobienie), zaprasza go do odpoczynku w swoim chłodnym cieniu, chwali śpiew ptaków, miód pszczół z jej kwiatów i sen, który daje jej szum. „Do gór i lasów” - poeta wspomina młodość, podróże do Francji, Niemiec i Włoch oraz zmieniające się role w życiu: żaka, rycerza, dworzanina i księdza. „O żywocie ludzkim” - wszystko, co ludzie myślą i robią, jest błahe jak fraszki, a ludzie są jak kukiełki. „Na zdrowie” - zdrowie jest najcenniejszym dobrem.

21.Treny Jana Kochanowskiego

Tren to utwór żałobny, w którym poeta opłakuje zmarłego, wylicza jego zalety i wyraża żal po stracie. Jan Kochanowski napisał cykl 19 trenów po śmierci ukochanej córki Urszulki (Orszuli), która zmarła w 1579 r. jako małe dziecko. Cykl wydano w 1580 r. w Krakowie. Było to nowatorskie, bo treny poświęcano zwykle wybitnym, dorosłym osobom, a Kochanowski opłakał małe dziecko i opisał własną ojcowską rozpacz.

22.Tren VII

Ojciec patrzy na ubranka zmarłej córki: letnią sukienkę (letniczek), ozdoby do włosów i złocone paski, dary od matki. Każdy z tych przedmiotów budzi w nim żal, bo Urszulka już ich nie włoży. Wspomina, że matka chciała kiedyś wyprawić córkę do ślubu i dać jej posag, a dała jej tylko koszulkę do trumny, ojciec zaś włożył jej pod główkę grudkę ziemi. Tren kończy się puentą: posag i dziewczynka zostały zamknięte w jednej skrzynce, czyli w trumnie. Liczne zdrobnienia wyrażają czułość ojca.

23.Tren VIII

Poeta zwraca się bezpośrednio do zmarłej Urszulki (apostrofa) i mówi o pustce, która została po niej w domu: wszyscy domownicy są na miejscu, a dom wydaje się pusty, bo ubyło jednej małej duszy. Wspomina, jak córeczka mówiła i śpiewała za wszystkich, biegała po wszystkich kątach, przytulała rodziców i rozweselała ich śmiechem, nie pozwalając im się martwić. Teraz wszystko ucichło, a żal ogarnia ojca w każdym kącie. Tren zbudowany jest na kontraście dawnej radości i obecnej ciszy.

24.Bajka

Krótki utwór, zwykle wierszowany, którego bohaterami są najczęściej zwierzęta, ale także ludzie, rośliny lub przedmioty. Uosabiają one ludzkie cechy, np. lis - spryt i chytrość, wilk - siłę i okrucieństwo, jagnię - bezbronność. Bajka posługuje się alegorią: pod opowieścią kryje się prawda o ludziach. Zawiera morał, czyli pouczenie, podane wprost na początku lub na końcu albo wynikające z treści. Mistrzem bajki w Polsce był Ignacy Krasicki (1735-1801), biskup warmiński, nazywany księciem poetów, autor „Bajek i przypowieści” i „Bajek nowych”.

25.Bajka epigramatyczna i bajka narracyjna

Bajka epigramatyczna jest bardzo krótka (kilka wersów) i kończy się wyrazistą puentą, np. „Lis i wilk” (wilk zamiast ratować lisa z jamy prawi mu morały, bo lis nikomu nie ufał), „Jagnię i wilcy” (wilki zjadają jagnię, bo są silniejsze) i „Ptaszki w klatce” (stary czyżyk płacze za utraconą wolnością, młody, urodzony w klatce, tego nie rozumie). Bajka narracyjna jest dłuższa, ma rozwiniętą akcję i dialogi, np. „Przyjaciele” - zajączka uciekającego przed psami kolejne zwierzęta zbywają, aż psy go dopadają.

26.„Kruk i lis” i „Malarze” - bajki o pochlebstwie

„Kruk i lis”: kruk trzyma w dziobie ser, a lis chwali jego oczy, pióra i głos. Pochlebiony kruk zaczyna śpiewać, ser wypada, a lis go porywa. Morał podany na początku: kto lubi pochwały, łatwo daje się oszukać. „Malarze”: dwaj malarze portretów - Piotr malował dobrze, ale był ubogi, Jan malował mało i źle, a jednak się wzbogacił. Powód: Piotr malował twarze podobne do prawdziwych, a Jan - piękniejsze. Bajkę można odczytać jako drwinę z ludzi, którzy wolą pochlebstwo niż prawdę.

27.Obrzęd dziadów w „Dziadach” cz. II

Dziady to dawny ludowy obrzęd ku czci zmarłych przodków, obchodzony na Litwie, w Prusach i Kurlandii w porze Dnia Zadusznego. Nocą w kaplicy niedaleko cmentarza wywołuje się dusze zmarłych, pyta, czego potrzebują, by trafić do nieba, i częstuje je jadłem i napojem. Obrzędem kieruje Guślarz, pomaga mu Starzec, a Chór wieśniaków powtarza najważniejsze słowa. „Dziady” cz. II Adama Mickiewicza (1823) łączą cechy dramatu (dialogi, didaskalia) i ballady (ludowość, fantastyka, groza).

28.Józio i Rózia - duchy lekkie

Pierwsze przybywają duchy lekkie: Józio i jego siostra Rózia, małe dzieci w postaci aniołków. Za życia byli tylko rozpieszczani i nie doznali niczego gorzkiego, dlatego nie mogą wejść do nieba. Nie chcą jedzenia ani modlitw, proszą tylko o dwa ziarnka gorczycy, czyli o odrobinę goryczy. Ich nakaz moralny: kto nie zaznał na ziemi goryczy, ten nie zazna słodyczy w niebie. Guślarz wywołuje je, zapalając garść kądzieli.

29.Widmo złego pana - duch ciężki

Duch zmarłego przed trzema laty dziedzica wsi, okrutnego dla poddanych. Cierpi głód i pragnienie, prosi o odrobinę wody i dwa ziarnka pszenicy, ale wszystko porywają mu ptaki nocne - sowy, kruki i puchacze, czyli dawni poddani i słudzy. Kruk przypomina, że za kilka zerwanych w pańskim sadzie jabłek pan kazał go okrutnie zbić, a Sowa - że wypędzona przez niego w mróz zamarzła z dzieckiem. Nakaz moralny: kto nie był ani razu człowiekiem, temu człowiek nic nie pomoże. Duchy ciężkie wywołuje się, zapalając kocioł wódki.

30.Zosia - duch pośredni

Zosia była najpiękniejszą pasterką we wsi i zmarła w wieku dziewiętnastu lat. Za życia śpiewała, bawiła się i wyśmiewała chłopców, którzy ją kochali (np. Olesia i Antosia), a sama nikogo nie pokochała i nie wyszła za mąż. Po śmierci błąka się z wiatrem między niebem a ziemią. Prosi, by młodzieńcy przyciągnęli ją do ziemi. Nakaz moralny: kto nie dotknął ziemi ni razu, nie może być w niebie - trzeba w pełni przeżyć ziemskie życie i miłość. Guślarz przepowiada, że po dwóch latach trafi do nieba.

31.Sonet i „Sonety krymskie”

Sonet to wiersz o stałej budowie: ma 14 wersów ułożonych w dwie strofy czterowersowe i dwie trzywersowe (tercyny). Zwykle strofy czterowersowe zawierają opis, a trzywersowe - refleksję. Adam Mickiewicz wydał cykl 18 „Sonetów krymskich” w 1826 r. w Moskwie, po podróży na Krym w 1825 r. Podmiot liryczny, pielgrzym i wygnaniec, podziwia egzotyczną przyrodę Krymu - stepy, morze i góry - ale tęskni za ojczyzną, Litwą.

32.„Stepy akermańskie”, „Burza” i „Ajudah”

„Stepy akermańskie”: podróżny jedzie wozem przez step jak łodzią po oceanie (rozbudowana metafora), a w wieczornej ciszy nasłuchuje głosu z Litwy, lecz nikt go nie woła - sonet wyraża tęsknotę za ojczyzną. „Burza”: statek jest zagrożony zatonięciem podczas sztormu, podróżni modlą się i żegnają z bliskimi, a jeden siedzi samotnie w milczeniu, bo nie ma się z kim pożegnać. „Ajudah”: podmiot patrzy ze skały na fale rozbijające się o brzeg i porównuje je z namiętnością w sercu poety, z której rodzą się nieśmiertelne pieśni.

33.Skamander (Tuwim, Lechoń, Wierzyński)

Grupa poetycka założona w Warszawie tuż po odzyskaniu niepodległości. Poeci spotykali się w kawiarni „Pod Picadorem”, a od 1920 r. wydawali miesięcznik „Skamander” (nazwa od rzeki pod Troją). Pisali o codzienności, zwykłym człowieku i radości życia, językiem bliskim mowie potocznej. Należeli do niej m.in. Julian Tuwim (1894-1953), urodzony w Łodzi, autor także wierszy dla dzieci, Jan Lechoń (1899-1956) i Kazimierz Wierzyński (1894-1969), zdobywca złotego medalu w konkursie literackim igrzysk olimpijskich w 1928 r.

34.Leopold Staff, Konstanty Ildefons Gałczyński, Krzysztof Kamil Baczyński

Leopold Staff (1878-1957) - nazywany poetą trzech pokoleń, bo tworzył przez ponad pół wieku i zmieniał styl razem z kolejnymi pokoleniami poetów. Konstanty Ildefons Gałczyński (1905-1953) - poeta humoru i liryki miłosnej, autor żartobliwych, absurdalnych scenek „Teatrzyk Zielona Gęś”. Krzysztof Kamil Baczyński (1921-1944) - najwybitniejszy poeta pokolenia Kolumbów, czyli młodzieży, której młodość przypadła na II wojnę światową; żołnierz Armii Krajowej, zginął w powstaniu warszawskim.

35.Czesław Miłosz, Wisława Szymborska, Zbigniew Herbert, Tadeusz Różewicz

Czesław Miłosz (1911-2004) - poeta i eseista, od 1951 r. na emigracji, laureat Nagrody Nobla w 1980 r. Wisława Szymborska (1923-2012) - poetka związana z Krakowem, laureatka Nagrody Nobla w 1996 r., znana z ironii i zadumy nad zwykłymi sprawami. Zbigniew Herbert (1924-1998) - poeta urodzony we Lwowie, twórca postaci Pana Cogito. Tadeusz Różewicz (1921-2014) - poeta i dramatopisarz urodzony w Radomsku, piszący prostym wierszem wolnym, w którym wyraził doświadczenie pokolenia wojny.

36.Jan Twardowski, Joanna Kulmowa, Anna Kamieńska

Jan Twardowski (1915-2006) - ksiądz poeta związany z Warszawą; pisał prostym, ciepłym językiem, często z humorem, o Bogu, przyrodzie i miłości do ludzi. Joanna Kulmowa (1928-2018) - poetka i autorka utworów dla dzieci, także sztuk teatralnych. Anna Kamieńska (1920-1986) - poetka i tłumaczka, autorka liryki refleksyjnej i religijnej, a także utworów dla dzieci.

37.Biblizm

Wyraz lub związek frazeologiczny pochodzący z Biblii. Syn marnotrawny - ktoś, kto po błędach wraca skruszony do domu; zakopać talent - zmarnować zdolności; miłosierny samarytanin - człowiek bezinteresownie pomagający obcemu w potrzebie; siać ziarno - szerzyć naukę lub ideę; wieża Babel - zamęt, mieszanina języków (od wieży, przy której budowie Bóg pomieszał ludziom języki); hiobowe wieści - same złe wiadomości (od Hioba, któremu posłańcy donosili o kolejnych nieszczęściach).

38.Mitologizm

Wyraz lub związek frazeologiczny pochodzący z mitologii, najczęściej greckiej. Syzyfowa praca - ciężka, daremna praca bez końca; nić Ariadny - sposób wyjścia z trudnej sytuacji; puszka Pandory - źródło wielu nieszczęść (otworzyć puszkę Pandory - wywołać lawinę kłopotów); koń trojański - podstęp, ukryte zagrożenie wpuszczone do środka; pięta achillesowa - czyjś słaby punkt; jabłko niezgody - przyczyna sporu; prometejski czyn - czyn ofiarny dla dobra innych.

39.Stajnia Augiasza, herkulesowa praca, odyseja

Mitologizmy związane z herosami. Stajnia Augiasza - miejsce bardzo zaniedbane, pełne brudu i nieporządku (od stajni oczyszczonej przez Heraklesa). Herkulesowa praca - zadanie wymagające ogromnego wysiłku, a herkulesowa siła - siła ogromna. Odyseja - długa wędrówka pełna przygód i przeszkód (od tułaczki Odyseusza). Między Scyllą a Charybdą - w położeniu między dwoma niebezpieczeństwami, gdy uniknięcie jednego grozi drugim.

40.Sentencja, przysłowie i aforyzm

Sentencja - krótkie zdanie wyrażające ogólną prawdę lub zasadę postępowania, często pochodzące od znanego autora albo z łaciny; sentencją bywa np. morał bajki. Przysłowie - krótkie, utrwalone w języku zdanie ludowe, zwykle bez znanego autora, zawierające mądrość życiową, np. Gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść. Aforyzm - krótka, błyskotliwa, często zaskakująca myśl konkretnego autora; mistrzem aforyzmu był Stanisław Jerzy Lec, autor „Myśli nieuczesanych”.