Zdrowy styl życia i racjonalne odżywianie

1.Zdrowy styl życia

Sposób funkcjonowania, który sprzyja utrzymaniu zdrowia fizycznego i psychicznego. Obejmuje m.in. racjonalne odżywianie, regularną aktywność fizyczną, odpowiednią ilość snu, higienę, profilaktykę zdrowotną i unikanie używek.

2.Racjonalne odżywianie

Odżywianie dostosowane do wieku, płci, stanu zdrowia i aktywności fizycznej, zapewniające organizmowi odpowiednią ilość energii oraz wszystkich niezbędnych składników odżywczych.

3.Bilans energetyczny

Różnica między energią dostarczoną z pożywieniem a energią wydatkowaną przez organizm. Gdy bilans jest dodatni, masa ciała zwykle rośnie, a gdy ujemny – maleje.

4.Makroskładniki

Podstawowe składniki odżywcze dostarczające energii lub materiału budulcowego: białka, tłuszcze i węglowodany. Ich właściwe proporcje są ważne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu.

5.Białka

Składniki budulcowe organizmu. Są potrzebne do wzrostu, regeneracji tkanek, tworzenia enzymów, hormonów i przeciwciał. Ich źródłem są m.in. mięso, ryby, jaja, nabiał, rośliny strączkowe.

6.Tłuszcze

Składniki o dużej wartości energetycznej, pełniące też funkcję zapasową, ochronną i budulcową. Umożliwiają wchłanianie niektórych witamin. Korzystniejsze są tłuszcze nienasycone niż nadmiar nasyconych i trans.

7.Węglowodany

Główne źródło energii dla organizmu. Najkorzystniejsze są węglowodany złożone, obecne np. w pełnoziarnistych produktach zbożowych, bo uwalniają energię stopniowo i zawierają błonnik.

8.Błonnik pokarmowy

Składnik roślinny, który nie jest trawiony przez człowieka, ale wspomaga pracę jelit, daje uczucie sytości i pomaga regulować poziom glukozy oraz cholesterolu we krwi.

9.Witaminy i sole mineralne

Składniki regulujące przebieg wielu procesów życiowych. Nie dostarczają energii, ale są niezbędne do prawidłowego działania enzymów, układu nerwowego, odporności i budowy kości.

10.Nawodnienie

Dostarczanie organizmowi odpowiedniej ilości wody. Woda jest potrzebna m.in. do transportu substancji, termoregulacji i usuwania produktów przemiany materii. Najlepszym napojem do codziennego picia jest woda.

11.Aktywność fizyczna

Regularny ruch poprawiający pracę układu krążenia i oddechowego, wzmacniający mięśnie i kości oraz zmniejszający ryzyko wielu chorób cywilizacyjnych. Wpływa też korzystnie na samopoczucie.

12.Choroby cywilizacyjne

Choroby często związane z nieprawidłowym stylem życia, np. otyłość, cukrzyca typu 2, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze i część chorób serca. Ich ryzyko zwiększają zła dieta, brak ruchu i stres.

13.BMI

Wskaźnik masy ciała używany do wstępnej oceny relacji między masą ciała a wzrostem. Nie daje pełnego obrazu stanu zdrowia, ale może pomóc zauważyć niedowagę, nadwagę lub otyłość.

14.Sen i regeneracja

Odpowiednia ilość i jakość snu są konieczne do odnowy organizmu, prawidłowej pracy układu nerwowego, koncentracji, pamięci i odporności. Długotrwały niedobór snu szkodzi zdrowiu.

15.Używki

Substancje, które mogą uzależniać i szkodzić zdrowiu, np. alkohol, nikotyna i narkotyki. Zwiększają ryzyko chorób układu oddechowego, krążenia, nowotworów oraz zaburzeń psychicznych.

16.Profilaktyka zdrowotna

Działania zapobiegające chorobom lub umożliwiające ich wczesne wykrycie. Obejmuje szczepienia ochronne, badania kontrolne, higienę osobistą, zdrową dietę i regularną aktywność fizyczną.