Układ odpornościowy roślin

1.Odporność roślin

Zdolność rośliny do rozpoznawania zagrożeń i uruchamiania mechanizmów obronnych przeciw patogenom oraz szkodnikom. Obejmuje bariery mechaniczne i chemiczne oraz reakcje indukowane po wykryciu czynnika chorobotwórczego.

2.Patogen roślin

Organizm lub czynnik wywołujący chorobę roślin, np. wirus, bakteria, grzyb, lęgniowiec lub nicień. Patogen wnika do tkanek, pobiera z nich substancje lub uszkadza komórki.

3.Bariery konstytutywne

Stałe, obecne jeszcze przed infekcją zabezpieczenia rośliny. Należą do nich m.in. skórka, kutykula, ściana komórkowa, woski oraz naturalne substancje przeciw drobnoustrojom.

4.Kutykula

Warstwa ochronna pokrywająca nadziemne części roślin, zbudowana głównie z kutyny i wosków. Ogranicza parowanie wody i utrudnia wnikanie patogenów do wnętrza tkanek.

5.Ściana komórkowa

Sztywna osłona komórki roślinnej zbudowana głównie z celulozy. Stanowi mechaniczną barierę dla patogenów, a podczas infekcji może ulegać dodatkowemu wzmacnianiu.

6.Fitoaleksyny

Niskocząsteczkowe związki przeciwdrobnoustrojowe syntetyzowane przez roślinę po zakażeniu. Hamują wzrost lub rozwój patogenów i należą do obrony indukowanej.

7.PR białka

Białka związane z odpowiedzią obronną roślin, wytwarzane po infekcji. Część z nich rozkłada składniki ściany komórkowej patogenów lub działa przeciwdrobnoustrojowo.

8.Odporność nieswoista PTI

Pierwsza linia obrony uruchamiana po rozpoznaniu ogólnych cząsteczek typowych dla drobnoustrojów. Prowadzi m.in. do wzmacniania ścian komórkowych, produkcji reaktywnych form tlenu i zamykania aparatów szparkowych.

9.PAMP

Charakterystyczne dla drobnoustrojów cząsteczki rozpoznawane przez roślinę jako sygnał zagrożenia, np. fragmenty bakteryjnej wici lub ściany komórkowej grzybów.

10.Receptory PRR

Białka błonowe komórek roślinnych rozpoznające PAMP. Ich aktywacja uruchamia kaskadę sygnałową prowadzącą do odporności nieswoistej PTI.

11.Efektory patogenów

Cząsteczki wydzielane przez niektóre patogeny do komórek roślinnych, które osłabiają ich obronę i ułatwiają infekcję. Mogą jednak zostać rozpoznane przez roślinę.

12.Odporność swoista ETI

Silniejsza odpowiedź obronna uruchamiana po rozpoznaniu konkretnych efektorów patogenu przez białka odpornościowe rośliny. Często wiąże się z szybką, miejscową śmiercią komórek.

13.Reakcja nadwrażliwości HR

Lokalna, zaprogramowana śmierć komórek w miejscu infekcji. Odcina patogenowi dostęp do żywych tkanek i ogranicza jego rozprzestrzenianie się, szczególnie przy patogenach biotroficznych.

14.Kaloza i lignina

Substancje odkładane w ścianach komórkowych podczas obrony. Uszczelniają tkanki, wzmacniają ściany komórkowe i utrudniają przerastanie patogenów.

15.Kwas salicylowy

Związek sygnałowy ważny zwłaszcza w obronie przed patogenami biotroficznymi. Bierze udział w uruchamianiu genów obronnych i odporności systemicznej.

16.Odporność systemiczna nabyta SAR

Stan podwyższonej gotowości obronnej obejmujący także niezaatakowane części rośliny po lokalnej infekcji. Dzięki sygnałom chemicznym roślina szybciej reaguje na kolejne zakażenia.