Transkrypcja i translacja
Biologia
Zestaw obejmuje dwa kluczowe etapy ekspresji informacji genetycznej: przepisywanie DNA na RNA oraz syntezę białka na matrycy mRNA. Uporządkujesz pojęcia, etapy i role najważniejszych cząsteczek, a także przećwiczysz typowe zależności wymagane w liceum i na maturze.
1.Ekspresja genu
Proces odczytywania informacji zapisanej w genie i wykorzystywania jej do wytworzenia funkcjonalnego produktu, najczęściej białka, a czasem także cząsteczki RNA.
2.Transkrypcja
Proces syntezy RNA na matrycy jednej nici DNA. Dzięki niemu informacja genetyczna z genu zostaje przepisana do postaci RNA, zwykle mRNA.
3.Translacja
Proces syntezy łańcucha polipeptydowego na podstawie sekwencji kodonów mRNA. Zachodzi na rybosomach z udziałem tRNA i aminokwasów.
4.mRNA
Informacyjny RNA. Przenosi zapis o kolejności aminokwasów z DNA do rybosomu, gdzie stanowi matrycę do syntezy białka.
5.tRNA
Transportujący RNA. Dostarcza do rybosomu określony aminokwas i rozpoznaje odpowiedni kodon mRNA dzięki komplementarnemu antykodonowi.
6.rRNA
Rybosomalny RNA. Wchodzi w skład rybosomów i uczestniczy w tworzeniu wiązań peptydowych podczas translacji.
7.Rybosom
Struktura zbudowana z rRNA i białek, w której zachodzi translacja. Odczytuje kodony mRNA i łączy aminokwasy w polipeptyd.
8.Nić matrycowa DNA
Ta nić DNA, która jest odczytywana przez polimerazę RNA podczas transkrypcji. Na jej podstawie powstaje komplementarna cząsteczka RNA.
9.Polimeraza RNA
Enzym katalizujący syntezę RNA podczas transkrypcji. Łączy nukleotydy RNA zgodnie z zasadą komplementarności do nici matrycowej DNA.
10.Promotor
Odcinek DNA, do którego przyłącza się polimeraza RNA przed rozpoczęciem transkrypcji. Wyznacza miejsce startu przepisywania genu.
11.Kodon
Triplet nukleotydów w mRNA kodujący jeden aminokwas albo sygnał startu lub stop translacji.
12.Antykodon
Triplet nukleotydów w tRNA komplementarny do kodonu mRNA. Umożliwia dostarczenie właściwego aminokwasu do rybosomu.
13.Kod genetyczny
Zasada przyporządkowania kodonów mRNA do aminokwasów. Jest trójkowy, zdegenerowany, bezprzecinkowy i prawie uniwersalny.
14.Kodon start
Kodon inicjujący translację, najczęściej AUG. Wyznacza początek odczytu mRNA i koduje metioninę.
15.Kodony stop
Kodony kończące translację: UAA, UAG i UGA. Nie kodują aminokwasów, lecz sygnalizują zakończenie syntezy białka.
16.Wiązanie peptydowe
Wiązanie łączące aminokwasy w łańcuchu polipeptydowym. Powstaje podczas translacji w rybosomie.
17.Splicing
Proces wycinania intronów i łączenia egzonów z pre-mRNA u eukariontów. Prowadzi do powstania dojrzałego mRNA.
18.Intron
Fragment genu, który u eukariontów jest przepisywany do pre-mRNA, ale usuwany podczas splicingu i nie trafia do dojrzałego mRNA.
19.Egzon
Fragment genu, który po splicingu pozostaje w dojrzałym mRNA i zwykle zawiera informację wykorzystywaną w translacji.
20.Miejsce zachodzenia procesów
U eukariontów transkrypcja zachodzi w jądrze komórkowym, a translacja w cytoplazmie na rybosomach. U prokariontów oba procesy zachodzą w cytoplazmie.
Quizy w tym zestawie
26 pytań w 3 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu