Układ nerwowy autonomiczny człowieka

1.Autonomiczny układ nerwowy

Część układu nerwowego, która reguluje pracę narządów wewnętrznych niezależnie od woli. Steruje m.in. czynnością serca, mięśni gładkich, gruczołów i naczyń krwionośnych, utrzymując homeostazę organizmu.

2.Układ współczulny

Część autonomicznego układu nerwowego aktywująca organizm w sytuacji wysiłku lub stresu. Przyspiesza pracę serca, rozszerza oskrzela i źrenice oraz hamuje trawienie.

3.Układ przywspółczulny

Część autonomicznego układu nerwowego dominująca podczas odpoczynku. Zwalnia akcję serca, pobudza trawienie, zwiększa wydzielanie gruczołów trawiennych i sprzyja regeneracji organizmu.

4.Homeostaza

Zdolność organizmu do utrzymywania względnie stałych warunków środowiska wewnętrznego mimo zmian zachodzących na zewnątrz i wewnątrz ciała. AUN jest jednym z głównych mechanizmów jej utrzymania.

5.Neuron przedzwojowy

Komórka nerwowa, której ciało leży w ośrodkowym układzie nerwowym, a akson biegnie do zwoju autonomicznego. Przekazuje impuls do neuronu zazwojowego.

6.Neuron zazwojowy

Komórka nerwowa położona w zwoju autonomicznym. Jej włókno prowadzi impuls od zwoju do narządu wykonawczego, np. serca, gruczołu lub mięśnia gładkiego.

7.Zwój autonomiczny

Skupienie ciał neuronów poza ośrodkowym układem nerwowym, w którym neuron przedzwojowy przekazuje impuls neuronowi zazwojowemu. Jest charakterystyczny dla dróg autonomicznych.

8.Acetylocholina

Neuroprzekaźnik wydzielany przez wszystkie neurony przedzwojowe autonomicznego układu nerwowego. Jest też typowym przekaźnikiem większości neuronów zazwojowych układu przywspółczulnego.

9.Noradrenalina

Neuroprzekaźnik wydzielany przez większość neuronów zazwojowych układu współczulnego. Odpowiada za wiele efektów pobudzenia narządów w sytuacji stresu.

10.Efektor

Narząd wykonawczy odbierający sygnały z autonomicznego układu nerwowego, np. mięsień gładki, mięsień sercowy lub gruczoł. To w nim ujawnia się efekt pobudzenia nerwowego.

11.Mięśnie gładkie

Mięśnie budujące ściany wielu narządów wewnętrznych i naczyń krwionośnych. Ich skurcz i rozkurcz zachodzi niezależnie od woli i jest regulowany przez autonomiczny układ nerwowy.

12.Ośrodki autonomiczne

Struktury ośrodkowego układu nerwowego kontrolujące czynności autonomiczne. Ważną rolę pełnią m.in. podwzgórze, pień mózgu i ośrodki w rdzeniu kręgowym.

13.Część piersiowo-lędźwiowa

Określenie części współczulnej, ponieważ jej neurony przedzwojowe rozpoczynają się w odcinkach piersiowych i lędźwiowych rdzenia kręgowego.

14.Część czaszkowo-krzyżowa

Określenie części przywspółczulnej, ponieważ jej neurony przedzwojowe rozpoczynają się w pniu mózgu i odcinku krzyżowym rdzenia kręgowego.