Mikroskopia optyczna i elektronowa

1.Mikroskopia

Zespół metod służących do obserwacji obiektów zbyt małych, by dostrzec je gołym okiem. W biologii pozwala badać komórki, tkanki, organella i drobnoustroje.

2.Mikroskop optyczny

Przyrząd wykorzystujący światło widzialne i układ soczewek do uzyskania powiększonego obrazu preparatu. Umożliwia obserwację żywych komórek, ale ma ograniczoną zdolność rozdzielczą.

3.Mikroskop elektronowy

Przyrząd wykorzystujący wiązkę elektronów zamiast światła. Daje znacznie większą zdolność rozdzielczą i powiększenie niż mikroskop optyczny, ale wymaga specjalnego przygotowania materiału.

4.Powiększenie

Stosunek rozmiaru obrazu do rzeczywistego rozmiaru obiektu. W mikroskopie optycznym całkowite powiększenie oblicza się jako iloczyn powiększenia okularu i obiektywu.

5.Zdolność rozdzielcza

Najmniejsza odległość między dwoma punktami, przy której są jeszcze widziane jako oddzielne. Im większa zdolność rozdzielcza, tym więcej szczegółów można odróżnić.

6.Okular

Soczewka, przez którą obserwator patrzy na obraz w mikroskopie optycznym. Współtworzy końcowe powiększenie obrazu.

7.Obiektyw

Układ soczewek znajdujący się najbliżej preparatu. Tworzy pierwszy, powiększony obraz i ma kluczowe znaczenie dla jakości oraz rozdzielczości obserwacji.

8.TEM

Transmisyjny mikroskop elektronowy, w którym elektrony przechodzą przez bardzo cienki preparat. Umożliwia obserwację wnętrza komórek i ultrastruktury w bardzo dużym powiększeniu.

9.SEM

Skaningowy mikroskop elektronowy, w którym wiązka elektronów skanuje powierzchnię obiektu. Daje obraz przestrzenny powierzchni badanego materiału.

10.Ultrastruktura komórki

Bardzo drobne elementy budowy komórki, niewidoczne w zwykłym mikroskopie optycznym, np. błony organelli i rybosomy. Do ich badania stosuje się głównie mikroskopię elektronową.

11.Barwienie preparatu

Nadawanie preparatowi kontrastu za pomocą odpowiednich substancji. Ułatwia rozróżnianie struktur w mikroskopie optycznym, bo wiele komórek jest prawie przezroczystych.

12.Próżnia w mikroskopie elektronowym

Warunek konieczny do prawidłowego biegu wiązki elektronów. Z tego powodu nie obserwuje się w nim żywych organizmów ani świeżych, uwodnionych preparatów.