Mikroskopia optyczna i elektronowa

1.Mikroskopia

Zespół metod służących do obserwacji obiektów zbyt małych, by dostrzec je gołym okiem. W biologii pozwala badać komórki, tkanki, organella i drobnoustroje.

2.Mikroskop optyczny

Przyrząd wykorzystujący światło widzialne i układ soczewek do uzyskania powiększonego obrazu preparatu. Umożliwia obserwację żywych komórek, ale ma ograniczoną zdolność rozdzielczą.

3.Mikroskop elektronowy

Przyrząd wykorzystujący wiązkę elektronów zamiast światła. Daje znacznie większą zdolność rozdzielczą i powiększenie niż mikroskop optyczny, ale wymaga specjalnego przygotowania materiału.

4.Powiększenie

Stosunek rozmiaru obrazu do rzeczywistego rozmiaru obiektu. W mikroskopie optycznym całkowite powiększenie oblicza się jako iloczyn powiększenia okularu i obiektywu.

5.Zdolność rozdzielcza

Zdolność mikroskopu do pokazania dwóch bliskich punktów jako oddzielnych. Określa się ją najmniejszą odległością między takimi punktami: im mniejsza ta odległość, tym większa zdolność rozdzielcza i tym więcej szczegółów można odróżnić.

6.Okular

Soczewka, przez którą obserwator patrzy na obraz w mikroskopie optycznym. Współtworzy końcowe powiększenie obrazu.

7.Obiektyw

Układ soczewek znajdujący się najbliżej preparatu. Tworzy pierwszy, powiększony obraz i ma kluczowe znaczenie dla jakości oraz rozdzielczości obserwacji.

8.TEM

Transmisyjny mikroskop elektronowy, w którym elektrony przechodzą przez bardzo cienki preparat. Umożliwia obserwację wnętrza komórek i ultrastruktury w bardzo dużym powiększeniu.

9.SEM

Skaningowy mikroskop elektronowy, w którym wiązka elektronów skanuje powierzchnię obiektu. Daje obraz przestrzenny powierzchni badanego materiału.

10.Ultrastruktura komórki

Bardzo drobne elementy budowy komórki, niewidoczne w zwykłym mikroskopie optycznym, np. błony organelli i rybosomy. Do ich badania stosuje się głównie mikroskopię elektronową.

11.Barwienie preparatu

Nadawanie preparatowi kontrastu za pomocą odpowiednich substancji. Ułatwia rozróżnianie struktur w mikroskopie optycznym, bo wiele komórek jest prawie przezroczystych.

12.Próżnia w mikroskopie elektronowym

Warunek konieczny do prawidłowego biegu wiązki elektronów. Z tego powodu nie obserwuje się w nim żywych organizmów ani świeżych, uwodnionych preparatów.