Zdrowie psychiczne, fizyczne i społeczne

Zdrowie to nie tylko brak gorączki, bólu czy choroby. Człowiek dobrze funkcjonuje wtedy, gdy dba jednocześnie o zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne.

Zdrowie fizyczne dotyczy ciała i sprawności organizmu. Zdrowie psychiczne wiąże się z myślami, emocjami oraz radzeniem sobie z trudnościami. Zdrowie społeczne oznacza umiejętność życia wśród ludzi, tworzenia relacji i współpracy.

Dla zdrowia fizycznego ważne są codzienne, niezbyt skomplikowane nawyki. Organizm potrzebuje ruchu, urozmaiconego jedzenia, snu oraz higieny.

• Aktywność fizyczna może być przyjemna: spacer z psem, rower, taniec, pływanie, zabawa na boisku czy gra w piłkę.
• Zbilansowana dieta opiera się na różnorodności. Warto jeść warzywa i owoce, produkty zbożowe, produkty będące źródłem białka oraz pić wodę.
• Sen pomaga ciału i mózgowi się regenerować. Po niewyspaniu trudniej się skupić, zapamiętywać i panować nad emocjami.
• Higiena obejmuje między innymi mycie rąk, zębów i całego ciała oraz dbanie o czyste ubranie.

Zdrowie psychiczne nie oznacza ciągłego dobrego humoru. Każdy przeżywa radość, smutek, złość, strach czy wstyd. Emocje są naturalne i przekazują informację o tym, co się z nami dzieje.

Ważne jest rozpoznawanie oraz nazywanie swoich uczuć, na przykład: „Jestem zdenerwowany przed sprawdzianem” albo „Jest mi smutno po kłótni”. Samo odczuwanie złości nie jest złe, ale nie wolno krzywdzić siebie ani innych pod jej wpływem.

Stres to reakcja na wyzwanie, zmianę lub trudną sytuację. Krótkotrwały stres może mobilizować do działania. Gdy napięcie jest silne albo trwa długo, potrzebny jest odpoczynek i wsparcie.

Pomocne mogą być: spokojne oddychanie, ruch, sen, rozmowa, planowanie zadań i chwila przerwy od ekranu. Warto też zauważać swoje mocne strony. Poczucie własnej wartości nie zależy od jednej oceny, wyniku meczu ani pojedynczego błędu.

Zdrowie społeczne budujemy w domu, klasie, grupie sportowej i wśród znajomych. Dobre relacje opierają się na szacunku, zaufaniu, pomocy i umiejętności rozmowy.

W komunikacji liczy się nie tylko mówienie, lecz także słuchanie. Warto mówić o swoich potrzebach jasno, bez wyzwisk i oskarżeń. Zamiast „Zawsze mi przeszkadzasz!” można powiedzieć: „Trudno mi się skupić, gdy jest głośno”.

Asertywność to spokojne bronienie swoich granic. Nie jest ani agresją, ani uleganiem. Osoba asertywna może odmówić, poprosić o pomoc albo wyrazić inne zdanie, szanując przy tym rozmówcę.

Czasem trudny nastrój, lęk, problemy ze snem lub konflikty są zbyt duże, by radzić sobie z nimi samemu. Wtedy ważne jest wsparcie społeczne: rozmowa z rodzicem, opiekunem, nauczycielem, pedagogiem albo psychologiem szkolnym.

Prośba o pomoc jest oznaką odpowiedzialności za siebie, a nie słabości. Zaufany dorosły może wysłuchać, pomóc zaplanować kolejne kroki i skontaktować z odpowiednią osobą.

Jeśli ktoś mówi o zrobieniu sobie krzywdy, jest w niebezpieczeństwie lub doświadcza przemocy, trzeba jak najszybciej powiedzieć o tym zaufanemu dorosłemu. Nie należy zostawiać takiej osoby samej z problemem ani obiecywać całkowitej tajemnicy.