Podstawy genetyki i budowa DNA
Biologia · autor: masivekebab
Zestaw obejmuje podstawowe pojęcia genetyki, cechy dziedziczne i zmienność oraz zastosowania genetyki. Utrwalisz budowę DNA i RNA, zasadę komplementarności, replikację oraz elementy chromosomu.
1.Genetyka
Nauka zajmująca się dziedziczeniem cech i zmiennością organizmów.
2.Cechy dziedziczne
Cechy przekazywane potomstwu, na przykład barwa włosów lub oczu.
3.Cechy niedziedziczne
Cechy, które nie są przekazywane potomstwu, na przykład blizna.
4.Zmienność
Różnice pomiędzy osobnikami tego samego gatunku.
5.DNA
Kwas deoksyrybonukleinowy, czyli nośnik informacji genetycznej.
6.Gen
Odcinek DNA zawierający informację o budowie białka.
7.Nukleotyd DNA
Podstawowa jednostka budująca DNA. Składa się z reszty kwasu fosforowego, cukru deoksyrybozy i jednej z czterech zasad azotowych.
8.Zasada komplementarności
Dopasowanie nukleotydów z dwóch sąsiednich nici DNA w pary: adenina z tyminą oraz guanina z cytozyną.
9.Replikacja DNA
Kopiowanie materiału genetycznego.
10.Nukleotyd RNA
Składa się z reszty kwasu fosforowego, cukru rybozy i zasady azotowej: adeniny, uracylu, guaniny albo cytozyny.
11.Chromosom
Struktura zbudowana z dwóch chromatyd połączonych centromerem; jego ramiona są zbudowane z DNA.
Notatka
Genetyka, dziedziczenie i zmienność
Genetyka jest nauką zajmującą się dziedziczeniem cech oraz zmiennością. Dziedziczenie dotyczy przekazywania cech potomstwu.
Cechy dziedziczne są przekazywane potomstwu. W materiale jako ich przykłady wskazano barwę włosów i barwę oczu. Cechy niedziedziczne nie są przekazywane potomstwu; przykładem jest blizna.
Zmienność oznacza różnice pomiędzy osobnikami tego samego gatunku.
Ważne
Nie każda cecha człowieka jest dziedziczna: blizna to przykład cechy niedziedzicznej.
Zastosowania genetyki
Wiedza z zakresu genetyki znajduje zastosowanie w różnych dziedzinach.
- medycyna
- rolnictwo
- kryminalistyka
- hodowla zwierząt
- archeologia
Wszystkie te obszary zostały wymienione w materiale jako przykłady wykorzystania genetyki.
DNA i informacja genetyczna
DNA to kwas deoksyrybonukleinowy i nośnik informacji genetycznej. Informacja genetyczna jest zapisem wszystkich dziedzicznych cech organizmów.
Gen jest odcinkiem DNA zawierającym informację o budowie białka. Sekwencja DNA oznacza ułożenie nukleotydów w określonej kolejności; od tego układu zależą cechy organizmu.
DNA składa się z dwóch skręconych wokół wspólnej osi nici. Taka budowa nosi nazwę podwójnej helisy.
Zapamiętaj
Gen jest fragmentem DNA, a DNA jest nośnikiem informacji genetycznej.
Nukleotydy i pary zasad w DNA
Podstawową jednostką budującą DNA jest nukleotyd. Nukleotyd DNA składa się z trzech elementów:
- reszty kwasu fosforowego
- cukru deoksyrybozy
- jednej z czterech zasad azotowych
Zasady azotowe DNA to adenina, tymina, guanina i cytozyna. Między dwiema sąsiednimi nićmi DNA działa zasada komplementarności, czyli dopasowywanie nukleotydów w pary.
Przykład
W DNA adenina łączy się z tyminą, a guanina z cytozyną.
Replikacja i budowa chromosomu
Replikacja DNA to kopiowanie materiału genetycznego.
Chromosom jest zbudowany z dwóch chromatyd. Chromatydy są połączone w miejscu nazywanym centromerem. Ramiona chromosomu są zbudowane z DNA.
Ważne
Nie myl pojęć: replikacja oznacza kopiowanie DNA, a centromer jest miejscem połączenia chromatyd.
RNA i jego nukleotyd
Nukleotyd RNA również zawiera resztę kwasu fosforowego, cukier i zasadę azotową. W jego skład wchodzą jednak ryboza oraz zasady: adenina, uracyl, guanina i cytozyna.
Warto odróżnić cukry obu kwasów nukleinowych: w DNA występuje deoksyryboza, natomiast w RNA ryboza. W RNA wymieniono uracyl, a w DNA tyminę.
Quizy w tym zestawie
17 pytań w 2 etapach — odblokujesz je po dodaniu zestawu