Układ dokrewny człowieka

1.Układ dokrewny

Układ narządów i komórek wydzielających hormony bezpośrednio do krwi. Odpowiada za długotrwałą regulację procesów życiowych, m.in. wzrostu, metabolizmu, dojrzewania płciowego i gospodarki wodno-mineralnej.

2.Hormony

Związki chemiczne wytwarzane w małych ilościach przez gruczoły dokrewne lub inne komórki. Działają na komórki docelowe mające odpowiednie receptory i regulują czynności organizmu.

3.Gruczoł dokrewny

Narząd wydzielający swoje substancje bezpośrednio do krwi lub płynu tkankowego. Nie ma przewodów wyprowadzających, w przeciwieństwie do gruczołów zewnątrzwydzielniczych.

4.Przysadka mózgowa

Niewielki gruczoł położony u podstawy mózgu, kontrolowany przez podwzgórze. Wydziela hormony tropowe wpływające na inne gruczoły, dlatego bywa nazywana gruczołem nadrzędnym.

5.Podwzgórze

Część mózgowia łącząca układ nerwowy z dokrewnym. Wytwarza hormony uwalniające i hamujące czynność przysadki oraz syntetyzuje wazopresynę i oksytocynę.

6.Tarczyca

Gruczoł położony na szyi, wytwarzający tyroksynę, trijodotyroninę i kalcytoninę. Hormony tarczycy regulują tempo metabolizmu, wzrost i rozwój organizmu.

7.Przytarczyce

Niewielkie gruczoły leżące przy tarczycy. Wydzielają parathormon, który zwiększa stężenie jonów wapnia we krwi.

8.Nadnercza

Parzyste gruczoły leżące nad nerkami. Ich kora wytwarza m.in. kortyzol i aldosteron, a rdzeń wydziela adrenalinę i noradrenalinę.

9.Trzustka jako gruczoł dokrewny

Wyspy trzustkowe wydzielają insulinę i glukagon, które regulują stężenie glukozy we krwi. Trzustka pełni więc funkcję zarówno dokrewną, jak i zewnątrzwydzielniczą.

10.Insulina

Hormon wydzielany przez komórki beta trzustki. Obniża stężenie glukozy we krwi, ułatwiając jej pobieranie przez komórki i magazynowanie w postaci glikogenu.

11.Glukagon

Hormon wydzielany przez komórki alfa trzustki. Podwyższa stężenie glukozy we krwi, pobudzając rozkład glikogenu w wątrobie.

12.Adrenalina

Hormon rdzenia nadnerczy wydzielany zwłaszcza w stresie. Przyspiesza pracę serca, zwiększa ciśnienie krwi i przygotowuje organizm do szybkiego działania.

13.Tyroksyna

Jeden z głównych hormonów tarczycy. Zwiększa tempo przemian metabolicznych, wpływa na wzrost, rozwój układu nerwowego i wytwarzanie ciepła.

14.Wazopresyna

Hormon uwalniany z tylnego płata przysadki, syntetyzowany w podwzgórzu. Zwiększa zwrotne wchłanianie wody w nerkach i ogranicza ilość wydalanego moczu.

15.Oksytocyna

Hormon uwalniany z tylnego płata przysadki, syntetyzowany w podwzgórzu. Powoduje skurcze macicy podczas porodu i ułatwia wypływ mleka z gruczołów mlekowych.

16.Sprzężenie zwrotne ujemne

Mechanizm regulacji, w którym wzrost stężenia hormonu lub efektu jego działania hamuje dalsze wydzielanie. Utrzymuje względnie stałe warunki wewnętrzne organizmu.