Procesy zewnętrzne rzeźbiące powierzchnię Ziemi

1.Procesy zewnętrzne

Procesy zachodzące na powierzchni Ziemi lub tuż pod nią, napędzane głównie energią słoneczną i siłą grawitacji. Powodują niszczenie, przenoszenie i osadzanie materiału skalnego, przez co stale przekształcają rzeźbę terenu.

2.Wietrzenie

Proces rozpadania i przekształcania skał w miejscu ich występowania pod wpływem czynników atmosferycznych, wody, zmian temperatury i organizmów. Jest etapem przygotowującym materiał skalny do dalszego transportu przez inne czynniki.

3.Erozja

Niszczenie podłoża przez wodę, wiatr, lód lub morze. Polega na żłobieniu, zdzieraniu i usuwaniu materiału skalnego z jednego miejsca, co prowadzi do powstawania nowych form terenu.

4.Transport

Przemieszczanie zwietrzeliny i okruchów skalnych przez rzeki, wiatr, lodowce lub fale morskie. Materiał może być niesiony, toczony, wleczony albo przesuwany wraz z masą lodu czy wody.

5.Akumulacja

Osadzanie materiału transportowanego wcześniej przez czynnik zewnętrzny. Zachodzi wtedy, gdy maleje energia wody, wiatru, lodowca lub morza i materiał nie może być już dalej przenoszony.

6.Działalność rzek

Rzeki modelują powierzchnię przez erozję, transport i akumulację. W górnym biegu częściej żłobią podłoże, w środkowym głównie transportują, a w dolnym biegu częściej osadzają materiał.

7.Dolina V-kształtna

Wąska dolina o stromych zboczach, tworzona głównie przez erozję wgłębną rzeki. Jest typowa dla odcinków, gdzie rzeka silnie wcina się w podłoże.

8.Meander

Zakole rzeczne powstające na odcinkach o mniejszym spadku terenu. Po zewnętrznej stronie zakola przeważa erozja, a po wewnętrznej akumulacja.

9.Delta

Ujściowa forma akumulacyjna rzeki powstająca tam, gdzie rzeka osadza dużo materiału i rozdziela się na ramiona. Tworzy się zwykle przy słabszym oddziaływaniu morza na ujście.

10.Działalność wiatru

Wiatr niszczy, przenosi i osadza materiał głównie na obszarach suchych, piaszczystych i słabo porośniętych. Szczególnie ważną rolę odgrywa na pustyniach i wybrzeżach.

11.Wydma

Piaszczysta forma akumulacyjna usypana przez wiatr. Jej kształt i kierunek przemieszczania zależą od siły oraz dominującego kierunku wiatru.

12.Działalność lodowca górskiego

Lodowiec górski eroduje podłoże, transportuje materiał skalny i osadza go po stopnieniu. Tworzy między innymi doliny U-kształtne oraz nagromadzenia osadów morenowych.

13.Lądolód

Rozległa pokrywa lodowa obejmująca duże obszary lądu. W przeszłości silnie przekształciła powierzchnię Polski, pozostawiając liczne formy polodowcowe.

14.Morena

Materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec lub lądolód. Z osadów morenowych powstają różne formy terenu, zwłaszcza na obszarach polodowcowych.

15.Klif

Stromy brzeg morski podcinany przez fale. Powstaje w wyniku niszczącej działalności morza, czyli abrazji.

16.Plaża

Forma akumulacyjna wybrzeża zbudowana z piasku, żwiru lub innych osadów nanoszonych i przemieszczanych przez fale oraz prądy przybrzeżne. Jest przykładem odkładania materiału przez morze.