Geografia

Mapa, skala i znaki kartograficzne

autor: Merry

Poznasz podstawowe elementy mapy oraz znaczenie skali i legendy. Nauczysz się rozróżniać znaki punktowe, liniowe i powierzchniowe oraz odczytywać informacje przedstawione na mapie.

12 fiszek24 pytań w 3 etapachnotatka

Podcast

Ładuję…

Quizy w tym zestawie

24 pytań w 3 etapach

Odblokujesz je po dodaniu zestawu.

Etap 1: Mapa i jej elementy
Etap 1 · 6 fiszek · 8 pytań
Etap 2: Skala, legenda i znaki
Etap 2 · 6 fiszek · 8 pytań
Etap 3: Odczytywanie rodzajów znaków
Etap 3 · 0 fiszek · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Karty pracy

Ćwiczenia do wydruku na ten temat

Mapa - skala, współrzędne geograficzne i odwzorowania kartograficzneSzkoła średnia, klasa 1

Otwórz kartę pracy

1.Mapa

Obraz powierzchni Ziemi lub jej fragmentu widzianego z góry, przedstawiony na płaszczyźnie w pomniejszeniu, czyli w skali.

2.Podstawowe elementy mapy

Mapa musi zawierać treść, skalę, legendę oraz tytuł.

3.Treść mapy

Wszystkie ważne obiekty znajdujące się w terenie, przedstawione za pomocą umownych znaków kartograficznych.

4.Tytuł mapy

Nazwa przedstawionego na mapie obszaru lub ilustrowanego zjawiska.

5.Skala mapy

Informuje, ile razy pomniejszono na mapie rzeczywiste odległości lub wymiary obiektów.

6.Do czego służy skala mapy?

Umożliwia obliczanie odległości w terenie na podstawie pomiarów wykonanych na mapie.

7.Legenda mapy

Zawiera zestawienie wszystkich znaków kartograficznych użytych na mapie oraz wyjaśnienie ich znaczenia.

8.Znaki kartograficzne i ich podział

To umowne znaki, za pomocą których przedstawia się treść mapy. Często przypominają rzeczywiste elementy krajobrazu. Dzielą się na punktowe, liniowe i powierzchniowe.

9.Znak punktowy

Mały znaczek oznaczający pojedynczy obiekt, np. samotną kapliczkę, zabytek, urząd pocztowy lub przystań.

10.Znak liniowy

Barwna linia odzwierciedlająca przebieg drogi, linii kolejowej, rzeki lub szlaku turystycznego.

11.Znak powierzchniowy

Barwna plama przedstawiająca zasięg rozległego obiektu, np. lasu, zabudowy lub cmentarza.

12.Jak rozróżniać trzy rodzaje znaków kartograficznych?

Znak punktowy oznacza pojedynczy obiekt, liniowy pokazuje przebieg obiektu, a powierzchniowy przedstawia zasięg rozległego obiektu.

Notatka

Czym jest mapa i co musi zawierać?

Mapa przedstawia całą powierzchnię Ziemi albo jej fragment tak, jak widzimy go z góry. Obraz znajduje się na płaszczyźnie i jest pomniejszony.

Mapa przekazuje informacje o terenie, ale do ich odczytania potrzebne są także objaśnienia znaków, informacja o pomniejszeniu oraz nazwa przedstawionego obszaru lub zjawiska.

Zapamiętaj

Podstawowe elementy mapy to treść, skala, legenda i tytuł.

Cztery elementy mapy

Treść i tytuł - co przedstawia mapa?

Treść mapy tworzą ważne obiekty terenowe zapisane za pomocą umownych oznaczeń. Mogą to być zarówno obiekty związane z działalnością człowieka, jak i elementy przyrody.

Mapy służą różnym odbiorcom, dlatego nie wszystkie przedstawiają tę samą treść. Meteorolodzy wykorzystują je do prognozowania pogody, inżynierowie podczas budowy osiedli, dróg i mostów, a turyści szukają informacji przydatnych podczas podróży i wycieczek.

Różni użytkownicy map

Tytuł mapy wskazuje nazwę obszaru albo zjawiska. Nie wyjaśnia symboli i nie określa pomniejszenia - te zadania pełnią inne elementy mapy.

Skala - od pomiaru na mapie do odległości w terenie

Skala określa, ile razy zmniejszono rzeczywiste odległości lub wymiary obiektów. Dzięki niej pomiar wykonany na pomniejszonym obrazie można wykorzystać do obliczenia odległości w terenie.

Aby ustalić rzeczywistą odległość, najpierw mierzy się odcinek na mapie, następnie odczytuje skalę i na tej podstawie wykonuje obliczenie.

Jak wykorzystać skalę?

Ważne

Sama długość zmierzona na mapie nie wystarcza do obliczenia rzeczywistej odległości - potrzebna jest również skala.

Legenda - jak odczytać umowne oznaczenia?

Znaki kartograficzne zastępują na mapie rzeczywiste elementy krajobrazu. Często przypominają oznaczane obiekty, ale ich dokładne znaczenie podaje legenda.

Legenda zestawia wszystkie znaki użyte na danej mapie wraz z objaśnieniami. Przy odczytywaniu nieznanego oznaczenia należy porównać je ze znakiem w legendzie i sprawdzić przypisany mu opis.

Odczytywanie nieznanego znaku

Przykład

Objaśnienia w legendzie pozwalają rozpoznać oznaczenia kąpieliska, leśniczówki lub Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego.

Znaki punktowe, liniowe i powierzchniowe

Rodzaj znaku zależy od tego, czy przedstawiamy pojedynczy obiekt, jego przebieg, czy zasięg zajmowanego obszaru.

Rodzaj znaku	Postać	Co przedstawia?
Punktowy	mały znaczek	pojedynczy obiekt
Liniowy	barwna linia	przebieg obiektu
Powierzchniowy	barwna plama	zasięg rozległego obiektu

Znaki punktowe pozwalają oznaczyć m.in. samotną kapliczkę lub przystań. Znaki liniowe umożliwiają prześledzenie szlaku turystycznego, a powierzchniowe pokazują obszar zajęty przez zabudowę.

Co pokazują poszczególne znaki?

Barwa sama nie rozstrzyga o rodzaju znaku: kolorowa linia i kolorowa plama pełnią inne funkcje. Przy rozpoznawaniu znaku trzeba zwrócić uwagę na jego postać i sposób przedstawienia obiektu.

Pobierz notatkę (PDF)

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…