Polski
„Śmierć Pułkownika” i „Pieśń o żołnierzach z Westerplatte”
autor: Nina
Poznasz dwa wiersze upamiętniające obrońców ojczyzny. Nauczysz się wskazywać bohaterów, rozpoznawać środki poetyckie i wyjaśniać, dlaczego zakończenia obu utworów są ważne.
1.„Śmierć Pułkownika” - autor i bohaterka
Autorem wiersza jest Adam Mickiewicz. Tytułowym Pułkownikiem jest Emilia Plater, uczestniczka powstania listopadowego. Jej imię i nazwisko pojawiają się dopiero pod koniec utworu.
2.„Śmierć Pułkownika” - początek sceny
W leśnej chatce umiera dowódca. Przed chatką stoją jego żołnierze, a okoliczni mieszkańcy zbierają się, by dowiedzieć się o jego zdrowiu.
3.Ostatnia prośba Pułkownika
Umierający prosi, by osiodłano jego konia i przyprowadzono go do izby oraz by przyniesiono mundur strzelecki, kordelas, pas i ładunki. Żegna się z koniem i chce jeszcze raz zobaczyć rzeczy związane ze służbą.
4.„Śmierć Pułkownika” - obraz o świcie
Po śmierci dowódcy przy jego ciele znajdują się krzyż, szabla, siodło i kordelas. Mieszkańcy przychodzą zobaczyć zmarłego, lecz żołnierzy nie ma już w pobliżu.
5.Zaskoczenie w zakończeniu „Śmierci Pułkownika”
Tytuł i wcześniejszy opis mogą sugerować, że dowódcą jest mężczyzna. Dopiero finał wyjawia, że to kobieta, Emilia Plater, i każe odczytać wcześniejszą scenę na nowo.
6.„Pieśń o żołnierzach z Westerplatte” - autor i bohaterowie
Autorem wiersza jest Konstanty Ildefons Gałczyński. Bohaterem zbiorowym są polegli obrońcy Westerplatte, których poeta przedstawia jako grupę.
7.Obraz drogi do nieba w wierszu Gałczyńskiego
Żołnierze po śmierci idą razem do nieba. To obraz fantastyczny: poeta wyobraża sobie los bohaterów po śmierci, a nie opisuje wydarzenia historycznego.
8.Powtórzenie w wierszu o Westerplatte
Powtórzenie to ponowne użycie tego samego słowa lub zwrotu. Powracający zwrot „żołnierze z Westerplatte” przypomina, komu poeta oddaje hołd, i nadaje wierszowi rytm podobny do rytmu pieśni z refrenem.
9.Kontrast w wierszu o Westerplatte
Kontrast to zestawienie wyraźnych przeciwieństw. Poeta przeciwstawia trud służby na ziemi odpoczynkowi w niebie, dzięki czemu mocniej ukazuje ciężar przeżyć żołnierzy.
10.Zapowiedź pomocy w zakończeniu wiersza o Westerplatte
Poległym żołnierzom poeta przypisuje obietnicę powrotu do Warszawy, gdy nadejdą trudne chwile. Ta fantastyczna zapowiedź pokazuje, że bohaterowie pozostają gotowi do pomocy ojczyźnie.
Notatka
„Śmierć Pułkownika”: scena pożegnania
Adam Mickiewicz nie opisuje bitwy. Pokazuje ostatnie chwile dowódcy w leśnej chatce. Żołnierze stoją przed wejściem, a ludzie z pobliskich wsi przychodzą z troski o jego zdrowie. Ich zachowanie mówi o szacunku, jakim cieszył się bohater.
Umierający każe osiodłać konia i przyprowadzić go do izby. Prosi też o przyniesienie munduru strzeleckiego, kordelasa, pasa i ładunków. Żegna się w ten sposób z koniem i rynsztunkiem, czyli wyposażeniem żołnierza. Te przedmioty przypominają, jak ważna była dla niego służba. W nocy przychodzi ksiądz z Panem Bogiem, czyli z Komunią Świętą. O świcie przy ciele widać między innymi krzyż, szablę i kordelas, czyli krótką broń z ostrzem. Mieszkańcy wracają, lecz żołnierzy nie ma już przy chatce.
„Śmierć Pułkownika”: zaskakujący finał
Tytuł i słowa takie jak „wódz” kierują uwagę na rolę dowódcy, nie na jego imię. Czytelnik może początkowo sądzić, że bohater jest mężczyzną. Dopiero u schyłku wiersza wygląd zmarłej i słowa „Ach, to była dziewica” zmieniają ten obraz. Słowo „dziewica” odnosi się tu do młodej kobiety.
Zapamiętaj
Tytułowy Pułkownik to Emilia Plater, uczestniczka powstania listopadowego.
W zakończeniu pada imię i nazwisko bohaterki. Dzięki temu czytelnik dostrzega, że cały opis wojskowego pożegnania od początku dotyczył Emilii Plater. Poeta nie opowiada jej całego życia. Oddaje jej cześć przez obraz ostatnich chwil.
Westerplatte: od wydarzenia do wiersza
Obrona Westerplatte, polskiej placówki wojskowej na terenie Gdańska, trwała od 1 do 7 września 1939 roku. Wojska niemieckie zaatakowały placówkę na początku II wojny światowej. Część obrońców zginęła, ale nie zginęła cała załoga.
1 IX 1939
początek obrony
7 IX 1939
koniec obrony
Konstanty Ildefons Gałczyński w „Pieśni o żołnierzach z Westerplatte” skupia się na poległych. Nie wymienia ich nazwisk, lecz przedstawia ich razem. Uczestniczą we wspólnym marszu i mówią w imieniu grupy. Tworzą więc bohatera zbiorowego.
Ważne
Marsz poległych do nieba jest obrazem fantastycznym, a nie informacją o przebiegu obrony.
Rytm marszu, odpoczynek i obietnica
Powtórzenie polega na ponownym użyciu tych samych słów. W wierszu powraca zwrot „żołnierze z Westerplatte”, podobnie jak refren w pieśni. Słowo „czwórkami” przypomina o wojskowym szyku, a dudnienie równych kroków w chmurach pozwala wyobrazić sobie rytm marszu. Żołnierze zachowują się jak jeden oddział nawet wtedy, gdy poeta przenosi akcję do nieba.
Kontrast to zestawienie przeciwieństw. Trud ziemskiej służby poeta zestawia ze spokojem i odpoczynkiem po śmierci. O bólu żołnierzy przypomina wzmianka o ranach, a odpoczynek zapowiada obraz wygrzewania się na rajskich wrzosowiskach.
W finale obrońcy zapowiadają, że zstąpią do Warszawy, gdy powieje zimny wiatr i smutek ogarnie świat. Obraz ich powrotu z nieba wyraża gotowość niesienia pomocy w trudnych chwilach. Mickiewicz oddaje cześć pojedynczej bohaterce, a Gałczyński upamiętnia poległych obrońców jako grupę.
W skrócie
- 01Zachowanie mieszkańców i żołnierzy ukazuje szacunek dla umierającego dowódcy.
- 02Ujawnienie tożsamości Emilii Plater zmienia sposób, w jaki czytamy wcześniejszą scenę.
- 03Gałczyński oparł wiersz na prawdziwej obronie Westerplatte, ale dalszy los poległych przedstawił w sposób fantastyczny.
- 04Rytm przypomina wspólny marsz, a zapowiedź powrotu do Warszawy wyraża wierność żołnierzy ojczyźnie.
Podcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
16 pytań w 2 etapach
Etap 1: Śmierć Pułkownika
Etap 1 · 3 fiszki · 8 pytań
Etap 2: Żołnierze z Westerplatte
Etap 2 · 7 fiszek · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
40 fiszek uczy się 12
uczy się 4
16 fiszek
20 fiszek uczy się 1
14 fiszek uczy się 1
40 fiszek uczy się 10
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
