Polski
Rymy, adaptacja, bohaterowie, dziennik, radio - NOWE Słowa na start 5
Sprawdzony zestawZestaw do pierwszej części rozdziału o przygodzie. Odróżnisz rymy dokładne od niedokładnych, poznasz adaptację, bohaterów głównych i drugoplanowych oraz powieść fantasy. Nauczysz się pisać dedykację do prezentu, rozpoznawać dziennik i komunikat, a także poznasz ludzi radia, rodzaje audycji i ramówkę.
Zestaw do podręcznika
Rozdział 7, cz. 1. Smak przygody: rymy dokładne i niedokładne, adaptacja, bohaterowie główni i drugoplanowi, dedykacja, dziennik, radio
NOWE Słowa na start! 5. Podręcznik (Nowa Era) - wszystkie rozdziały1.Rymy dokładne
Rymy dokładne występują, gdy w zakończeniach wyrazów znajdują się te same głoski, np. rano - siano, kotek - płotek, mleko - daleko.
2.Rymy niedokładne
Rymy niedokładne polegają na powtórzeniu podobnie brzmiących głosek w zakończeniach wyrazów. Zakończenia brzmią podobnie, ale nie tak samo, np. noga - woda, mama - rana, lato - mało.
3.Adaptacja
Przystosowanie utworu literackiego do przedstawienia go na scenie teatralnej lub w filmie, np. spektakl przygotowany na podstawie baśni albo film nakręcony na podstawie powieści.
4.„Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i stara szafa”
Powieść fantasy Clive'a Staplesa Lewisa. Czworo rodzeństwa - Piotr, Zuzanna, Edmund i Łucja - przechodzi przez starą szafę do Narnii. Razem z lwem Aslanem walczą z Białą Czarownicą, która okrutnie rządzi Narnią i sprawiła, że zawsze jest w niej zima. Przesłanie: dobro zwycięża zło.
5.Bohaterowie główni (pierwszoplanowi)
Postacie, których działania i przeżycia są w utworze najważniejsze - mają decydujący wpływ na rozwój akcji, np. dzieci, które w powieści przygodowej szukają skarbu i rozwiązują zagadkę.
6.Bohaterowie drugoplanowi
Postacie, które są związane z bohaterami pierwszoplanowymi, ale ich wpływ na przebieg wydarzeń jest mniej znaczący, np. sąsiadka, która raz pomaga dzieciom w poszukiwaniu skarbu.
7.Powieść fantasy
Powieść fantasy (czytaj: fantazy) przedstawia wydarzenia w świecie fantastycznym, w którym rządzi magia. Występują w nim baśniowe postacie, np. elfy, karły, krasnale, driady, oraz niezwykłe miejsca, przedmioty i wydarzenia, niemożliwe w rzeczywistości. Bohaterowie walczą ze złem, stojąc na straży dobra.
8.Dedykacja do prezentu
Krótki tekst informujący o tym, komu ofiarowujemy prezent. Podaje adresata (komu?), przedmiot (co?), powód (z jakiej okazji?), autora (kto?) oraz miejscowość i datę. Wpisujemy ją np. na pierwszej stronie książki albo na kartce dołączonej do upominku.
9.Jak napisać dedykację?
Na początku napisz, komu, co i z jakiej okazji ofiarowujesz, np. „Kochanemu Dziadkowi ten kubek z okazji imienin”. Podpisz się imieniem i nazwiskiem albo słowem, którym zwraca się do Ciebie odbiorca, np. „Twój Kubuś”. Zapisz miejscowość i datę. W dedykacji oficjalnej dodaj zwrot grzecznościowy.
10.Dziennik
Osobiste notatki autora, które najczęściej dotyczą ważnych dla niego wydarzeń, myśli i przeżyć. Wpisy powstają regularnie, zwykle dzień po dniu, i zaczynają się od daty, np. „5 lipca. Dziś pierwszy raz pływałam kajakiem po jeziorze”.
11.Komunikat
Informacja przekazana za pomocą znaku, np. słów, rysunku, gestu albo strzałki na drogowskazie. Nadawca to osoba, która przekazuje informację, a odbiorca - osoba, która ją odbiera. Np. gdy mama macha do Ciebie ręką, ona jest nadawcą, a Ty - odbiorcą.
12.Redaktor naczelny
Najważniejszy dziennikarz w danej stacji radiowej, często wykonujący także obowiązki dyrektora. Kieruje pracą pozostałych osób w rozgłośni.
13.Prezenter radiowy (spiker)
Osoba, która w radiu zapowiada poszczególne programy, odczytuje gotowe teksty albo prowadzi audycję. Prezentera radiowego nazywamy też spikerem. Nie myl go z didżejem, który prezentuje muzykę.
14.DJ (didżej)
Osoba, która w radiu prezentuje muzykę i prowadzi listę przebojów. Nie myl jej ze spikerem, który zapowiada programy i odczytuje gotowe teksty.
15.Reporter
Dziennikarz, który przygotowuje informacje o bieżących wydarzeniach oraz reportaże, czyli szczegółowe relacje z rzeczywistych wydarzeń. Reporter opowiada słuchaczom o tym, co naprawdę się wydarzyło.
16.Sprawozdawca sportowy (komentator)
Dziennikarz, który relacjonuje w radiu przebieg zawodów sportowych, np. meczu albo wyścigu, i podaje ich wyniki. Słuchacz dowiaduje się od niego, co dzieje się na boisku.
17.Reżyser radiowy
Osoba, która kieruje zespołem ludzi tworzących słuchowisko lub audycję i czuwa nad realizacją programu. W pracy pomaga mu inspicjent, który pilnuje kolejności części audycji.
18.Inspicjent
Pomocnik reżysera radiowego. Podczas realizacji programu pilnuje właściwej kolejności części audycji oraz spraw technicznych. Nie kieruje zespołem - to zadanie reżysera.
19.Realizator dźwięku
Osoba, która odpowiada za techniczne opracowanie programu i nagranie dźwięku. Dzięki niej słuchacze dobrze słyszą audycję, np. słuchowisko, w którym wszystko trzeba przekazać dźwiękiem.
20.Aktor głosowy
Aktor, który użycza swojego głosu bohaterom słuchowisk. Słuchacz go nie widzi, więc aktor tworzy postać wyłącznie głosem: słowami, tonem i sposobem mówienia.
21.Słuchowisko (spektakl radiowy)
Dzieło radiowe, którego tworzywem są wyłącznie elementy dźwiękowe, np. głos ludzki, muzyka. Słuchacz niczego nie widzi, więc wszystko musi usłyszeć.
22.Serwis informacyjny
Audycja radiowa, która podaje najnowsze wiadomości z kraju i ze świata. Informacje o bieżących wydarzeniach przygotowują do niej m.in. reporterzy.
23.Reportaż radiowy
Szczegółowa relacja dziennikarza z rzeczywistych wydarzeń. Przygotowuje go reporter. Reportaż opowiada o tym, co naprawdę się zdarzyło, a nie o wymyślonej historii.
24.Wywiad
Audycja, w której dziennikarz rozmawia z gościem: zadaje mu pytania, a gość na nie odpowiada. Wywiad może być przeprowadzany na żywo albo odtwarzany z nagrania.
25.Magazyn radiowy
Audycja radiowa poświęcona wybranej dziedzinie, np. kulturze, sportowi albo polityce. Kolejne tematy audycji dotyczą tej jednej dziedziny, np. magazyn sportowy opowiada o sporcie.
26.Koncert
Audycja radiowa, w której słuchamy występu muzyków, np. orkiestry. Może to być bezpośrednia transmisja z sali koncertowej albo odtworzenie występu z nagrania.
27.Program muzyczny
Audycja, w której odtwarza się utwory w całości albo we fragmentach, zwykle z komentarzem dziennikarza. Przykładem programu muzycznego jest lista przebojów.
28.Ramówka
Rozkład audycji w programie danej stacji radiowej. Można wyróżnić ramówki dzienne, tygodniowe i sezonowe. Z ramówki dowiemy się, w jakie dni i o jakich godzinach trwa emisja audycji, czyli ich nadawanie.
29.Program cykliczny
Program nadawany w odcinkach, w określonym dniu tygodnia o tej samej porze. Kolejne odcinki poruszają podobną tematykę i zazwyczaj prowadzą je te same osoby, np. audycja o sporcie w każdą sobotę o 10.00.
Notatka
Rymy dokładne i niedokładne
Rym to powtórzenie takich samych albo podobnych głosek w zakończeniach wyrazów. Rymy najczęściej łączą końce wersów w wierszu lub w piosence.
występują, gdy w zakończeniach wyrazów są te same głoski, np. maliny - doliny, ptaszek - daszek.
polegają na powtórzeniu podobnie brzmiących głosek. Zakończenia brzmią podobnie, ale nie tak samo, np. kura - buda, lipa - lina.
Jak rozpoznać rodzaj rymu? Przeczytaj na głos zakończenia obu wyrazów i porównaj je głoska po głosce. Gdy wszystkie głoski są takie same, rym jest dokładny. Gdy część głosek się różni, a zakończenia nadal brzmią podobnie, rym jest niedokładny. Na schemacie wersy, które się ze sobą rymują, oznaczamy tą samą literą, np. a - a.
Adaptacja
to przystosowanie utworu literackiego do przedstawienia go na scenie teatralnej albo w filmie. Utwór literacki czytamy, a adaptację zwykle oglądamy - w teatrze albo w kinie.
Twórcy adaptacji opowiadają historię obrazem, dźwiękiem, a często także grą aktorów. W filmie postacie mogą grać aktorzy albo mogą być narysowane, czyli animowane. Niektóre filmy łączą animację z grą aktorską.
Adaptacją filmową jest np. film z 2005 roku w reżyserii Andrew Adamsona, nakręcony na podstawie lektury C.S. Lewisa o Narnii.
Adaptacją teatralną jest np. szkolne przedstawienie przygotowane na podstawie legendy o smoku wawelskim.
Powieść fantasy i „Opowieści z Narnii”
Powieść fantasy
Powieść fantasy (czytaj: fantazy) przedstawia wydarzenia w świecie fantastycznym, w którym rządzi magia. Występują w nim baśniowe postacie, np. elfy, karły, krasnale, driady, a także niezwykłe miejsca, przedmioty i wydarzenia. Bohaterowie walczą ze złem, stojąc na straży dobra.
Elementy fantastyczne dzielimy na cudowne postacie, baśniowe miejsca, niezwykłe wydarzenia i magiczne przedmioty.
Lektura o Narnii
Lekturę obowiązkową o przygodach rodzeństwa w Narnii napisał Clive Staples Lewis (1898-1963). To powieść fantasy z cyklu „Opowieści z Narnii”.
W powieści są dwa światy: realistyczny (dom starego Profesora) i fantastyczny (Narnia). Łączy je stara szafa, przez którą przechodzi czworo rodzeństwa. Krainą okrutnie rządzi Biała Czarownica, która zaczarowała Narnię tak, że zawsze jest w niej zima, a nigdy nie ma Bożego Narodzenia. W Narnii żyją m.in. faun, driady, karły i mówiące zwierzęta, a magiczna różdżka Czarownicy zamienia jej przeciwników w kamień. Przeciw niej dzieci walczą razem z lwem Aslanem. Przesłanie utworu: dobro zwycięża zło.
Bohaterowie główni i drugoplanowi
Postacie w utworze dzielimy według tego, jak ważną rolę odgrywają w akcji:
- bohaterowie główni (pierwszoplanowi)
- ich działania i przeżycia są w utworze najważniejsze, mają decydujący wpływ na rozwój akcji
- bohaterowie drugoplanowi
- są związani z bohaterami głównymi, ale ich wpływ na przebieg wydarzeń jest mniej znaczący.
Jak rozpoznać bohatera głównego? Sprawdź, o kim opowiada większość wydarzeń i czyje decyzje zmieniają bieg akcji.
Przykład
W opowiadaniu o dwóch braciach, którzy budują tratwę i płyną nią po rzece, bracia są bohaterami głównymi. Wędkarz, który raz wskazuje im drogę, jest bohaterem drugoplanowym.
W powieści o Narnii za bohaterów głównych można uznać rodzeństwo, lwa Aslana i Białą Czarownicę. Profesora, w którego domu mieszka rodzeństwo, można uznać za postać drugoplanową.
Jak napisać dedykację
Dedykacja to krótki tekst informujący o tym, komu ofiarowujemy prezent. Wpisujemy ją np. na pierwszej stronie książki albo na kartce dołączonej do upominku.
Dedykacja ma pięć elementów:
| Pytanie | Element | Przykład |
|---|---|---|
| Komu? | adresat | Kochanej Zosi |
| Co? | przedmiot | tę grę planszową |
| Z jakiej okazji? | powód | z okazji Dnia Dziecka |
| Kto? | autor | Twoja siostra Ania |
| Gdzie? Kiedy? | miejsce i data | Lublin, 1.06.2020 r. |
W podpisie podajemy imię i nazwisko albo słowo, którym zwraca się do nas odbiorca. W dedykacji oficjalnej, np. dla dyrektora szkoły, warto dodać zwrot grzecznościowy, np. „Z wyrazami szacunku”.
Ważne
W szkolnej dedykacji podajemy każdy z pięciu elementów. Jako miejsce podajemy nazwę miejscowości, a podpis musi być zrozumiały dla odbiorcy.
Dziennik i komunikat
Dziennik
Dziennik to osobiste notatki autora. Najczęściej dotyczą ważnych dla niego wydarzeń, myśli i przeżyć.
Wpisy powstają regularnie, zwykle dzień po dniu, a każdy zaczyna się od daty, np. „12 maja. Po południu sama upiekłam pierwsze ciasto. Byłam z siebie dumna”.
Dziennik można prowadzić np. podczas wyprawy w góry. Autor zapisuje wtedy, co danego dnia się wydarzyło i co czuł.
Komunikat
Komunikat to informacja przekazana za pomocą znaku, np. słów, rysunku albo gestu. Nadawca przekazuje informację, a odbiorca ją otrzymuje.
Na przykład kolega pokazuje Ci kciuk w górę po odpowiedzi przy tablicy. Kolega jest nadawcą, gest jest komunikatem, a Ty jesteś odbiorcą.
Ludzie radia
Nad audycjami radiowymi pracuje wiele osób:
- redaktor naczelny
- najważniejszy dziennikarz w stacji radiowej, często także jej dyrektor; kieruje pracą pozostałych osób w rozgłośni
- prezenter radiowy (spiker)
- zapowiada poszczególne programy, odczytuje gotowe teksty albo prowadzi audycję
- DJ (didżej)
- prezentuje muzykę i prowadzi listę przebojów
- reporter
- dziennikarz, który przygotowuje informacje o bieżących wydarzeniach oraz reportaże
- sprawozdawca sportowy (komentator)
- relacjonuje przebieg zawodów sportowych i podaje ich wyniki
- reżyser radiowy
- kieruje zespołem ludzi tworzących słuchowisko lub audycję i czuwa nad realizacją programu
- inspicjent
- pomocnik reżysera; pilnuje właściwej kolejności części audycji oraz spraw technicznych podczas realizacji programu
- realizator dźwięku
- odpowiada za techniczne opracowanie programu i nagranie dźwięku
- aktor głosowy
- użycza swojego głosu bohaterom słuchowisk.
Ważne
Spiker zapowiada programy i czyta teksty, a DJ prezentuje muzykę. Reżyser kieruje zespołem, a inspicjent jest jego pomocnikiem.
Audycje radiowe i ramówka
Rodzaje audycji radiowych
- słuchowisko (spektakl radiowy)
- dzieło radiowe, którego tworzywem są wyłącznie dźwięki, np. głos ludzki, muzyka; słuchacz niczego nie widzi, więc wszystko musi usłyszeć
- serwis informacyjny
- najnowsze wiadomości z kraju i ze świata
- reportaż radiowy
- szczegółowa relacja dziennikarza z rzeczywistych wydarzeń
- wywiad
- rozmowa przeprowadzana na żywo albo odtwarzana z nagrania
- magazyn radiowy
- audycja o wybranej dziedzinie, np. kulturze, sporcie, polityce
- koncert
- bezpośrednia transmisja z sali koncertowej albo odtworzenie występu muzyków z nagrania
- program muzyczny
- odtwarza się w nim utwory w całości albo we fragmentach, zwykle z komentarzem dziennikarza, np. lista przebojów.
Ramówka i program cykliczny
Ramówka to rozkład audycji w programie danej stacji radiowej. Wyróżniamy ramówki dzienne, tygodniowe i sezonowe. Z ramówki dowiemy się, w jakie dni i o jakich godzinach trwa emisja, czyli nadawanie audycji.
Program cykliczny jest nadawany w odcinkach, w określonym dniu tygodnia o tej samej porze. Odcinki mają podobną tematykę i zwykle prowadzą je te same osoby, np. audycja o zwierzętach w każdy czwartek o 16.00.
W skrócie
- 01W rymie dokładnym zakończenia wyrazów mają te same głoski, a w rymie niedokładnym głoski są tylko podobne.
- 02Adaptacja przenosi utwór literacki na scenę teatru albo do filmu, dlatego adaptację zwykle oglądamy, a nie czytamy.
- 03Powieść fantasy pokazuje świat magii i baśniowych postaci; taką powieścią jest lektura C.S. Lewisa o Narnii.
- 04Bohaterowie główni decydują o rozwoju akcji, a drugoplanowi są z nimi związani, ale mniej wpływają na wydarzenia.
- 05Dedykacja mówi, komu, co i z jakiej okazji dajemy, kto ją napisał oraz gdzie i kiedy powstała.
- 06Dziennik to regularne, datowane wpisy o przeżyciach autora; komunikat to informacja przekazana znakiem od nadawcy do odbiorcy.
- 07W radiu pracują m.in. redaktor naczelny, spiker, DJ, reporter, komentator, reżyser, inspicjent, realizator dźwięku i aktor głosowy.
- 08Ramówka to rozkład audycji stacji; program cykliczny ma odcinki nadawane w tym samym dniu tygodnia o tej samej porze.
Pojęcia z fiszek
Podcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
40 pytań w 5 etapach
Etap 1: Rymy i adaptacja
Etap 1 · 5 fiszek · 8 pytań
Etap 2: Bohaterowie i powieść fantasy
Etap 2 · 3 fiszki · 8 pytań
Etap 3: Dedykacja, dziennik, komunikat
Etap 3 · 4 fiszki · 8 pytań
Etap 4: Ludzie radia
Etap 4 · 9 fiszek · 8 pytań
Etap 5: Audycje radiowe i ramówka
Etap 5 · 8 fiszek · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
40 fiszek uczy się 12
uczy się 4
16 fiszek
20 fiszek uczy się 1
14 fiszek uczy się 1
40 fiszek uczy się 10
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
