Ilustracja do zestawu: Rymy, adaptacja, bohaterowie, dziennik, radio - NOWE Słowa na start 5

Polski

Rymy, adaptacja, bohaterowie, dziennik, radio - NOWE Słowa na start 5

Sprawdzony zestaw
Szkoła podstawowa
29 fiszek40 pytań w 5 etapachnotatka

Zestaw do pierwszej części rozdziału o przygodzie. Odróżnisz rymy dokładne od niedokładnych, poznasz adaptację, bohaterów głównych i drugoplanowych oraz powieść fantasy. Nauczysz się pisać dedykację do prezentu, rozpoznawać dziennik i komunikat, a także poznasz ludzi radia, rodzaje audycji i ramówkę.

Zestaw do podręcznika

Rozdział 7, cz. 1. Smak przygody: rymy dokładne i niedokładne, adaptacja, bohaterowie główni i drugoplanowi, dedykacja, dziennik, radio

NOWE Słowa na start! 5. Podręcznik (Nowa Era) - wszystkie rozdziały

1.Rymy dokładne

Rymy dokładne występują, gdy w zakończeniach wyrazów znajdują się te same głoski, np. rano - siano, kotek - płotek, mleko - daleko.

2.Rymy niedokładne

Rymy niedokładne polegają na powtórzeniu podobnie brzmiących głosek w zakończeniach wyrazów. Zakończenia brzmią podobnie, ale nie tak samo, np. noga - woda, mama - rana, lato - mało.

3.Adaptacja

Przystosowanie utworu literackiego do przedstawienia go na scenie teatralnej lub w filmie, np. spektakl przygotowany na podstawie baśni albo film nakręcony na podstawie powieści.

4.„Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i stara szafa”

Powieść fantasy Clive'a Staplesa Lewisa. Czworo rodzeństwa - Piotr, Zuzanna, Edmund i Łucja - przechodzi przez starą szafę do Narnii. Razem z lwem Aslanem walczą z Białą Czarownicą, która okrutnie rządzi Narnią i sprawiła, że zawsze jest w niej zima. Przesłanie: dobro zwycięża zło.

5.Bohaterowie główni (pierwszoplanowi)

Postacie, których działania i przeżycia są w utworze najważniejsze - mają decydujący wpływ na rozwój akcji, np. dzieci, które w powieści przygodowej szukają skarbu i rozwiązują zagadkę.

6.Bohaterowie drugoplanowi

Postacie, które są związane z bohaterami pierwszoplanowymi, ale ich wpływ na przebieg wydarzeń jest mniej znaczący, np. sąsiadka, która raz pomaga dzieciom w poszukiwaniu skarbu.

7.Powieść fantasy

Powieść fantasy (czytaj: fantazy) przedstawia wydarzenia w świecie fantastycznym, w którym rządzi magia. Występują w nim baśniowe postacie, np. elfy, karły, krasnale, driady, oraz niezwykłe miejsca, przedmioty i wydarzenia, niemożliwe w rzeczywistości. Bohaterowie walczą ze złem, stojąc na straży dobra.

8.Dedykacja do prezentu

Krótki tekst informujący o tym, komu ofiarowujemy prezent. Podaje adresata (komu?), przedmiot (co?), powód (z jakiej okazji?), autora (kto?) oraz miejscowość i datę. Wpisujemy ją np. na pierwszej stronie książki albo na kartce dołączonej do upominku.

9.Jak napisać dedykację?

Na początku napisz, komu, co i z jakiej okazji ofiarowujesz, np. „Kochanemu Dziadkowi ten kubek z okazji imienin”. Podpisz się imieniem i nazwiskiem albo słowem, którym zwraca się do Ciebie odbiorca, np. „Twój Kubuś”. Zapisz miejscowość i datę. W dedykacji oficjalnej dodaj zwrot grzecznościowy.

10.Dziennik

Osobiste notatki autora, które najczęściej dotyczą ważnych dla niego wydarzeń, myśli i przeżyć. Wpisy powstają regularnie, zwykle dzień po dniu, i zaczynają się od daty, np. „5 lipca. Dziś pierwszy raz pływałam kajakiem po jeziorze”.

11.Komunikat

Informacja przekazana za pomocą znaku, np. słów, rysunku, gestu albo strzałki na drogowskazie. Nadawca to osoba, która przekazuje informację, a odbiorca - osoba, która ją odbiera. Np. gdy mama macha do Ciebie ręką, ona jest nadawcą, a Ty - odbiorcą.

12.Redaktor naczelny

Najważniejszy dziennikarz w danej stacji radiowej, często wykonujący także obowiązki dyrektora. Kieruje pracą pozostałych osób w rozgłośni.

13.Prezenter radiowy (spiker)

Osoba, która w radiu zapowiada poszczególne programy, odczytuje gotowe teksty albo prowadzi audycję. Prezentera radiowego nazywamy też spikerem. Nie myl go z didżejem, który prezentuje muzykę.

14.DJ (didżej)

Osoba, która w radiu prezentuje muzykę i prowadzi listę przebojów. Nie myl jej ze spikerem, który zapowiada programy i odczytuje gotowe teksty.

15.Reporter

Dziennikarz, który przygotowuje informacje o bieżących wydarzeniach oraz reportaże, czyli szczegółowe relacje z rzeczywistych wydarzeń. Reporter opowiada słuchaczom o tym, co naprawdę się wydarzyło.

16.Sprawozdawca sportowy (komentator)

Dziennikarz, który relacjonuje w radiu przebieg zawodów sportowych, np. meczu albo wyścigu, i podaje ich wyniki. Słuchacz dowiaduje się od niego, co dzieje się na boisku.

17.Reżyser radiowy

Osoba, która kieruje zespołem ludzi tworzących słuchowisko lub audycję i czuwa nad realizacją programu. W pracy pomaga mu inspicjent, który pilnuje kolejności części audycji.

18.Inspicjent

Pomocnik reżysera radiowego. Podczas realizacji programu pilnuje właściwej kolejności części audycji oraz spraw technicznych. Nie kieruje zespołem - to zadanie reżysera.

19.Realizator dźwięku

Osoba, która odpowiada za techniczne opracowanie programu i nagranie dźwięku. Dzięki niej słuchacze dobrze słyszą audycję, np. słuchowisko, w którym wszystko trzeba przekazać dźwiękiem.

20.Aktor głosowy

Aktor, który użycza swojego głosu bohaterom słuchowisk. Słuchacz go nie widzi, więc aktor tworzy postać wyłącznie głosem: słowami, tonem i sposobem mówienia.

21.Słuchowisko (spektakl radiowy)

Dzieło radiowe, którego tworzywem są wyłącznie elementy dźwiękowe, np. głos ludzki, muzyka. Słuchacz niczego nie widzi, więc wszystko musi usłyszeć.

22.Serwis informacyjny

Audycja radiowa, która podaje najnowsze wiadomości z kraju i ze świata. Informacje o bieżących wydarzeniach przygotowują do niej m.in. reporterzy.

23.Reportaż radiowy

Szczegółowa relacja dziennikarza z rzeczywistych wydarzeń. Przygotowuje go reporter. Reportaż opowiada o tym, co naprawdę się zdarzyło, a nie o wymyślonej historii.

24.Wywiad

Audycja, w której dziennikarz rozmawia z gościem: zadaje mu pytania, a gość na nie odpowiada. Wywiad może być przeprowadzany na żywo albo odtwarzany z nagrania.

25.Magazyn radiowy

Audycja radiowa poświęcona wybranej dziedzinie, np. kulturze, sportowi albo polityce. Kolejne tematy audycji dotyczą tej jednej dziedziny, np. magazyn sportowy opowiada o sporcie.

26.Koncert

Audycja radiowa, w której słuchamy występu muzyków, np. orkiestry. Może to być bezpośrednia transmisja z sali koncertowej albo odtworzenie występu z nagrania.

27.Program muzyczny

Audycja, w której odtwarza się utwory w całości albo we fragmentach, zwykle z komentarzem dziennikarza. Przykładem programu muzycznego jest lista przebojów.

28.Ramówka

Rozkład audycji w programie danej stacji radiowej. Można wyróżnić ramówki dzienne, tygodniowe i sezonowe. Z ramówki dowiemy się, w jakie dni i o jakich godzinach trwa emisja audycji, czyli ich nadawanie.

29.Program cykliczny

Program nadawany w odcinkach, w określonym dniu tygodnia o tej samej porze. Kolejne odcinki poruszają podobną tematykę i zazwyczaj prowadzą je te same osoby, np. audycja o sporcie w każdą sobotę o 10.00.

Notatka

Rymy dokładne i niedokładne

Rym to powtórzenie takich samych albo podobnych głosek w zakończeniach wyrazów. Rymy najczęściej łączą końce wersów w wierszu lub w piosence.

występują, gdy w zakończeniach wyrazów są te same głoski, np. maliny - doliny, ptaszek - daszek.

Układ rymów i liczba sylab

polegają na powtórzeniu podobnie brzmiących głosek. Zakończenia brzmią podobnie, ale nie tak samo, np. kura - buda, lipa - lina.

Jak rozpoznać rodzaj rymu? Przeczytaj na głos zakończenia obu wyrazów i porównaj je głoska po głosce. Gdy wszystkie głoski są takie same, rym jest dokładny. Gdy część głosek się różni, a zakończenia nadal brzmią podobnie, rym jest niedokładny. Na schemacie wersy, które się ze sobą rymują, oznaczamy tą samą literą, np. a - a.

Adaptacja

to przystosowanie utworu literackiego do przedstawienia go na scenie teatralnej albo w filmie. Utwór literacki czytamy, a adaptację zwykle oglądamy - w teatrze albo w kinie.

Twórcy adaptacji opowiadają historię obrazem, dźwiękiem, a często także grą aktorów. W filmie postacie mogą grać aktorzy albo mogą być narysowane, czyli animowane. Niektóre filmy łączą animację z grą aktorską.

Adaptacją filmową jest np. film z 2005 roku w reżyserii Andrew Adamsona, nakręcony na podstawie lektury C.S. Lewisa o Narnii.

Adaptacją teatralną jest np. szkolne przedstawienie przygotowane na podstawie legendy o smoku wawelskim.

Powieść fantasy i „Opowieści z Narnii”

Powieść fantasy

Powieść fantasy (czytaj: fantazy) przedstawia wydarzenia w świecie fantastycznym, w którym rządzi magia. Występują w nim baśniowe postacie, np. elfy, karły, krasnale, driady, a także niezwykłe miejsca, przedmioty i wydarzenia. Bohaterowie walczą ze złem, stojąc na straży dobra.

Elementy fantastyczne dzielimy na cudowne postacie, baśniowe miejsca, niezwykłe wydarzenia i magiczne przedmioty.

Lektura o Narnii

Lekturę obowiązkową o przygodach rodzeństwa w Narnii napisał Clive Staples Lewis (1898-1963). To powieść fantasy z cyklu „Opowieści z Narnii”.

W powieści są dwa światy: realistyczny (dom starego Profesora) i fantastyczny (Narnia). Łączy je stara szafa, przez którą przechodzi czworo rodzeństwa. Krainą okrutnie rządzi Biała Czarownica, która zaczarowała Narnię tak, że zawsze jest w niej zima, a nigdy nie ma Bożego Narodzenia. W Narnii żyją m.in. faun, driady, karły i mówiące zwierzęta, a magiczna różdżka Czarownicy zamienia jej przeciwników w kamień. Przeciw niej dzieci walczą razem z lwem Aslanem. Przesłanie utworu: dobro zwycięża zło.

Elementy fantastyczne w powieści o Narnii

Bohaterowie główni i drugoplanowi

Postacie w utworze dzielimy według tego, jak ważną rolę odgrywają w akcji:

bohaterowie główni (pierwszoplanowi)
ich działania i przeżycia są w utworze najważniejsze, mają decydujący wpływ na rozwój akcji
bohaterowie drugoplanowi
są związani z bohaterami głównymi, ale ich wpływ na przebieg wydarzeń jest mniej znaczący.

Jak rozpoznać bohatera głównego? Sprawdź, o kim opowiada większość wydarzeń i czyje decyzje zmieniają bieg akcji.

Przykład

W opowiadaniu o dwóch braciach, którzy budują tratwę i płyną nią po rzece, bracia są bohaterami głównymi. Wędkarz, który raz wskazuje im drogę, jest bohaterem drugoplanowym.

W powieści o Narnii za bohaterów głównych można uznać rodzeństwo, lwa Aslana i Białą Czarownicę. Profesora, w którego domu mieszka rodzeństwo, można uznać za postać drugoplanową.

Jak napisać dedykację

Dedykacja to krótki tekst informujący o tym, komu ofiarowujemy prezent. Wpisujemy ją np. na pierwszej stronie książki albo na kartce dołączonej do upominku.

Dedykacja ma pięć elementów:

PytanieElementPrzykład
Komu?adresatKochanej Zosi
Co?przedmiottę grę planszową
Z jakiej okazji?powódz okazji Dnia Dziecka
Kto?autorTwoja siostra Ania
Gdzie? Kiedy?miejsce i dataLublin, 1.06.2020 r.

W podpisie podajemy imię i nazwisko albo słowo, którym zwraca się do nas odbiorca. W dedykacji oficjalnej, np. dla dyrektora szkoły, warto dodać zwrot grzecznościowy, np. „Z wyrazami szacunku”.

Ważne

W szkolnej dedykacji podajemy każdy z pięciu elementów. Jako miejsce podajemy nazwę miejscowości, a podpis musi być zrozumiały dla odbiorcy.

Dziennik i komunikat

Dziennik

Dziennik to osobiste notatki autora. Najczęściej dotyczą ważnych dla niego wydarzeń, myśli i przeżyć.

Wpisy powstają regularnie, zwykle dzień po dniu, a każdy zaczyna się od daty, np. „12 maja. Po południu sama upiekłam pierwsze ciasto. Byłam z siebie dumna”.

Dziennik można prowadzić np. podczas wyprawy w góry. Autor zapisuje wtedy, co danego dnia się wydarzyło i co czuł.

Komunikat

Komunikat to informacja przekazana za pomocą znaku, np. słów, rysunku albo gestu. Nadawca przekazuje informację, a odbiorca ją otrzymuje.

Na przykład kolega pokazuje Ci kciuk w górę po odpowiedzi przy tablicy. Kolega jest nadawcą, gest jest komunikatem, a Ty jesteś odbiorcą.

Przekazywanie komunikatu

Ludzie radia

Nad audycjami radiowymi pracuje wiele osób:

redaktor naczelny
najważniejszy dziennikarz w stacji radiowej, często także jej dyrektor; kieruje pracą pozostałych osób w rozgłośni
prezenter radiowy (spiker)
zapowiada poszczególne programy, odczytuje gotowe teksty albo prowadzi audycję
DJ (didżej)
prezentuje muzykę i prowadzi listę przebojów
reporter
dziennikarz, który przygotowuje informacje o bieżących wydarzeniach oraz reportaże
sprawozdawca sportowy (komentator)
relacjonuje przebieg zawodów sportowych i podaje ich wyniki
reżyser radiowy
kieruje zespołem ludzi tworzących słuchowisko lub audycję i czuwa nad realizacją programu
inspicjent
pomocnik reżysera; pilnuje właściwej kolejności części audycji oraz spraw technicznych podczas realizacji programu
realizator dźwięku
odpowiada za techniczne opracowanie programu i nagranie dźwięku
aktor głosowy
użycza swojego głosu bohaterom słuchowisk.

Ważne

Spiker zapowiada programy i czyta teksty, a DJ prezentuje muzykę. Reżyser kieruje zespołem, a inspicjent jest jego pomocnikiem.

Audycje radiowe i ramówka

Rodzaje audycji radiowych

słuchowisko (spektakl radiowy)
dzieło radiowe, którego tworzywem są wyłącznie dźwięki, np. głos ludzki, muzyka; słuchacz niczego nie widzi, więc wszystko musi usłyszeć
serwis informacyjny
najnowsze wiadomości z kraju i ze świata
reportaż radiowy
szczegółowa relacja dziennikarza z rzeczywistych wydarzeń
wywiad
rozmowa przeprowadzana na żywo albo odtwarzana z nagrania
magazyn radiowy
audycja o wybranej dziedzinie, np. kulturze, sporcie, polityce
koncert
bezpośrednia transmisja z sali koncertowej albo odtworzenie występu muzyków z nagrania
program muzyczny
odtwarza się w nim utwory w całości albo we fragmentach, zwykle z komentarzem dziennikarza, np. lista przebojów.

Ramówka i program cykliczny

Ramówka to rozkład audycji w programie danej stacji radiowej. Wyróżniamy ramówki dzienne, tygodniowe i sezonowe. Z ramówki dowiemy się, w jakie dni i o jakich godzinach trwa emisja, czyli nadawanie audycji.

Program cykliczny jest nadawany w odcinkach, w określonym dniu tygodnia o tej samej porze. Odcinki mają podobną tematykę i zwykle prowadzą je te same osoby, np. audycja o zwierzętach w każdy czwartek o 16.00.

W skrócie

  • 01W rymie dokładnym zakończenia wyrazów mają te same głoski, a w rymie niedokładnym głoski są tylko podobne.
  • 02Adaptacja przenosi utwór literacki na scenę teatru albo do filmu, dlatego adaptację zwykle oglądamy, a nie czytamy.
  • 03Powieść fantasy pokazuje świat magii i baśniowych postaci; taką powieścią jest lektura C.S. Lewisa o Narnii.
  • 04Bohaterowie główni decydują o rozwoju akcji, a drugoplanowi są z nimi związani, ale mniej wpływają na wydarzenia.
  • 05Dedykacja mówi, komu, co i z jakiej okazji dajemy, kto ją napisał oraz gdzie i kiedy powstała.
  • 06Dziennik to regularne, datowane wpisy o przeżyciach autora; komunikat to informacja przekazana znakiem od nadawcy do odbiorcy.
  • 07W radiu pracują m.in. redaktor naczelny, spiker, DJ, reporter, komentator, reżyser, inspicjent, realizator dźwięku i aktor głosowy.
  • 08Ramówka to rozkład audycji stacji; program cykliczny ma odcinki nadawane w tym samym dniu tygodnia o tej samej porze.

Pojęcia z fiszek

Podcast

Ładuję…

Quizy w tym zestawie

40 pytań w 5 etapach

  1. Etap 1: Rymy i adaptacja

    Etap 1 · 5 fiszek · 8 pytań

  2. Etap 2: Bohaterowie i powieść fantasy

    Etap 2 · 3 fiszki · 8 pytań

  3. Etap 3: Dedykacja, dziennik, komunikat

    Etap 3 · 4 fiszki · 8 pytań

  4. Etap 4: Ludzie radia

    Etap 4 · 9 fiszek · 8 pytań

  5. Etap 5: Audycje radiowe i ramówka

    Etap 5 · 8 fiszek · 8 pytań

  6. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Fiszki z języka polskiego, klasa 5

Wyszukiwarka

Szukasz czegoś innego?

Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.