Polski
C.S. Lewis, „Lew, Czarownica i stara szafa” - NOWE Słowa na start 5
Sprawdzony zestawZestaw do całej lektury „Lew, Czarownica i stara szafa”: autor i cykl o Narnii, powieść fantasy, adaptacja filmowa, dwa światy po obu stronach szafy oraz bohaterowie główni i drugoplanowi z ich cechami. Powtórzysz najważniejsze wydarzenia po kolei, przemianę Edmunda i przesłanie o dobru i złu, zdradzie, przebaczeniu i poświęceniu.
Zestaw do podręcznika
Spotkanie z lekturą. C.S. Lewis, „Opowieści z Narnii. Lew, Czarownica i stara szafa"
NOWE Słowa na start! 5. Podręcznik (Nowa Era) - wszystkie rozdziały1.Clive Staples Lewis
Brytyjski pisarz, profesor literatury i filozof (1898-1963). Od dzieciństwa lubił opowieści o rycerzach i postaciach fantastycznych. Zasłynął jako autor cyklu „Opowieści z Narnii”.
2.Cykl „Opowieści z Narnii”
Cykl to seria książek, które łączy ten sam świat. „Opowieści z Narnii” to siedem powieści, m.in. „Lew, Czarownica i stara szafa”, „Książę Kaspian”, „Srebrne krzesło” i „Ostatnia bitwa”.
3.Powieść fantasy
Powieść, której wydarzenia rozgrywają się w świecie fantastycznym: rządzi w nim magia i żyją baśniowe postacie, np. elfy, karły i driady. Bohaterowie walczą ze złem i bronią dobra. Taką powieścią jest „Lew, Czarownica i stara szafa”: rodzeństwo walczy w Narnii z Białą Czarownicą.
4.Adaptacja filmowa powieści
Film nakręcony na podstawie książki to jej adaptacja filmowa. Powieść przeniósł na ekran w 2005 roku reżyser Andrew Adamson. Jego film zapoczątkował serię filmów o Narnii.
5.Czas i miejsce akcji w świecie ludzi
Anglia w czasie wojny (II wojny światowej). Z powodu nalotów bombowych na Londyn czworo rodzeństwa wysłano na wieś, do domu starego profesora.
6.Dom Profesora
Wielki, stary dom na wsi, z mnóstwem pokoi i zakamarków. Przyjeżdżali go zwiedzać turyści. Mieszkał w nim Profesor z gospodynią, panią Macready. W pustym pokoju stała stara szafa pełna futer.
7.Stara szafa
Przejście między światem ludzi a Narnią: za wiszącymi w niej futrami zaczynał się zaśnieżony las. Przejście nie działało zawsze. Gdy rodzeństwo zajrzało do szafy po opowieści Łucji, zobaczyło tylko drewnianą tylną ścianę.
8.Świat realistyczny i świat fantastyczny w powieści
Świat realistyczny to Anglia i dom profesora: wszystko mogłoby się tam zdarzyć naprawdę, żyją tam np. profesor, gospodyni i rodzeństwo. Świat fantastyczny to Narnia, w której działa magia i żyją postacie nieistniejące w rzeczywistości, np. faun i mówiące bobry.
9.Narnia
Fantastyczna kraina po drugiej stronie szafy. Ciągnie się od Latarni na zachodzie do zamku Ker-Paravel nad morzem na wschodzie. Żyją w niej m.in. mówiące zwierzęta, fauny, driady, karły, centaury i olbrzymy.
10.Wieczna zima w Narnii
Czar Białej Czarownicy: w Narnii zawsze była zima, ale nigdy nie było Bożego Narodzenia. Gdy przybył Aslan, czary zaczęły słabnąć, śnieg topniał, popłynęły strumienie i przyszła wiosna.
11.Czas w Narnii i w świecie ludzi
Czas płynie w nich inaczej. Łucja spędziła w Narnii kilka godzin, a w domu minęła tylko chwila. Rodzeństwo przeżyło w Narnii wiele lat i dorosło, a wróciło przez szafę tego samego dnia i o tej samej porze, kiedy do niej weszło.
12.Elementy fantastyczne w powieści
Cudowne postacie (np. mówiący lew Aslan, faun Tumnus), baśniowe miejsca (Narnia, Kamienny Stół), niezwykłe wydarzenia (zamienianie w kamień, powrót Aslana do życia) i magiczne przedmioty (różdżka Czarownicy, lek Łucji).
13.Synowie Adama i Córki Ewy
Tak w Narnii nazywa się ludzi: chłopców i mężczyzn - Synami Adama, a dziewczynki i kobiety - Córkami Ewy. Faun Tumnus nigdy wcześniej nie widział człowieka.
14.Przepowiednia o czterech tronach
W zamku Ker-Paravel nad morzem stoją cztery trony. Gdy zasiądą na nich dwaj Synowie Adama i dwie Córki Ewy, skończy się panowanie i życie Białej Czarownicy. Dlatego Czarownica chciała schwytać całe rodzeństwo.
15.Kamienny Stół
Olbrzymia płyta z szarego kamienia, wsparta na czterech głazach, na szczycie wzgórza. Pokrywały ją dziwne znaki, podobne do liter nieznanego alfabetu. Tam Bobrowie prowadzili rodzeństwo na spotkanie z Aslanem.
16.Bohaterowie główni w powieści
Bohaterowie główni (pierwszoplanowi) to postacie, których działania i przeżycia są w utworze najważniejsze i decydują o rozwoju akcji. W tej powieści to czworo rodzeństwa - Piotr, Zuzanna, Edmund i Łucja - oraz lew Aslan i Biała Czarownica.
17.Bohaterowie drugoplanowi w powieści
Np. faun Tumnus, państwo Bobrowie, Profesor i Święty Mikołaj. Są związani z głównymi bohaterami i pomagają im albo im przeszkadzają, ale mniej wpływają na przebieg wydarzeń.
18.Piotr
Najstarszy z rodzeństwa, dlatego Aslan uczynił go Wielkim Królem. Jest odpowiedzialny i odważny: opiekuje się młodszymi, umie przyznać się do błędu, a w obronie Zuzanny walczy z wilkiem, choć sam się boi.
19.Zuzanna
Starsza siostra. Jest rozsądna i ostrożna: wpada na pomysł, żeby włożyć futra z szafy, chce unikać niebezpieczeństw i łagodzi kłótnie braci. Jest łagodna i troskliwa.
20.Edmund na początku powieści
Młodszy brat Piotra, o rok starszy od Łucji. Jest złośliwy i kłamliwy: dokucza Łucji i zaprzecza, że był w Narnii. Jest też łakomy i chce władzy, dlatego daje się skusić Czarownicy.
21.Łucja
Najmłodsza z rodzeństwa, pierwsza odkrywa Narnię. Jest prawdomówna, ufna i dobra: trzyma się prawdy, choć nikt jej nie wierzy. Współczuje innym i odważnie chce ratować fauna Tumnusa.
22.Lew Aslan
Wielki Lew, prawdziwy Król Narnii i syn Władcy-Zza-Morza. Jest dobry, mądry i sprawiedliwy, ale potężny i groźny dla zła - nie jest oswojonym lwem. Oddaje życie za Edmunda i pokonuje Czarownicę.
23.Biała Czarownica
Uosobienie zła. Nazywa siebie królową, ale rządzi Narnią bezprawnie i okrutnie, a różdżką zamienia przeciwników w kamień. Jest dumna, zimna i podstępna; nie jest człowiekiem. Jest bardzo wysoka, ma twarz białą jak śnieg, czerwone usta i złotą koronę.
24.Faun Tumnus
Faun to istota z kopytkami, różkami i ogonem. Tumnus jako pierwszy spotkał w Narnii Łucję. Na rozkaz Czarownicy miał ją uśpić i oddać w jej ręce, ale zrobiło mu się jej żal i odprowadził ją do Latarni. Za to go aresztowano.
25.Pierwsza wizyta Edmunda w Narnii
Edmund spotyka Białą Czarownicę i je od niej zaczarowane ptasie mleczko. Czarownica obiecuje, że uczyni go księciem, a potem królem, jeśli przyprowadzi do niej rodzeństwo, bo chce schwytać wszystkie dzieci.
26.Profesor
Bardzo stary i osobliwy człowiek z białą brodą, u którego mieszka rodzeństwo. Wierzy Łucji, bo rozumuje logicznie: Łucja nie kłamie i nie zwariowała, więc mówi prawdę. Na końcu wierzy w całą historię dzieci.
27.Wejście czworga rodzeństwa do Narnii
Dzieci chowają się w szafie przed gospodynią i zwiedzającymi dom turystami. W Narnii zastają zniszczony dom Tumnusa i wiadomość o jego aresztowaniu. Postanawiają mu pomóc, zamiast wracać.
28.Państwo Bobrowie
Pan Bóbr i pani Bobrowa, przyjaciele Tumnusa. Są gościnni, odważni i pomocni: ukrywają dzieci, opowiadają im o Aslanie i o przepowiedni oraz prowadzą je na spotkanie z Aslanem przy Kamiennym Stole.
29.Zdrada Edmunda
U Bobrów Edmund dowiaduje się, gdzie rodzeństwo ma spotkać Aslana, i potajemnie wymyka się do Czarownicy, żeby jej o tym donieść. Oprócz łakomstwa i żądzy władzy pcha go do tego chęć zemsty na Piotrze.
30.Dary Świętego Mikołaja
Mikołaj zjawił się, gdy Bobrowie prowadzili dzieci do Aslana. Piotr dostał miecz i tarczę, Zuzanna łuk ze strzałami i róg wzywający pomoc, a Łucja buteleczkę leku na rany i sztylet.
31.Piotr Pogromca Wilka
Gdy wilk Maugrim, Kapitan Tajnej Policji, zaatakował Zuzannę, Piotr zabił go mieczem. Aslan pasował go wtedy na rycerza i nazwał Pogromcą Wilka.
32.Ofiara Aslana
Według Wielkich Czarów każdy zdrajca należy do Czarownicy. Aslan dobrowolnie oddał życie w miejsce Edmunda: nocą Czarownica zabiła go na Kamiennym Stole. Widziały to ukryte Zuzanna i Łucja.
33.Powrót Aslana do życia
O świcie Kamienny Stół pękł, a Aslan ożył. Zadziałały czary jeszcze większe i starsze niż Wielkie Czary, o których Czarownica nie wiedziała: gdy niewinny dobrowolnie zginie w miejsce zdrajcy, Stół pęknie, a śmierć będzie musiała się cofnąć.
34.Bitwa z armią Czarownicy
Piotr dowodził armią, a Aslan w zamku Czarownicy ożywił kamienne posągi i przyprowadził je na pomoc. W bitwie Aslan pokonał Czarownicę, a Łucja wyleczyła ciężko rannego Edmunda swoim lekiem.
35.Koronacja w Ker-Paravelu
Aslan koronował czworo rodzeństwa na królów i królowe Narnii. Spełniła się przepowiednia o czterech tronach. Rodzeństwo długo i sprawiedliwie rządziło krajem.
36.Przydomki rodzeństwa
Król Piotr Wspaniały, królowa Zuzanna Łagodna, król Edmund Sprawiedliwy i królowa Łucja Mężna. Przydomek piszemy wielką literą.
37.Powrót do świata ludzi
Dorośli królowie i królowe gonili Białego Jelenia i doszli do Latarni. Przez szafę wypadli do domu profesora jako dzieci. Profesor uznał, że kiedyś wrócą do Narnii, ale nie tą drogą.
38.Przemiana Edmunda
Złośliwy kłamca i zdrajca staje się dobrym królem Edmundem Sprawiedliwym. Okrucieństwo Czarownicy budzi w nim pierwsze współczucie, po rozmowie z Aslanem przeprasza rodzeństwo, a w bitwie odważnie rozbija różdżkę Czarownicy.
39.Walka dobra ze złem w Narnii
Po stronie dobra stoją Aslan, rodzeństwo, fauny, bobry, driady i centaury. Po stronie zła - Czarownica, wilki, ogry i wiedźmy. Rodzeństwo walczy o wolność Narnii i o życie brata.
40.Przesłanie powieści
Dobro zwycięża zło. Zdradę można naprawić, a temu, kto żałuje, warto przebaczyć. Miłość, poświęcenie, odwaga i odpowiedzialność za innych są silniejsze od strachu i zła.
Notatka
Autor, cykl i adaptacja filmowa
(1898-1963) był brytyjskim pisarzem, profesorem literatury i filozofem. Już jako dziecko wolał książki od sportu i zabaw. Najbardziej lubił opowieści o rycerzach i postaciach fantastycznych.
Lewis zasłynął jako autor cyklu „Opowieści z ”. Cykl to seria książek, które łączy wspólny świat. Ten cykl tworzy 7 powieści. Oprócz „Lwa, Czarownicy i starej szafy” należą do niego np. „Koń i jego chłopiec” i „Siostrzeniec Czarodzieja”.
Adaptacja filmowa to film nakręcony na podstawie książki. Według tej powieści w 2005 roku film nakręcił reżyser Andrew Adamson. Później powstały też filmy według kolejnych części cyklu.
1898-1963
lata życia Lewisa
7
powieści w cyklu o Narnii
2005
film Andrew Adamsona
Powieść fantasy i elementy fantastyczne
to powieść, której wydarzenia toczą się w świecie fantastycznym. Rządzi w nim magia. Żyją w nim baśniowe postacie, np. elfy, karły, krasnale i driady. Bohaterowie stają do walki ze złem i strzegą dobra.
Zapamiętaj
Powieść fantasy łączy świat fantastyczny, magię i walkę bohaterów ze złem w obronie dobra.
Ta książka Lewisa jest powieścią fantasy, bo rodzeństwo walczy w magicznej Narnii z Białą Czarownicą.
Elementy fantastyczne w utworze dzielimy na cztery grupy: cudowne postacie, baśniowe miejsca, niezwykłe wydarzenia i magiczne przedmioty.
Wydarzenie to coś, co się stało, a przedmiot to rzecz, której ktoś używa. Można zauważyć, że wiele elementów przypomina baśnie, np. zła czarownica, czary i mówiące zwierzęta.
Dwa światy: czas i miejsce akcji
Akcja toczy się w dwóch światach, które łączy .
Świat realistyczny to Anglia w czasie II wojny światowej. Rodzeństwo trafiło na wieś, bo Londyn był bombardowany. Wszystko, co dzieje się w tym świecie, mogłoby zdarzyć się naprawdę. Świat fantastyczny to Narnia: działa w niej magia i żyją istoty, których w rzeczywistości nie ma.
Obie strony szafy różnią się położeniem, wyglądem i mieszkańcami.
| Cecha | Dom profesora | Narnia |
|---|---|---|
| Położenie | wieś w Anglii | od Latarni po Ker-Paravel nad morzem |
| Wygląd | stary dom z wieloma pokojami | zaśnieżone lasy |
| Mieszkańcy | profesor, gospodyni, rodzeństwo | fauny, driady, karły, centaury, olbrzymy |
Stara szafa pełna futer stała w pustym pokoju. Za futrami zaczynał się zaśnieżony las. Przejście nie działało na każde życzenie, dlatego rodzeństwo długo nie wierzyło .
Za rządów Czarownicy w Narnii panowała wieczna zima bez Bożego Narodzenia. Czas płynie w obu światach inaczej: długi pobyt w Narnii trwa w domu profesora tylko chwilę.
Bohaterowie główni i drugoplanowi
Bohaterowie główni (pierwszoplanowi) to postacie, których działania i przeżycia są w utworze najważniejsze. Mają decydujący wpływ na rozwój akcji. Bohaterowie drugoplanowi są związani z bohaterami głównymi, ale słabiej wpływają na przebieg wydarzeń.
Bohaterowie główni tej powieści to rodzeństwo (Piotr, Zuzanna, Edmund i Łucja), i .
Bohaterowie drugoplanowi pomagają głównym albo im przeszkadzają:
- faun Tumnuspierwszy mieszkaniec Narnii poznany przez Łucję
- miał ją wydać Czarownicy, ale się nad nią ulitował i za karę zamieniono go w kamień
- państwo Bobrowieprzyjaciele Tumnusa
- ukrywają dzieci, mówią im o Aslanie i prowadzą je do Kamiennego Stołu
- Profesorstary uczony, u którego mieszka rodzeństwo
- wierzy Łucji, bo rozumuje logicznie, a na końcu wierzy w całą historię
- Święty Mikołaj
- daje dzieciom dary potrzebne w walce ze złem.
Rodzeństwo, Aslan i Biała Czarownica
Każde z rodzeństwa ma inne cechy i jako władca Narnii dostaje inny przydomek.
| Bohater | Cechy | Przydomek |
|---|---|---|
| Piotr (najstarszy) | odpowiedzialny, odważny, opiekuńczy | Wspaniały |
| Zuzanna | rozsądna, ostrożna, łagodna, troskliwa | Łagodna |
| Edmund | na początku złośliwy, kłamliwy, łakomy | Sprawiedliwy |
| Łucja (najmłodsza) | prawdomówna, ufna, dobra, współczująca | Mężna |
jako najstarszy został Wielkim Królem. Umie też przyznać się do błędu.
Ważne
Przydomek piszemy wielką literą, np. Bolesław Chrobry.
- lew Aslan
- prawdziwy Król Narnii i syn Władcy-Zza-Morza; jest dobry, mądry i sprawiedliwy, ale też potężny i groźny dla zła; nie jest oswojonym lwem
- Biała Czarownica
- uosobienie zła; nazywa siebie królową, ale rządzi bezprawnie i okrutnie; jest dumna, zimna i podstępna, a różdżką zamienia przeciwników w kamień; nie jest człowiekiem.
Przebieg wydarzeń
Najważniejsze wydarzenia powieści pokazuje schemat, a poniżej opisano je dokładniej.
Najpierw Narnię odkrywa Łucja, a po niej Edmund. Gdy do Narnii trafia całe rodzeństwo, dzieci zostają, bo chcą uratować Tumnusa.
U państwa Bobrów Edmund wymyka się potajemnie do Czarownicy i zdradza rodzeństwo. Bobrowie prowadzą pozostałe dzieci na spotkanie z Aslanem. W drodze zjawia się Święty Mikołaj, a jego przyjazd pokazuje, że czary Czarownicy słabną. Piotr zabija wilka Maugrima, Kapitana Tajnej Policji, i zostaje pasowany na rycerza.
Aslan oddaje życie za Edmunda, a o świcie ożywa. Potem ożywia posągi w zamku Czarownicy i prowadzi je na pomoc armii Piotra. W bitwie Aslan pokonuje Czarownicę. Po zwycięstwie dzieci zostają królami i królowymi. Po wielu latach dorośli władcy wracają przez szafę jako dzieci.
Zdrada i przemiana Edmunda
Edmunda do zdrady popchnęły łakomstwo na zaczarowane ptasie mleczko, pragnienie władzy i chęć zemsty na Piotrze.
Po zdradzie Edmund trafia w niewolę Czarownicy. Ona żąda jego życia jako zdrajcy, a Aslan oddaje życie w jego miejsce.
Edmund zmienia się stopniowo:
- w niewoli widzi okrucieństwo Czarownicy i po raz pierwszy czuje współczucie dla innych;
- po rozmowie z Aslanem przeprasza rodzeństwo, a ono mu przebacza;
- w bitwie odważnie niszczy różdżkę Czarownicy i zostaje ciężko ranny, a Łucja leczy go swoim lekiem;
- jako dorosły król słynie z mądrych rad i wyroków.
Złośliwy kłamca i zdrajca staje się więc królem Edmundem Sprawiedliwym. Można uznać, że jego przemiana pokazuje, że zdradę da się naprawić.
Dobro i zło, ofiara Aslana i przesłanie
W Narnii walczą ze sobą dwa obozy:
- dobro
- Aslan, rodzeństwo, fauny, bobry, driady i centaury
- zło
- Biała Czarownica, wilki, ogry i wiedźmy.
Rodzeństwo walczy o wolność Narnii i o życie brata. Czarownica chciała schwytać wszystkie dzieci z powodu przepowiedni o czterech tronach. Zapowiadała ona koniec jej władzy i życia, gdy na tronach w Ker-Paravelu zasiądą dwaj Synowie Adama i dwie Córki Ewy, czyli ludzie.
Wielkie Czary to prawo, według którego każdy zdrajca należy do Czarownicy. Aby ocalić Edmunda, Aslan dobrowolnie zginął zamiast niego na Kamiennym Stole, olbrzymiej płycie z szarego kamienia pokrytej dziwnymi znakami. Zadziałały jednak czary jeszcze starsze, o których Czarownica nie wiedziała. Według nich śmierć niewinnego, który dobrowolnie ginie za zdrajcę, musi się cofnąć.
Zapamiętaj
: dobro zwycięża zło, zdradę można naprawić, a skruszonemu warto przebaczyć; miłość i poświęcenie są silniejsze od strachu.
W skrócie
- 01C.S. Lewis, brytyjski pisarz i profesor literatury, napisał cykl siedmiu powieści o Narnii; film według tej części nakręcono w 2005 roku.
- 02Powieść fantasy przedstawia magiczny świat z baśniowymi postaciami, a jej bohaterowie bronią dobra; elementy fantastyczne to postacie, miejsca, wydarzenia i przedmioty.
- 03Świat realistyczny to wojenna Anglia i dom profesora, a fantastyczny - Narnia za szafą, skuta czarem wiecznej zimy; w obu światach czas płynie inaczej.
- 04Bohaterowie główni (rodzeństwo, Aslan, Czarownica) decydują o akcji, a drugoplanowi (Tumnus, Bobrowie, Profesor, Mikołaj) tylko im pomagają albo przeszkadzają.
- 05Rodzeństwo różni się cechami i przydomkami pisanymi wielką literą; Aslan to dobry i potężny król, a Czarownica rządzi bezprawnie i jest uosobieniem zła.
- 06Po odkryciu Narnii i zdradzie Edmunda Aslan oddaje za niego życie, ożywa i pokonuje Czarownicę, a rodzeństwo rządzi Narnią i wraca przez szafę.
- 07Edmund zdradził z łakomstwa, żądzy władzy i chęci zemsty, ale pod wpływem Aslana i przebaczenia rodzeństwa stał się królem Edmundem Sprawiedliwym.
- 08Obóz Aslana pokonuje obóz Czarownicy; ofiara niewinnego Aslana za zdrajcę cofa śmierć, a powieść uczy, że dobro, przebaczenie i poświęcenie wygrywają.
Pojęcia z fiszek
Podcast
Ładuję…
Karty pracy
Ćwiczenia do wydruku na ten temat
„Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa” - karta do lekturyKlasy 4-5
Otwórz kartę pracyQuizy w tym zestawie
45 pytań w 5 etapach
Etap 1: Autor, gatunek i dwa światy
Etap 1 · 11 fiszek · 8 pytań
Etap 2: Narnia i jej czary
Etap 2 · 10 fiszek · 9 pytań
Etap 3: Bohaterowie i ich cechy
Etap 3 · 6 fiszek · 9 pytań
Etap 4: Wydarzenia od szafy do Aslana
Etap 4 · 6 fiszek · 9 pytań
Etap 5: Ofiara, zwycięstwo i przesłanie
Etap 5 · 7 fiszek · 10 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
40 fiszek uczy się 12
uczy się 4
16 fiszek
20 fiszek uczy się 1
14 fiszek uczy się 1
40 fiszek uczy się 10
Wyszukiwarka
Szukasz czegoś innego?
Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.
