Ilustracja do zestawu: Renesans - idee, wzorce osobowe i toposy

Polski

Renesans - idee, wzorce osobowe i toposy

autor: lenka

13 fiszek16 pytań w 2 etapachnotatka

Zestaw porządkuje najważniejsze idee renesansu, pojęcia związane z kulturą odrodzenia oraz wzorce osobowe. Nauczysz się rozróżniać humanizm i antropocentryzm, wyjaśniać skutki reformacji oraz rozpoznawać motywy dotyczące świata, Boga i nieśmiertelności poety.

1.Humanizm

Postawa wyrażająca zainteresowanie człowiekiem i jego sprawami, podkreślająca możliwości ludzkiego rozumu oraz poszanowanie wolności i godności człowieka.

2.Antropocentryzm

Pogląd, według którego człowiek jest ośrodkiem i celem świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego.

3.Reformacja - cel i skutki

Ruch religijno-społeczny zmierzający do odnowy Kościoła katolickiego. Doprowadził do rozłamu w zachodnim chrześcijaństwie i powstania wyznań protestanckich, m.in. luteranizmu, anglikanizmu i kalwinizmu.

4.Klasycyzm renesansowy

Styl i światopogląd oparty na naśladowaniu wzorów antycznych, wyróżniający się prostotą, jednością, porządkiem i harmonią. Ważne są w nim zasady mimesis i decorum.

5.Mecenas

Zamożna osoba wspierająca artystów.

6.Humanista - cechy

Jest wszechstronnie wykształcony, zna kulturę antyczną i języki obce, zwłaszcza łacinę i grekę. Jest patriotą, podróżuje i pozostaje otwarty na świat.

7.Theatrum mundi

Teatr świata - przekonanie, że świat jest teatrem, a ludzie są jak kukiełki.

8.Carpe diem

Korzystaj z dnia.

9.Renesansowe wzorce osobowe

Patriota, szlachcic ziemianin, dworzanin oraz poeta doctus, czyli poeta uczony.

10.Poeta doctus

Poeta uczony, erudyta łączący talent literacki z rozległą wiedzą i znajomością tradycji antycznej.

11.Topos exegi monumentum

Wybudowałem pomnik - motyw dzieła sztuki, zwłaszcza poezji, trwalszego niż materialny pomnik i zapewniającego poecie nieśmiertelność.

12.Topos non omnis moriar

Nie wszystek umrę - motyw przekonania, że poeta dzięki twórczości nie zostanie zapomniany, a jego sława i myśl przetrwają w pamięci innych.

13.Topos Deus ridens

Bóg prześmiewca - motyw Boga, który wyznaczył człowiekowi rolę w świecie i szydzi z daremności jego starań oraz złudnych przekonań o własnej potędze.

Notatka

Człowiek w myśli renesansu

i łączy skupienie uwagi na człowieku, ale pojęcia te odpowiadają na różne pytania.

PojęcieGłówne zagadnienieNajważniejsze treści
HumanizmSprawy i wartości człowiekaRozum, wolność, godność
AntropocentryzmMiejsce człowieka w świecieOśrodek i cel świata

Humanizm podkreśla możliwości ludzkiego rozumu i wymaga szacunku dla człowieka. Antropocentryzm idzie w stronę wyjaśnienia porządku świata: uznaje, że wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na człowieka.

Ważne

Zainteresowanie człowiekiem nie oznacza jeszcze tego samego co uznanie go za centrum i cel całego świata.

Reformacja - zamiar i następstwa

miała charakter religijno-społeczny i rozpoczęła się jako ruch zmierzający do odnowy Kościoła katolickiego. Jej następstwem stał się rozłam w zachodnim chrześcijaństwie.

Zapamiętaj

Cel reformacji to odnowa Kościoła, a jej skutek to rozłam wyznaniowy.

Podział obejmował katolicyzm i protestantyzm. Do protestantyzmu należą luteranizm, anglikanizm i kalwinizm.

Antyczne wzory i wsparcie artystów

obejmował zarówno styl, jak i światopogląd. Punktem odniesienia były dla niego wzory antyczne, a pożądany porządek wyróżniały prostota, jedność, porządek i harmonia.

Ważne miejsce zajmowały zasady mimesis i decorum.

uczestniczył w życiu artystycznym jako zamożny człowiek wspierający artystów. Pojęcie to opisuje rolę opiekuna twórców, a nie cechy stylu ani poziom wykształcenia poety.

Humanista i wzorce osobowe

łączył znajomość języków obcych z podróżowaniem i otwartością na świat. Towarzyszył temu patriotyzm.

obejmowały patriotę, szlachcica ziemianina, dworzanina oraz poetę uczonego.

był erudytą: jego twórczość opierała się nie tylko na talencie literackim, lecz także na rozległej wiedzy i znajomości tradycji antycznej.

Wzorce osobowe renesansu

Przykład

Kochanowski jest przykładem poety uczonego, łączącego talent z wiedzą i znajomością antyku.

Świat jako teatr i korzystanie z dnia

przedstawia świat jako teatr, a ludzi jako kukiełki. To obraz ludzkiego położenia, nie wezwanie do określonego działania.

ma natomiast charakter zachęty: oznacza „korzystaj z dnia”.

Deus ridens wprowadza obraz Boga prześmiewcy. Bóg wyznacza człowiekowi rolę, a następnie szydzi z bezowocności jego starań i złudnego poczucia potęgi. Motyw ten łączy wyznaczoną człowiekowi rolę z przekonaniem o daremności jego wysiłków.

Poezja jako sposób przetrwania

Exegi monumentum i non omnis moriar łączy przekonanie, że twórczość pozwala poecie uniknąć zapomnienia. Różni je sposób przedstawienia tej trwałości.

ToposZnaczenie nazwyGłówny akcent
Exegi monumentumWybudowałem pomnikDzieło trwalsze od pomnika
Non omnis moriarNie wszystek umręPrzetrwanie sławy i myśli

W pierwszym motywie utwór przejmuje funkcję pomnika, lecz przewyższa go trwałością. W drugim uwaga skupia się na tym, co pozostaje po autorze: jego sławie i myśli zachowanych w pamięci innych.

Nieśmiertelność poety oznacza tu ocalenie od zapomnienia dzięki twórczości.

W skrócie

Pojęcia z fiszek

Podcast

Ładuję…

Karty pracy

Ćwiczenia do wydruku na ten temat

Jan Kochanowski - pieśni i trenySzkoła średnia, klasa 1

Otwórz kartę pracy

Epoki literackie - od starożytności do współczesnościSzkoła średnia, klasy 1-4

Otwórz kartę pracy

Quizy w tym zestawie

16 pytań w 2 etapach

  1. Etap 1: Idee i kultura renesansu

    Etap 1 · 7 fiszek · 8 pytań

  2. Etap 2: Wzorce osobowe i toposy

    Etap 2 · 6 fiszek · 8 pytań

  3. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z języka polskiego

Wyszukiwarka

Szukasz czegoś innego?

Wpisz temat, dział albo tytuł podręcznika i znajdź gotowy zestaw.