Klimaty na kuli ziemskiej - NOWE Oblicza geografii 1 (ZP)

1.Klimat

Przebieg pogody na danym obszarze określony na podstawie wieloletnich obserwacji.

2.Pogoda

Chwilowy stan atmosfery w danym miejscu. Klimat opisuje natomiast przebieg pogody ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji.

3.Czynniki klimatotwórcze

Czynniki, z których oddziaływania wynika zróżnicowanie klimatyczne Ziemi. Dzieli się je na czynniki meteorologiczne i niemeteorologiczne.

4.Meteorologiczne czynniki klimatotwórcze

Największy wpływ na klimat mają: rozmieszczenie ośrodków barycznych, rodzaje napływających mas powietrza i rozkład frontów atmosferycznych.

5.Niemeteorologiczne czynniki klimatotwórcze

Szerokość geograficzna, rozmieszczenie lądów i mórz, prądy morskie, wysokość nad poziomem morza, rzeźba terenu i pokrycie terenu.

6.Szerokość geograficzna a klimat

Podstawowy czynnik klimatotwórczy: decyduje o ilości energii słonecznej docierającej do powierzchni Ziemi i o rozkładzie temperatury powietrza. Średnia roczna temperatura rośnie wraz ze zmniejszaniem się szerokości geograficznej.

7.Rozkład temperatury powietrza na Ziemi

Najwyższe średnie temperatury powietrza występują w strefie międzyzwrotnikowej, a najniższe - na obszarach okołobiegunowych oraz na północy Azji i Ameryki Północnej.

8.Amplituda temperatury powietrza

Różnica między najwyższą a najniższą wartością temperatury powietrza w danym okresie, np. w roku. Roczna amplituda = temperatura najcieplejszego miesiąca minus temperatura najzimniejszego; odjęcie liczby ujemnej to dodanie liczby przeciwnej, np. 18°C - (-6°C) = 18°C + 6°C = 24°C.

9.Rozmieszczenie lądów i mórz a klimat

Lądy nagrzewają się i ochładzają szybciej niż wody oceanów. Dlatego nad lądami i oceanami jest inna temperatura powietrza, inne sumy opadów i powstają ośrodki baryczne o różnym ciśnieniu.

10.Odległość od oceanu a amplituda i opady

Im dalej od oceanu, tym większe są średnie roczne amplitudy temperatury powietrza i tym mniejsze średnie roczne sumy opadów. Na obszarach nadmorskich różnice temperatury w ciągu roku są mniejsze, a opady wyższe niż w głębi lądu.

11.Prądy morskie a klimat

Ciepłe prądy morskie podnoszą temperaturę powietrza i zwiększają ilość opadów. Zimne prądy morskie obniżają temperaturę powietrza i zmniejszają ilość opadów.

12.Wysokość nad poziomem morza a klimat

Wraz z wysokością temperatura powietrza obniża się średnio o 0,6°C co 100 m, ciśnienie atmosferyczne obniża się średnio o 1 hPa co 8 m, a ilość opadów się zwiększa.

13.Jak obliczyć temperaturę powietrza na innej wysokości?

1. Oblicz różnicę wysokości w metrach. 2. Podziel ją przez 100 m i pomnóż przez 0,6°C - to zmiana temperatury. 3. Gdy idziesz w górę, odejmij ją od temperatury niżej położonego miejsca, a gdy w dół - dodaj.

14.Jak obliczyć ciśnienie atmosferyczne na danej wysokości?

Średnie ciśnienie na poziomie morza wynosi 1013 hPa i spada średnio o 1 hPa co 8 m. Różnicę wysokości w metrach dzielimy przez 8 i wynik w hPa odejmujemy od ciśnienia w miejscu położonym niżej.

15.Ekspozycja stoków a ich ogrzewanie

Na północ od zwrotnika Raka stoki o ekspozycji południowej są zawsze ogrzewane bardziej niż stoki o ekspozycji północnej. Na południe od zwrotnika Koziorożca jest odwrotnie - bardziej ogrzewane są stoki o ekspozycji północnej.

16.Rzeźba terenu a przepływ mas powietrza

Na nizinach masy powietrza przepływają swobodnie. W górach ich przepływ jest utrudniony, dlatego po obu stronach pasma górskiego spadają różne ilości opadów.

17.Gdzie na Ziemi pada najwięcej, a gdzie najmniej?

Najwięcej pada na obszarach objętych cyrkulacją monsunową, a najmniej - w okolicach zwrotników i na wybrzeżach opływanych przez zimne prądy morskie. Na wielkość opadów wpływają: globalna cyrkulacja atmosferyczna, wysokość nad poziomem morza, rzeźba terenu, odległość od mórz i oceanów oraz prądy morskie.

18.Strefy klimatyczne

Pasy wydzielone na podstawie szerokości geograficznej, układające się niemal równolegle do równika. W podziale najczęściej stosowanym w Polsce jest jedna strefa klimatów równikowych oraz po dwie strefy klimatów zwrotnikowych, podzwrotnikowych, umiarkowanych i okołobiegunowych.

19.Typy klimatów

Odmiany klimatu wyróżniane w obrębie każdej strefy klimatycznej. Najbardziej charakterystyczne typy to klimat morski i klimat kontynentalny - występują prawie we wszystkich strefach.

20.Klimat morski

Klimat odznaczający się dużymi, równomiernie rozłożonymi w ciągu roku opadami atmosferycznymi oraz niewielkimi dobowymi i rocznymi amplitudami temperatury powietrza.

21.Klimat kontynentalny

Klimat, którego cechy to niewielkie roczne sumy opadów atmosferycznych oraz duże dobowe i roczne amplitudy temperatury powietrza.

22.Jak odróżnić stację nadmorską od położonej w głębi lądu?

Po rocznej amplitudzie temperatury i opadach: stacja nadmorska ma mniejszą amplitudę i większe opady, a stacja położona w głębi lądu - większą amplitudę i mniejsze opady.

23.Klimat monsunowy

Astrefowa odmiana klimatu, występująca m.in. w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej. W odmianie monsunowej klimatu zwrotnikowego wilgotnego roczna suma opadów przekracza 2000 mm, najobfitsze opady są latem, a zimą jest sucho i ciepło.

24.Klimat równikowy wybitnie wilgotny

Typ klimatu strefy klimatów równikowych: średnia roczna temperatura powyżej 20°C, roczna amplituda temperatury poniżej 5°C, roczna suma opadów od 2000 mm do 3000 mm, brak wyraźnej pory deszczowej. Występuje m.in. w Kotlinie Konga i w Amazonii.

25.Klimat podrównikowy wilgotny

Typ klimatu strefy klimatów równikowych: średnia roczna temperatura powyżej 20°C, średnia roczna amplituda temperatury poniżej 5°C, roczna suma opadów od 1000 mm do 2000 mm, jedna albo dwie pory deszczowe.

26.Jaki typ klimatu przedstawia klimatogram stacji Orlando?

Klimat zwrotnikowy wilgotny: temperatura powietrza latem powyżej 25°C, zimą do 20°C, roczna suma opadów od 1000 mm do 2000 mm, opady głównie latem.

27.Jaki typ klimatu przedstawia klimatogram stacji Al-Kufra?

Klimat zwrotnikowy skrajnie suchy: bardzo gorące lato, duże dobowe amplitudy temperatury powietrza, opady sporadyczne albo brak opadów.

28.Jaki typ klimatu przedstawia klimatogram stacji Izmir?

Klimat podzwrotnikowy morski (śródziemnomorski): średnia roczna temperatura powyżej 15°C, lato gorące, zima łagodna, roczna suma opadów od 500 mm do 900 mm, opady deszczu głównie zimą.

29.Jaki typ klimatu przedstawia klimatogram stacji Aszchabad?

Klimat podzwrotnikowy kontynentalny suchy: duże dobowe i roczne amplitudy temperatury, lato bardzo gorące, zimą średnia miesięczna temperatura ok. 0°C, niewielkie opady występujące zimą.

30.Grupy klimatów strefy umiarkowanej

Strefę klimatów umiarkowanych dzieli się na grupę klimatów umiarkowanych ciepłych i grupę klimatów umiarkowanych chłodnych. W obu grupach wyróżnia się m.in. typ morski, przejściowy i kontynentalny.

31.Klimat umiarkowany ciepły morski

Roczna amplituda temperatury powietrza poniżej 20°C, lato chłodne, zima łagodna, roczna suma opadów od 600 mm do 1000 mm, opady całoroczne z przewagą jesienno-zimowych. Przykład: Paryż.

32.Jaki typ klimatu przedstawia klimatogram stacji Warszawa?

Klimat umiarkowany ciepły przejściowy: duża zmienność stanów pogody zależna od kierunku napływających mas powietrza, roczna amplituda temperatury do 25°C, opady całoroczne z przewagą letnich, zimą śnieg.

33.Jaki typ klimatu przedstawia klimatogram stacji Erenhot?

Klimat umiarkowany ciepły kontynentalny: roczna amplituda temperatury do 45°C, upalne lato, mroźna zima, niewielkie opady, głównie latem.

34.Klimat umiarkowany chłodny morski

Roczna amplituda temperatury powietrza do ok. 15°C, chłodne lato, łagodna zima, opady całoroczne z przewagą jesienno-zimowych, dochodzące do 1000 mm.

35.Klimat umiarkowany chłodny przejściowy

Duża zmienność stanów pogody zależna od kierunku napływających mas powietrza, roczna amplituda temperatury powietrza powyżej 25°C, opady całoroczne z przewagą letnich.

36.Jaki typ klimatu przedstawia klimatogram stacji Jakuck?

Klimat umiarkowany chłodny kontynentalny: roczna amplituda temperatury ponad 45°C, lato krótkie i chłodne, zima długa i mroźna, roczna suma opadów do 250 mm.

37.Klimat subpolarny

Typ klimatu strefy klimatów okołobiegunowych: średnia temperatura najcieplejszego miesiąca nieznacznie powyżej 0°C, roczna suma opadów do 250 mm, opady głównie w postaci śniegu.

38.Klimat polarny

Typ klimatu strefy klimatów okołobiegunowych: średnia temperatura najcieplejszego miesiąca poniżej 0°C, roczna suma opadów do 150 mm, opady wyłącznie w postaci śniegu albo brak opadów.