Pisma użytkowe i felieton - Zamieńmy słowo 8

Dedukcja to rodzaj rozumowania, w którym z zebranych przesłanek wyciąga się logiczny wniosek. Przesłanki to informacje, które przyjmujemy za prawdziwe. Dedukcja przechodzi od tego, co ogólne, do tego, co szczegółowe. Najpierw mamy informację o całej grupie, potem o jednym jej elemencie, a na końcu wniosek o tym elemencie. Dedukcja nie jest zgadywaniem: wniosek musi wynikać z przesłanek.

Wniosek dotyczy tylko tego elementu, o którym mówi druga przesłanka. Z powyższych przesłanek nie wynika na przykład, że każde zwierzę karmiące młode mlekiem jest delfinem.

Trzy związki frazeologiczne oceniają pracę na różne sposoby:

• herkulesowa praca - zadanie wymagające ogromnego wysiłku; nazwa pochodzi od mitycznego herosa, który wykonał dwanaście trudnych prac;
• syzyfowa praca - praca daremna, bez końca i bez efektu;
• mrówcza praca - praca wytrwała, cierpliwa i żmudna.

Syzyfowa i mrówcza praca są męczące, ale tylko syzyfową nazywamy daremną, np. „Odśnieżanie podjazdu w czasie zamieci to syzyfowa praca”.

Natura to wyraz wieloznaczny, czyli mający kilka znaczeń. Oznacza przyrodę bez wytworów człowieka (także środowisko niezmienione przez cywilizację), przyrodę jako siłę kształtującą ludzi, stałe cechy psychiczne człowieka albo cechy przedmiotu lub zjawiska. Znaczenie odczytujemy z kontekstu zdania. Wyrażenie na łonie natury znaczy „wśród przyrody”.

Życiorys to pismo użytkowe składane razem z innymi dokumentami do szkoły lub nowej pracy. Piszący przedstawia w nim zwięźle swoje życie w układzie chronologicznym, czyli od najwcześniejszych wydarzeń. Informacje grupuje tematycznie, a każdą grupę zapisuje w osobnym akapicie. Dziś życiorys jest wymagany rzadziej, np. w urzędach. Zwykle zastępuje go CV.

Elementy życiorysu mają stałą kolejność. Na końcu znajduje się odręczny podpis.

CV (łac. curriculum vitae - przebieg życia) to nowoczesna forma życiorysu. Pracodawcy wymagają jej dziś częściej niż życiorysu. CV różni się od życiorysu m.in. tym, że:

• mieści się na jednej stronie A4;
• podaje tylko fakty ważne dla rekrutacji na wybrane stanowisko;
• układa informacje chronologicznie od najnowszych.

CV zawiera: dane osobowe i kontaktowe w nagłówku, wykształcenie, doświadczenie zawodowe, kursy, szkolenia i certyfikaty, umiejętności, zainteresowania oraz klauzulę o przetwarzaniu danych osobowych. Zainteresowania są elementem nieobowiązkowym. Zdjęcie można dołączyć, ale nie jest wymagane.

Kompetencje miękkie to podstawowe umiejętności przydatne we wszystkich zawodach, np. kreatywność, umiejętność negocjacji, współpracy i występowania publicznie. W CV wpisuje się je w części o umiejętnościach. Na przykład uczeń, który często prowadzi szkolne apele, może wpisać umiejętność występowania publicznie.

List motywacyjny to dokument, w którym nadawca wyjaśnia, dlaczego ubiega się o konkretne stanowisko. Przedstawia w nim swoje kwalifikacje i doświadczenia. Dobrze napisany list pomaga wyróżnić się spośród kandydatów.

Układ listu: w lewym górnym rogu dane kandydata, w prawym miejscowość i data, niżej po prawej dane pracodawcy. Dalej są nagłówek LIST MOTYWACYJNY, stanowisko, uzasadnienie kandydatury i zapewnienie o gotowości na spotkanie. List kończy się odręcznym podpisem.

Na blogu autor regularnie publikuje nowe wpisy na swojej stronie internetowej. Vlog różni się od niego tym, że zamiast wpisów zawiera nagrania wideo. Autora vloga nazywamy vlogerem. YouTube to serwis do publikowania i oglądania filmów. Osoba, która prowadzi w nim kanał, to youtuber.

Odmiana:

• blog i vlog odmieniamy jak rzeczowniki męskie, np. z vlogiem, blogowi;
• YouTube w piśmie kończy się niewymawianym e, więc przed końcówką stawiamy apostrof, np. YouTube'a, z YouTube'em; w miejscowniku apostrofu nie ma, a e zastępuje końcówka -ie;
• youtuber odmienia się jak aktor, np. z youtuberem, w liczbie mnogiej youtuberzy, youtuberów.

Introwertyk koncentruje się na swoich myślach i przeżyciach. Najczęściej jest spokojny i mówi niewiele. Jego antonimem jest ekstrawertyk, czyli osoba towarzyska i otwarta na innych.

Felieton to gatunek publicystyczny, czyli dziennikarski. Przedstawia ciekawe zagadnienie lub aktualny temat, np. społeczny, kulturalny albo obyczajowy. Autor chce zainteresować czytelnika i zachęcić go do refleksji.

Po czym rozpoznać felieton:

• subiektywny, często krytyczny punkt widzenia autora;
• odwołania autora do własnych przeżyć i doświadczeń;
• swobodna kompozycja i lekki ton;
• żart, ironia, luźne skojarzenia, a nawet dialogi i fikcja literacka.

Felieton jako gatunek powstał w XIX w. wraz z rozwojem prasy. Zwykle ukazuje się cyklicznie, w stałym miejscu gazety lub czasopisma, i ma stałe grono odbiorców. Z rozwojem mediów powstały też felietony radiowe i telewizyjne.

Ironia to mówienie czegoś innego, niż się naprawdę myśli, zwykle odwrotnie. Służy ośmieszeniu lub krytyce. Żeby ją rozpoznać, porównaj słowa z sytuacją. Gdy ktoś chwali coś, co wyraźnie się nie udało, mówi zwykle ironicznie.

Felieton i reportaż należą do gatunków dziennikarskich, ale różnią się sposobem przedstawienia tematu.