Styl, artykuł, podanie - Zamieńmy słowo 8

1.Styl językowy

Sposób formułowania wypowiedzi ustnej lub pisemnej, w którym dobieramy środki językowe do celu, okoliczności i odbiorcy. Style różnią się słownictwem, formami wyrazów i budową zdań. Rodzaje: potoczny, urzędowy, naukowy, artystyczny, publicystyczny.

2.Styl potoczny

Styl rozmów nieformalnych, SMS-ów, czatów, listów prywatnych i pamiętników. Cechy: kolokwializmy, wyrazy nacechowane emocjonalnie, wykrzyknienia, zdania pojedyncze, równoważniki, zdania urwane, dużo zaimków, skróty, zdrobnienia, zgrubienia, frazeologizmy.

3.Styl urzędowy

Styl dokumentów, ustaw, zarządzeń, instrukcji, życiorysów i podań. Cechy: oficjalność, utarte formuły, punkty i paragrafy, precyzja, zdania złożone, zwroty bezosobowe (np. zabrania się) i rzeczowniki odczasownikowe (np. wypełnienie).

4.Styl naukowy

Styl wykładów, podręczników, referatów i artykułów naukowych. Cechy: terminy naukowe, schematy, wykresy i tabele, słownictwo neutralne, przewaga zdań wielokrotnie złożonych, precyzja, obiektywizm, przypisy i powoływanie się na inne prace.

5.Styl artystyczny

Styl literatury pięknej: poezji, prozy i dramatu. Cechy: indywidualny dobór słów, bogate słownictwo, liczne środki artystyczne (metafory, porównania, epitety), neologizmy, emocjonalność, elementy innych stylów.

6.Styl publicystyczny (dziennikarski)

Styl tekstów w prasie, radiu, telewizji i internecie. Teksty informacyjne są zwięzłe i konkretne, mają zdania pojedyncze i równoważniki. Teksty oceniające, np. artykuł, mają słowa wartościujące, obrazowość i elementy innych stylów, zwłaszcza potocznego i artystycznego. Składnia jest zwykle prosta.

7.Pisownia odgłosu śmiechu (ha, ha / cha, cha)

Śmiech zapisujemy przez h albo ch, z przecinkiem: ha, ha lub cha, cha, także z wykrzyknikiem (ha, ha!). Według zasad z 2026 r. poprawne są też zapisy z łącznikiem (ha-ha) i rozdzielne (ha ha). Błędny jest zapis łączny: haha.

8.Publicystyka

Dział piśmiennictwa o aktualnych sprawach społecznych, politycznych, kulturalnych i sportowych. Teksty publicystyczne informują o zdarzeniach i kształtują opinię odbiorcy przez komentarz. Należą do nich m.in. artykuł, felieton, reportaż, recenzja.

9.Artykuł prasowy

Tekst dziennikarski, literacki lub naukowy, zwykle prasowy, w którym autor wyraża stosunek do aktualnego problemu. Jest logicznym wywodem podobnym do rozprawki: przedstawia zagadnienie, tezę autora, argumenty i potwierdzające je fakty (cytaty, dane).

10.Artykuł wstępny i artykuł polemiczny

Artykuł wstępny przedstawia stanowisko redakcji w jakiejś sprawie. Artykuł polemiczny podejmuje dyskusję z czyimś poglądem.

11.Tytuł i lid

Tytuł to nazwa tekstu, zwykle wskazuje jego problem. Lid to akapit wprowadzający do artykułu, często pogrubiony; ma przyciągnąć uwagę czytelnika i zachęcić go do przeczytania całości.

12.Śródtytuł

Tytuł części artykułu, zwykle pojawia się w tekście kilka razy. Porządkuje tekst, czyni go bardziej przejrzystym i podpowiada, o czym są poszczególne fragmenty.

13.Budowa artykułu

Wstęp wprowadza w temat i zawiera tezę lub hipotezę, słowa kluczowe i pytania. Rozwinięcie przedstawia argumenty z przykładami, cudze opinie i wątpliwości. Zakończenie podsumowuje, przypomina główną myśl i odpowiada na pytania ze wstępu.

14.Teza i hipoteza w artykule

Teza to stanowisko, którego autor jest pewien, np. „Uważam, że…”, „Jestem pewna, że…”. Hipoteza to przypuszczenie, które trzeba sprawdzić, np. „Przypuszczam, że…”, „Być może…”.

15.Dyskryminacja

Gorsze, niesprawiedliwe traktowanie ludzi z powodu jakiejś cechy, np. pochodzenia, koloru skóry, płci, wieku, wyglądu, niepełnosprawności albo wyznania. Jest przejawem braku szacunku dla drugiego człowieka.

16.Przyczyny i przejawy dyskryminacji

Przyczyną bywają uprzedzenia, stereotypy i przekonanie, że jedna grupa ludzi jest lepsza od innej. Przejawy to np. wykluczanie z grupy, odbieranie praw, które mają inni, wyśmiewanie i obrażanie.

17.Podanie

Oficjalne pismo do instytucji, firmy lub urzędu w konkretnej sprawie, np. przyjęcia do szkoły. Ma stałą budowę, a jego główną część stanowią prośba i argumenty na jej poparcie. Pisze się je stylem urzędowym.

18.Elementy podania - początek pisma

W prawym górnym rogu: miejscowość i data. W lewym górnym rogu: dane nadawcy (imię i nazwisko, czasem stanowisko, adres, kontakt). Po prawej, pod datą: adresat. Na środku: nagłówek PODANIE.

19.Elementy podania - treść i zakończenie

Pod nagłówkiem: prośba i jej uzasadnienie, potem oczekiwanie związane z prośbą. Po prawej na dole: zwrot grzecznościowy i własnoręczny, czytelny podpis. W lewym dolnym rogu: wykaz załączników.

20.Jak przygotować podanie?

Kartka A4, wyraźnie oddzielone elementy i akapity, proste i zwięzłe zdania, odręczny podpis, czytelna czcionka urzędowa, poprawność językowa. Typowe zwroty: zwracam się z uprzejmą prośbą o…, swoją prośbę motywuję tym, że…, z wyrazami szacunku.