Ilustracja do zestawu: Ferenc Molnár, „Chłopcy z Placu Broni" - Zamieńmy słowo 5

Polski

Ferenc Molnár, „Chłopcy z Placu Broni" - Zamieńmy słowo 5

Sprawdzony zestaw

Zestaw do całej lektury „Chłopcy z Placu Broni”: autor, czas i miejsce akcji, dwie grupy chłopców, Boka, Nemeczek, Feri Acz i Gereb, najważniejsze wydarzenia i wartości powieści. Powtórzysz też punkt kulminacyjny, rodzaje wątków, mapę myśli i pisownię nazw ulic, placów i parków.

Zestaw do podręcznika

Lekturownik. Ferenc Molnár, „Chłopcy z Placu Broni"

Zamieńmy słowo 5. Podręcznik (WSiP) - wszystkie rozdziały
Szkoła podstawowa35 fiszek47 pytań w 5 etapachnotatka

Podcast

Ładuję…

Quizy w tym zestawie

47 pytań w 5 etapach

Odblokujesz je po dodaniu zestawu.

  1. Etap 1: Autor, czas i miejsce akcji

    Etap 1 · 6 fiszek · 9 pytań

  2. Etap 2: Punkt kulminacyjny i wątki

    Etap 2 · 8 fiszek · 9 pytań

  3. Etap 3: Bohaterowie i dwie grupy

    Etap 3 · 10 fiszek · 10 pytań

  4. Etap 4: Plac Broni i pisownia nazw

    Etap 4 · 8 fiszek · 10 pytań

  5. Etap 5: Losy Nemeczka i wartości

    Etap 5 · 3 fiszki · 9 pytań

  6. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

Karty pracy

Ćwiczenia do wydruku na ten temat

„Chłopcy z Placu Broni” - karta do lekturyKlasa 5

Otwórz kartę pracy

Lekcje z kursów Odrabiamy

Obejrzyj albo posłuchaj o tym temacie

Chłopcy z Placu Broni Ferenca Molnára, cz. IWideo, 10 min · Kurs E8 - Język polski 2027

Obejrzyj lekcję

Chłopcy z Placu Broni Ferenca Molnára, cz. IIWideo, 10 min · Kurs E8 - Język polski 2027

Obejrzyj lekcję

1.Ferenc Molnár

Węgierski powieściopisarz, dramaturg i dziennikarz (1878-1952). Autor powieści „Chłopcy z Placu Broni”, wydanej jako książka w 1907 r.

2.Czas i miejsce akcji „Chłopców z Placu Broni”

Czas: koniec XIX wieku. Miejsce: Budapeszt, stolica Węgier, a w nim przede wszystkim Plac Broni i Ogród Botaniczny.

3.Konflikt w „Chłopcach z Placu Broni”

Dwie grupy chłopców walczą o miejsce zabaw. Chłopcy z Placu Broni bronią swojego placu przed czerwonymi koszulami, czyli chłopcami z Ogrodu Botanicznego.

4.Tematyka „Chłopców z Placu Broni”

Powieść opowiada o przyjaźni i lojalności, o walce o miejsce zabaw, o zdradzie i jej naprawieniu oraz o odwadze i poświęceniu.

5.Punkt kulminacyjny

Przełomowe zdarzenie w utworze, moment najwyższego napięcia. Po nim zwykle następuje zwrot akcji albo jej rozwiązanie, a ważą się losy głównego bohatera.

6.Punkt kulminacyjny „Chłopców z Placu Broni”

Jest nim wielka bitwa o Plac Broni. Rozstrzyga się w niej, kto zatrzyma plac, a chory Nemeczek pokonuje wodza czerwonych.

7.Wątek

Logiczny ciąg wydarzeń związanych z jednym bohaterem albo z grupą postaci.

8.Wątek główny i wątki poboczne

Wątek główny dotyczy bohatera pierwszoplanowego i jest najważniejszy dla przebiegu akcji. Wątki poboczne mają mniejsze znaczenie dla akcji.

9.Rodzaje wątków ze względu na temat

Ze względu na temat wyróżniamy m.in. wątek miłosny, patriotyczny, przyjaźni i zdrady. Np. historia kogoś, kto wydał tajemnicę kolegów, to wątek zdrady.

10.Wątki w „Chłopcach z Placu Broni”

Wątek główny to walka o Plac Broni. Wątki poboczne to m.in. zdrada Gereba i działalność Związku Kitowców.

11.Związek Kitowców

Stowarzyszenie chłopców z Placu Broni. Jego członkowie dbali o wspólny kit - żuli go na zmianę, żeby nie stwardniał.

12.Dwie grupy chłopców w powieści

Chłopcy z Placu Broni, m.in. Boka, Nemeczek, Czonakosz i Barabasz. Czerwoni (czerwone koszule) z Ogrodu Botanicznego, m.in. Feri Acz, bracia Pastorowie i Sebenicz.

13.Janosz Boka

Wódz (generał) chłopców z Placu Broni. Jest dojrzały, rozsądny i sprawiedliwy, więc koledzy go szanują i słuchają.

14.Ernest (Erno) Nemeczek

Mały, drobny chłopiec, syn krawca. Był jedynym szeregowcem w grupie z Placu Broni.

15.Cechy Nemeczka

Jest odważny, lojalny i ma wielkie serce. Pokonuje własne słabości, jest wiernym przyjacielem i poświęca życie dla placu.

16.Feri Acz

Wódz czerwonych koszul. Jest silny, zdecydowany i pewny siebie, budzi podziw i strach. Zachowuje się honorowo: docenia odwagę Nemeczka.

17.Deżo Gereb

Chłopiec z Placu Broni, który zazdrościł Boce i chciał, żeby to jego podziwiano. Bywał podstępny: zdradził kolegów i przeszedł do czerwonych.

18.Zdrada Gereba - przyczyny i skutki

Przyczyny: zazdrość wobec Boki i chęć bycia wodzem. Skutki: Gereb przeszedł do czerwonych i stracił zaufanie kolegów, a potem żałował i próbował naprawić winę.

PRZYCZYNYzazdrość wobec Bokichęć bycia wodzemzdrada GerebaSKUTKIprzejście do czerwonychutrata zaufaniażal i naprawa winy

19.Rehabilitacja po zdradzie

Rehabilitacja to naprawienie winy i odzyskanie dobrego imienia. Gereb żałował zdrady i starał się ją naprawić, żeby wrócić do chłopców z Placu Broni.

20.Bracia Pastorowie

Silni chłopcy z grupy czerwonych. Odebrali chłopcom z Placu Broni kulki do gry, a Nemeczka skąpali w wodzie.

21.Relacje między bohaterami

Boka i Nemeczek są przyjaciółmi z jednej grupy. Feri Acz i bracia Pastorowie to czerwoni. Gereb zdradził Bokę i przeszedł do czerwonych, a Nemeczek w bitwie pokonał Feriego Acza.

BokaNemeczekGerebFeri Aczprzyjacielprzeszedłzdradziłpokonał

22.Plac Broni - wygląd

Pusty plac w Budapeszcie przy ulicy Pawła, obok tartaku. Leżały na nim sągi drewna, z których chłopcy zrobili fortece. Drewna pilnował stróż - Słowak.

23.Ogród Botaniczny w powieści

Miejsce spotkań czerwonych koszul. Ich kryjówka była na wysepce na stawie w tym ogrodzie.

24.Znaczenie Placu Broni dla chłopców

To jedyne miejsce w mieście, gdzie chłopcy mogli swobodnie się bawić. Traktowali plac jak ojczyznę - był dla nich symbolem wolności i przyjaźni.

25.Nazwy miejsc pisane wielką literą

Nazwy dzielnic, ulic, placów, rynków, parków, bulwarów, zabytków i obiektów sportowych piszemy wielką literą, np. Mokotów, Piotrkowska, Rynek Główny, Wawel, Stadion Śląski.

26.Wyraz „ulica” w nazwie

Wyraz ulica na początku nazwy piszemy małą literą, a resztę nazwy wielką, np. ulica Kwiatowa, ulica Pawła. Skrót też małą: ul. Kwiatowa.

27.Wyrazy „plac”, „aleja”, „park” w nazwie

Wyrazy plac, aleja, park, osiedle i pomnik na początku nazwy piszemy wielką literą, np. Plac Broni, Aleja Lipowa, Park Śląski, Osiedle Słoneczne.

28.Skróty i wyraz „Aleje” w nazwach

Skróty w nazwach piszemy małą literą, np. ulica św. Wojciecha, ulica ks. Piotra Skargi. Wyraz Aleje (w liczbie mnogiej) na początku nazwy piszemy wielką literą, np. Aleje Jerozolimskie.

29.Nazwy miejsc - wielka czy mała litera?

Wielką literą: nazwy ulic, placów, parków i dzielnic, a także wyrazy Plac, Park, Aleja, Aleje na początku nazwy. Małą literą: wyraz ulica i skróty, np. ul., św., ks.

Nazwy miejscwielką literąPlac BroniPark ŚląskiAlejeJerozolimskiemałą literąwyraz ulicaskróty: ul., św.,ks.

30.Mapa myśli

Forma notatki graficznej. Na środku kartki zapisujemy hasło główne, a wokół dopisujemy skojarzenia, propozycje i wyjaśnienia.

31.Najważniejsze wydarzenia powieści

Bracia Pastorowie zabierają chłopcom kulki. Chłopcy z Placu Broni wyprawiają się do Ogrodu Botanicznego. Wygrywają wielką bitwę o plac. Nemeczek umiera, a plac ma zostać zabudowany.

1Zabranie kulek2Wyprawa do czerwonych3Wielka bitwa o placwygrana chłopców z placu4Śmierć Nemeczkazapalenie płuc5Plac do zabudowy

32.Nemeczek w wielkiej bitwie

Chory, z gorączką, przybiegł na plac w czasie bitwy. Pokonał wodza czerwonych, Feriego Acza, i pomógł kolegom wygrać.

33.Śmierć Nemeczka

Nemeczek kilka razy przemókł w zimnej wodzie i zachorował na zapalenie płuc. Zmarł po bitwie, w której walczył mimo choroby.

34.Boka po śmierci Nemeczka

Boka poszedł na Plac Broni i dowiedział się, że na placu stanie dom. Pierwszy raz zrozumiał, że w życiu smutek i radość się przeplatają.

35.Wartości w „Chłopcach z Placu Broni”

Poświęcenie, odwaga, współpraca, przyjaźń oraz rehabilitacja po zdradzie, czyli naprawienie winy.

Notatka

Autor, czas i miejsce akcji

Ferenc Molnár (1878-1952) był węgierskim powieściopisarzem, dramaturgiem i dziennikarzem. Jego powieść „Chłopcy z Placu Broni” ukazała się jako książka w 1907 r.

Akcja rozgrywa się pod koniec XIX wieku. Miejscem akcji jest Budapeszt, stolica Węgier. W mieście ważne są dwa miejsca:

  • Plac Broni - miejsce zabaw chłopców przy ulicy Pawła,
  • Ogród Botaniczny - miejsce spotkań ich przeciwników.

Zapamiętaj

Czas akcji odpowiada na pytanie „kiedy?”, a miejsce akcji - na pytanie „gdzie?”.

Konflikt i dwie grupy chłopców

Główny konflikt powieści to walka o miejsce zabaw. Dwie grupy chłopców chcą mieć plac, na którym mogą się swobodnie bawić.

  • Chłopcy z Placu Broni bronią swojego placu. Ich wodzem jest Janosz Boka.
  • Czerwone koszule, czyli czerwoni, to chłopcy z Ogrodu Botanicznego. Dowodzi nimi Feri Acz. Ich kryjówka była na wysepce na stawie w tym ogrodzie.
Bohaterowie powieściChłopcy z Placu BroniBoka - wódzNemeczek - szeregowiecCzonakoszBarabaszCzerwone koszuleFeri Acz - wódzbracia PastorowieSebenicz
Dwie grupy chłopców

Szczególne miejsce zajmuje Deżo Gereb. Najpierw należał do chłopców z Placu Broni, ale potem przeszedł do czerwonych.

Najważniejsi bohaterowie

BohaterKim jestCechy
Janosz Bokawódz (generał) chłopców z Placu Bronidojrzały, rozsądny, sprawiedliwy
Ernest (Erno) Nemeczeksyn krawca, jedyny szeregowiecodważny, lojalny, ma wielkie serce
Feri Aczwódz czerwonych koszulsilny, zdecydowany, pewny siebie
Deżo Gerebchłopiec z Placu Broni, potem u czerwonychzazdrosny, bywa podstępny
bracia Pastorowiechłopcy z grupy czerwonychsilni

Koledzy szanują Bokę i słuchają go. Nemeczek jest mały i drobny, ale pokonuje własne słabości. Feri Acz budzi podziw i strach, a przy tym zachowuje się honorowo. Bracia Pastorowie zabrali chłopcom kulki do gry i skąpali Nemeczka w wodzie.

Ważne

Nie myl wodzów: Boka dowodzi chłopcami z Placu Broni, a Feri Acz - czerwonymi.

Zdrada i rehabilitacja Gereba

Gereb zazdrościł Boce i chciał, żeby to jego podziwiano. Chciał też zostać wodzem. Dlatego zdradził kolegów i przeszedł do czerwonych. Stracił przez to zaufanie chłopców z Placu Broni.

PRZYCZYNYzazdrość wobec Bokichęć bycia wodzemZdrada GerebaSKUTKIprzejście do czerwonychutrata zaufania kolegówżal i próba naprawienia winy
Zdrada Gereba

Później Gereb żałował swojego czynu. Starał się naprawić winę, żeby wrócić do dawnych kolegów. Naprawienie winy i odzyskanie dobrego imienia to rehabilitacja.

Przykład

Uczeń zepsuł koledze rower. Potem przeprosił kolegę i pomógł mu naprawić rower. W ten sposób stara się naprawić swoją winę.

Przebieg akcji i punkt kulminacyjny

Punkt kulminacyjny to przełomowe zdarzenie, moment najwyższego napięcia. W tym momencie ważą się losy głównego bohatera. Po nim zwykle następuje zwrot akcji albo jej rozwiązanie.

W tej powieści punktem kulminacyjnym jest wielka bitwa. Obie grupy walczą w niej o plac i rozstrzyga się, która go zatrzyma. Chory Nemeczek przybiega wtedy z gorączką na plac. Pokonuje wodza czerwonych i pomaga kolegom wygrać.

1Pastorowie zabierają kulki2Wyprawa do Ogrodu Botanicznego3Wielka bitwa o placpunkt kulminacyjny4Śmierć Nemeczka5Plac ma zostać zabudowany
Najważniejsze wydarzenia

Jak rozpoznać punkt kulminacyjny? Szukaj wydarzenia, w którym napięcie jest największe, a dalsze losy bohaterów się rozstrzygają.

Wątki i tematyka powieści

Wątek to logiczny ciąg wydarzeń związanych z jednym bohaterem albo z grupą postaci. Wątki można podzielić na dwa sposoby.

  • Ze względu na znaczenie dla akcji: wątek główny dotyczy bohatera pierwszoplanowego i jest najważniejszy, a wątki poboczne mają mniejsze znaczenie.
  • Ze względu na temat: m.in. wątek miłosny, patriotyczny, przyjaźni i zdrady. Np. historia dwóch kolegów, którzy pomagają sobie w trudnych chwilach, to wątek przyjaźni.

W powieści wątkiem głównym jest walka o Plac Broni. Wątki poboczne to m.in. zdrada Gereba i działalność Związku Kitowców. Kitowcy dbali o wspólny kit: żuli go na zmianę, żeby nie stwardniał.

Tematyka to sprawy, o których opowiada utwór. Tu są to: przyjaźń i lojalność, walka o miejsce zabaw, zdrada i jej naprawienie, odwaga i poświęcenie.

Plac Broni, zakończenie i wartości

Plac Broni to pusty plac w Budapeszcie przy ulicy Pawła, obok tartaku. Leżały na nim sągi drewna, z których chłopcy zrobili fortece. Drewna pilnował stróż - Słowak.

Dla chłopców było to jedyne miejsce w mieście do swobodnej zabawy. Traktowali plac jak ojczyznę. Był dla nich symbolem wolności i przyjaźni.

Zakończenie jest smutne. Nemeczek kilka razy przemókł w zimnej wodzie i zachorował na zapalenie płuc. Walczył w bitwie mimo choroby i potem zmarł. Boka dowiedział się, że na placu stanie dom. Pierwszy raz zrozumiał, że w życiu smutek i radość się przeplatają.

Zapamiętaj

Wartości powieści: poświęcenie, odwaga, współpraca, przyjaźń oraz rehabilitacja po zdradzie.

Pisownia nazw miejsc i mapa myśli

Co piszemyLiteraPrzykład
nazwy dzielnic, ulic, placów, rynków, parków, bulwarów, zabytków, obiektów sportowychwielkaŻoliborz, Zamek Królewski
wyrazy Plac, Aleja, Park, Osiedle, Pomnik na początku nazwywielkaAleja Kasztanowa, Park Miejski
wyraz Aleje (liczba mnoga) na początku nazwywielkaAleje Ujazdowskie
wyraz ulica na początku nazwymałaulica Leśna
skróty w nazwach, np. ul., św., ks.małaul. Leśna, ulica gen. Józefa Bema

Mapa myśli to forma notatki graficznej. Na środku kartki zapisujemy hasło główne. Wokół niego dopisujemy skojarzenia, propozycje i wyjaśnienia. Np. wokół hasła „wakacje” można wpisać: morze, góry, odpoczynek.

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z języka polskiego