Antoine de Saint-Exupéry, „Mały Książę" - Zamieńmy słowo 7

1.Antoine de Saint-Exupéry

Francuski pisarz i pilot (1900-1944). Doświadczenia lotnika opisał w utworach, m.in. „Nocny lot”, „Ziemia, planeta ludzi”, „Mały Książę”. Zaginął w 1944 r. podczas lotu zwiadowczego nad Morzem Śródziemnym.

2.„Mały Książę” - rodzaj i gatunek

Utwór epicki wydany w 1943 r., z ilustracjami samego autora. Łączy cechy baśni i powiastki filozoficznej. Opowiada o spotkaniu pilota z chłopcem, który wyruszył w podróż w poszukiwaniu przyjaźni.

3.Powiastka filozoficzna

Utwór epicki, w którym historia służy autorowi do przedstawienia poglądów filozoficznych lub do dyskusji z jakimiś tezami. Ma prostą fabułę z epizodów, uproszczonych bohaterów, którzy mogą być alegoriami, i często motyw podróży.

4.Cechy baśni w „Małym Księciu”

Utwór łączy świat realny z fantastyką. Realistyczne są np. pilot, awaria samolotu i pustynia Sahara. Fantastyczne są podróże chłopca między planetami oraz róża i zwierzęta, które mówią i czują jak ludzie.

5.Świat przedstawiony

Świat ukazany w dziele literackim. Jest wymyślony przez autora (fikcja literacka) i może być realistyczny albo fantastyczny. Jego elementy to czas akcji, miejsce akcji, bohaterowie i układ zdarzeń.

6.Czas i miejsce akcji „Małego Księcia”

Pilot spotyka chłopca na Saharze w Afryce, gdzie przymusowo wylądował. Wcześniejsze wydarzenia rozgrywają się na asteroidzie B-612, na asteroidach 325-330 i na Ziemi. Czas akcji nie jest dokładnie określony.

7.Narrator „Małego Księcia”

Pilot, który opowiada w 1. osobie o swoim spotkaniu z Małym Księciem. Spisuje tę historię sześć lat po rozstaniu z chłopcem.

8.Dedykacja

Krótka wypowiedź, która wyraża podziękowanie lub uznanie. Zwykle umieszcza się ją na przedmiocie ofiarowywanym komuś z jakiejś okazji, np. w książce. Dedykacja napisana przez pisarza na początku dzieła jest częścią utworu.

9.Budowa dedykacji

Elementy: miejsce i data, określenie adresata, powód napisania (np. okazja), życzenie albo cytat, podpis. Zaimki odnoszące się do adresata piszemy z grzeczności wielką literą, np. Ci, Tobie, Twój.

10.Dedykacja „Małego Księcia”

Autor dedykuje książkę przyjacielowi, Leonowi Werthowi, i przeprasza za to dzieci. Usprawiedliwia się, że to jego najlepszy przyjaciel, który rozumie nawet książki dla dzieci i cierpi głód i chłód we Francji. Na koniec dedykuje ją dziecku, którym był kiedyś ten dorosły.

11.Pisownia wyrazu książę

Piszemy książę z ę na końcu, jak rzeczowniki rodzaju nijakiego zakończone na -ę, choć wyraz jest rodzaju męskiego. Pisownię wyjaśnia liczba mnoga: książęta. Końcowe ę wymawiamy zwykle jak e, stąd błąd książe.

12.Mały Książę - bohater

Tytułowy bohater, chłopiec o złotych włosach, w szaliku, z małej planety. Jest ciekawy świata, zadaje wiele pytań i nie rezygnuje z odpowiedzi. Jest wrażliwy, opiekuńczy, obowiązkowy i odpowiedzialny.

13.Spotkanie pilota z Małym Księciem

Po awarii samolotu na Saharze pilot próbuje naprawić silnik. Nagle zjawia się chłopiec i prosi, by pilot narysował mu baranka. Z kolejnych rozmów pilot poznaje historię chłopca.

14.Życie na asteroidzie B-612

Mały Książę mieszkał na bardzo małej planecie. Regularnie o nią dbał: wyrywał pędy baobabów, czyścił wulkany i opiekował się różą. Był samotny i nieszczęśliwy: brakowało mu przyjaciela, a róży nie rozumiał.

15.Trasa wędrówki Małego Księcia

Chłopiec opuścił asteroidę B-612, korzystając z odlotu dzikich ptaków. Odwiedził asteroidy 325-330, na których mieszkali dorośli: król, pyszałek, pijak, biznesmen, latarnik i geograf. Siódmą planetą była Ziemia.

16.Król z asteroidy 325

Uważa, że panuje nad wszystkim, i chce, by go słuchano, choć nie ma poddanych. Uosabia żądzę władzy.

17.Pyszałek z asteroidy 326

Chce, by wszyscy go podziwiali, i słyszy tylko pochwały. Uosabia egocentryzm i nieustanne szukanie poklasku.

18.Pijak z asteroidy 327

Pije, żeby zapomnieć, że wstydzi się tego, że pije. Uosabia uleganie nałogom.

19.Biznesmen z asteroidy 328

Bez przerwy liczy gwiazdy i uważa, że są jego własnością, choć nic z nimi nie robi. Uosabia pragnienie posiadania i materializm.

20.Latarnik z asteroidy 329

Co chwilę zapala i gasi latarnię, bo tak każe polecenie, a jego planeta obraca się coraz szybciej. Uosabia pracoholizm. Mały Książę uznał go za jedynego, który nie jest śmieszny, bo dba o coś poza sobą.

21.Geograf z asteroidy 330

Pisze wielkie księgi, ale nie zna własnej planety, bo nie wychodzi zza biurka. Uosabia oderwanie od realnego świata i wiedzę nieprzydatną w życiu. Radzi chłopcu odwiedzić Ziemię.

22.Świat dzieci i świat dorosłych

Dorośli w utworze cenią liczby, pieniądze i ważne sprawy, a nie widzą tego, co najważniejsze. Dzieci patrzą na świat sercem i wyobraźnią. Mały Książę uważa, że dorośli są bardzo dziwni.

23.Bohater poszukujący

Bohater, który szuka odpowiedzi na ważne pytania egzystencjalne, czyli dotyczące istnienia: o sens życia, ważne idee i ludzkie wybory. Chce też poznać prawdę o sobie. Takim bohaterem jest Mały Książę.

24.Mały Książę i róża

Róża wyrosła z nasienia przyniesionego na planetę. Długo szykowała się do rozkwitu, potem była próżna i wymagająca. Chłopiec brał jej słowa do serca i odszedł nieszczęśliwy. Przy rozstaniu róża wyznała mu miłość.

25.„Byłem za młody, żeby umieć ją kochać”

Mały Książę zrozumiał, że różę należało oceniać po czynach, a nie po słowach. Miłość wymaga cierpliwości, troski i zrozumienia drugiej osoby.

26.Ogród róż na Ziemi

Na Ziemi Mały Książę zobaczył ogród pełen róż podobnych do jego róży i rozpłakał się. Myślał, że ma jedyny taki kwiat na świecie, a miał zwykłą różę.

27.Lis - pierwsze spotkanie

Lis nie chce się bawić z chłopcem, bo nie jest oswojony. O ludziach mówi, że polują na niego, a gotowe rzeczy kupują w sklepach. Przyjaciół nie da się kupić, więc ludzie nie mają już przyjaciół.

28.Oswoić

Według lisa oswoić znaczy stworzyć więzy. Dzięki oswojeniu dwie istoty stają się sobie potrzebne i wyjątkowe dla siebie nawzajem.

29.Etapy oswajania według lisa

Trzeba być cierpliwym: najpierw siadać w pewnej odległości i nic nie mówić, bo słowa są źródłem nieporozumień. Każdego dnia siadać trochę bliżej i przychodzić o tej samej porze. Tak powstaje więź.

30.Sekret lisa

Dobrze widzi się tylko sercem, a najważniejsze jest niewidoczne dla oczu. Róża jest wyjątkowa przez czas, który jej poświęciłeś. Na zawsze bierzesz odpowiedzialność za to, co oswoiłeś.

31.Symbol

Motyw lub element świata przedstawionego (znak, osoba, przedmiot), który jest znakiem ukrytych treści. Jest wieloznaczny: jego sens zależy od kontekstu, np. gwiazda może oznaczać nadzieję albo przeznaczenie.

32.Alegoria

Postać, przedmiot lub sytuacja, która ma jedno, stałe ukryte znaczenie. W odróżnieniu od symbolu nie jest wieloznaczna. Mieszkańcy asteroid 325-330 są alegoriami typowych wad ludzi dorosłych.

33.Baobaby i wulkany - symbole

Baobaby to symbol zła i złych myśli, które trzeba zdusić w zarodku, bo zmienią się w czyny i zniszczą człowieka. Wulkany to emocje drzemiące w człowieku, które trzeba mieć pod kontrolą.

34.Róża i lis - symbole

Róża to symbol miłości, piękna, delikatności, kruchości, ale też próżności; ma kolce i może zranić jak miłość. Lis to symbol mądrości, wierności, przyjaźni i doświadczenia życiowego, a nie przebiegłości.

35.Żmija i pustynia - symbole

Żmija to symbol zmiany, śmierci, ale też początku nowego życia lub jego nowego etapu. Pustynia to symbol samotności, opuszczenia, pustki i tęsknoty.

36.Planeta i podróż - symbole

Planeta to życiowa przestrzeń człowieka: można się na niej zamknąć albo wyruszyć w świat. Podróż to symbol poszukiwania sensu życia, poznawania siebie i dojrzewania.

37.Studnia i woda - symbole

Studnia to symbol życia i nadziei. Woda to symbol życia, mądrości, prawdy i poznania. Pilot i Mały Książę znajdują studnię na pustyni, gdy pilotowi kończy się woda.

38.Przebieg wydarzeń „Małego Księcia”

Życie na asteroidzie B-612 i odejście od róży; wizyty na asteroidach 325-330; na Ziemi ogród róż i oswojenie lisa; spotkanie z pilotem na Saharze i studnia; ukąszenie przez żmiję i powrót do domu.

39.Zakończenie „Małego Księcia”

Mały Książę pozwala ukąsić się żmii, by wrócić na swoją planetę do róży. Rano pilot nie znajduje jego ciała i wierzy, że chłopiec wrócił do domu. Historię spisuje sześć lat później.

40.Przesłanie „Małego Księcia”

Najważniejsze są przyjaźń, miłość i więzi z innymi, których nie widać oczami. Trzeba brać odpowiedzialność za tych, których się oswoiło, i zachować w sobie dziecięcą wrażliwość.