Charles Dickens, „Opowieść wigilijna" - Zamieńmy słowo 7

1.Charles Dickens

Angielski powieściopisarz (1812-1870), najwybitniejszy w drugiej połowie XIX w. Nazywano go kronikarzem dziewiętnastowiecznego Londynu. W utworach zwracał uwagę na niesprawiedliwość społeczną i krzywdę ubogich.

2.Dzieciństwo Dickensa

Ojciec Dickensa trafił do więzienia za długi, a rodzina popadła w nędzę. Dwunastoletni chłopiec musiał pracować, m.in. w fabryce pasty do butów. Później został dziennikarzem, a potem pisarzem.

3.Najważniejsze dzieła Dickensa

Powieści „Oliver Twist” i „Mała Dorrit” oraz „Opowieść wigilijna”. Debiutem literackim Dickensa były „Szkice Boza” (1836).

4.Rewolucja przemysłowa

Przemiany na przełomie XVIII i XIX w.: rozwój fabryk i maszyn oraz szybki wzrost miast. Wielu robotników żyło wtedy w nędzy, o czym pisał Dickens.

5.„Opowieść wigilijna” - rodzaj i gatunek

Utwór epicki, opowiadanie Charlesa Dickensa wydane w 1843 r. Opowiada o skąpym Ebenezerze Scrooge'u, którego w Wigilię odwiedzają duchy i który przechodzi przemianę.

6.Opowiadanie

Utwór epicki pisany prozą, krótszy od powieści, zwykle o jednym wątku i z niewielką liczbą bohaterów.

7.Czas akcji „Opowieści wigilijnej”

XIX w., okres Bożego Narodzenia: akcja główna trwa od Wigilii do świątecznego poranka. Wizje duchów sięgają też dzieciństwa Scrooge'a i jego przyszłości.

8.Miejsce akcji „Opowieści wigilijnej”

Londyn: kantor i mieszkanie Scrooge'a, ulice miasta oraz domy jego bliskich. W wizjach duchów bohater przenosi się także do miejsc z przeszłości.

9.Narracja w „Opowieści wigilijnej”

Dominuje narracja trzecioosobowa. Narrator nie jest bohaterem, zna myśli i uczucia Scrooge'a, opisuje świat przedstawiony i czasem zwraca się do czytelnika.

10.Elementy realistyczne

Elementy świata przedstawionego prawdziwe lub prawdopodobne. W „Opowieści wigilijnej” to np. XIX-wieczny Londyn, święta Bożego Narodzenia oraz postacie Scrooge'a, Freda i Cratchitów.

11.Elementy fantastyczne

Elementy świata przedstawionego niemożliwe w rzeczywistości. W „Opowieści wigilijnej” to duch Marleya, trzy duchy Bożego Narodzenia oraz podróże Scrooge'a w przeszłość i przyszłość.

12.Ebenezer Scrooge

Główny bohater: bogaty właściciel kantoru w Londynie, oschły i bezduszny starzec. Chciwiec, skąpiec, egoista i materialista, który unika ludzi i nie znosi świąt.

13.Jacob Marley

Zmarły wspólnik Scrooge'a. W Wigilię odwiedza go jako duch skuty łańcuchem, ostrzega przed karą za egoizm i zapowiada przybycie trzech duchów.

14.Trzy duchy Bożego Narodzenia

Duch przeszłych świąt pokazuje Scrooge'owi jego dzieciństwo i młodość, duch obecnych świąt - święta innych ludzi, a duch przyszłych świąt - co może się stać, jeśli Scrooge się nie zmieni.

15.Fred

Siostrzeniec Scrooge'a, wesoły i życzliwy. Zaprasza wuja na wigilię, ale Scrooge odrzuca zaproszenie.

16.Bob Cratchit

Biedny, źle opłacany pomocnik Scrooge'a w kantorze, ojciec licznej rodziny i chorego syna, Małego Tima. Mimo biedy jest pogodny i dobry.

17.Dlaczego Scrooge nie lubił świąt?

Uważał je za stratę czasu i pieniędzy, bo w święta się nie pracuje i nie zarabia. Drażniła go radość innych ludzi i ich życzliwość.

18.Przebieg wydarzeń w „Opowieści wigilijnej”

W Wigilię Scrooge odrzuca zaproszenie Freda i odmawia pomocy ubogim. W nocy odwiedza go duch Marleya, a potem trzy duchy. Rano bohater budzi się odmieniony.

19.Wizje ducha przeszłych świąt

Scrooge widzi swoje samotne dzieciństwo w szkole, wesołe święta u dawnego pracodawcy i rozstanie z narzeczoną, która odeszła, bo pieniądze stały się dla niego ważniejsze od miłości.

20.Retrospekcja

Przywołanie zdarzeń, które działy się przed akcją główną. W „Opowieści wigilijnej” są nią wizje ducha przeszłych świąt: wyjaśniają, jak Scrooge stał się zimnym skąpcem.

21.Wizje ducha obecnych świąt

Scrooge widzi skromną, ale radosną wigilię u Cratchitów i chorego Małego Tima oraz wesołe święta u Freda, gdzie mówi się o nim z politowaniem.

22.Wizje ducha przyszłych świąt

Scrooge widzi możliwą przyszłość: samotną śmierć człowieka, której nikt nie żałuje, i grób ze swoim nazwiskiem. W tej przyszłości nie żyje też Mały Tim.

23.Wygląd Scrooge'a a jego charakter

Wewnętrzny chłód bohatera widać w wyglądzie: zmrożone rysy, sine usta, szron na włosach i brwiach, sztywny chód, ostry głos. Wygląd podkreśla jego oschłość i bezduszność.

24.Metafora (przenośnia)

Połączenie wyrazów, które razem mają znaczenie inne niż dosłowne, np. morze łez, złote serce.

25.Porównanie

Zestawienie dwóch rzeczy lub osób za pomocą wyrazów jak, niczym, jakby, np. cichy jak mysz.

26.Chciwiec, skąpiec, egoista, materialista

Chciwiec pragnie coraz więcej pieniędzy, skąpiec żałuje każdego grosza, egoista myśli tylko o sobie, a materialista najwyżej ceni dobra materialne. Tak można opisać Scrooge'a przed przemianą.

27.Hierarchia wartości

Uporządkowanie wartości od najważniejszych do najmniej ważnych dla danego człowieka.

28.Hierarchia wartości Scrooge'a przed przemianą

Na szczycie były bogactwo i oszczędność, a na samym dole rodzina, miłość, przyjaźń i radość.

29.Co ukształtowało charakter Scrooge'a?

Samotne dzieciństwo i przekonanie, że tylko pieniądze dają bezpieczeństwo. Dla nich porzucił miłość i odsunął się od ludzi.

30.Bohater statyczny

Postać, której charakter pozostaje stały niezależnie od zdarzeń.

31.Bohater dynamiczny

Osoba zmieniająca swoją postawę pod wpływem przeżyć i doświadczeń. Takim bohaterem jest Scrooge.

32.Przemiana Scrooge'a

Pod wpływem wizyt duchów Scrooge przechodzi przemianę wewnętrzną: staje się wrażliwy, życzliwy, uśmiechnięty i hojny, naprawia swoje błędy i odnawia kontakty z rodziną.

33.Scrooge po przemianie

Posyła Cratchitom świątecznego indyka, daje pieniądze na ubogich, spędza święta u Freda, podnosi pensję Bobowi i opiekuje się Małym Timem.

34.Altruista

Człowiek, który bezinteresownie troszczy się o innych. Scrooge przechodzi drogę od sknery do altruisty.

35.Motywy w „Opowieści wigilijnej”

M.in. przemiana, dobro i zło, samotność, rodzina, bogactwo i bieda, starość, egoizm, zjawy oraz wędrówka.

36.Przesłanie „Opowieści wigilijnej”

Każdy człowiek może się zmienić na lepsze, jeśli zrozumie swoje błędy. Pieniądze nie dają szczęścia, a najważniejsze są rodzina, życzliwość i pomoc innym.