Błędy językowe, skróty i skrótowce - Zamieńmy słowo 7

1.Błąd językowy

Nieświadome odstępstwo od normy językowej. Błędy przeszkadzają innym użytkownikom języka: mogą prowadzić do niezrozumienia wypowiedzi, ośmieszać jej autora albo zostać odebrane jako lekceważenie odbiorcy.

2.Podział błędów językowych

Błędy zewnętrznojęzykowe (związane z zapisem): ortograficzne i interpunkcyjne. Błędy wewnętrznojęzykowe: systemowe - leksykalne (słownikowe, frazeologiczne, słowotwórcze), gramatyczne (fleksyjne, składniowe) i fonetyczne - oraz błędy użycia, czyli stylistyczne.

3.Błędy fleksyjne

Błędy gramatyczne w odmianie wyrazów: niewłaściwa odmiana (oni rozumią zamiast rozumieją), odmienianie wyrazów nieodmiennych (sok z manga zamiast z mango) i nieodmienianie wyrazów, które mają wzorzec odmiany (z Pawłem Kowal zamiast z Pawłem Kowalem).

4.Błędy składniowe

Błędy gramatyczne w budowie zdań: niewłaściwe formy w związkach wyrazowych (koleżanki przyszli zamiast przyszły), niewłaściwe przyimki (przyglądać się na obraz zamiast przyglądać się obrazowi) i źle użyty imiesłowowy równoważnik zdania (Wchodząc do klasy, zadzwonił dzwonek).

5.Błędy fonetyczne

Błędy w wymowie wyrazów, np. przekręcanie albo zmiana głosek: idom zamiast idą, kurytarz zamiast korytarz.

6.Błędy słownikowe

Błędy leksykalne: użycie wyrazu w niewłaściwym znaczeniu, mylenie wyrazów o podobnej formie (efektywna sukienka zamiast efektowna), pleonazmy oraz nadużywanie zapożyczeń i wyrazów modnych.

7.Pleonazm

Połączenie wyrazów, w którym jedno słowo powtarza sens drugiego, np. spadać w dół, wracać z powrotem, kontynuować dalej. Poprawiamy je, usuwając zbędny wyraz: spadać, wracać, kontynuować.

8.Błędy frazeologiczne

Zmienienie utartej formy związku frazeologicznego (trzymać palec na pulsie zamiast trzymać rękę na pulsie) albo użycie związku w niewłaściwym znaczeniu, np. mieć węża w kieszeni o kimś hojnym, choć znaczy to być skąpym.

9.Błędy słowotwórcze

Utworzenie wyrazu z niewłaściwym formantem, np. dobrotność zamiast dobroć.

10.Błędy użycia (stylistyczne)

Słownictwo niedostosowane do charakteru wypowiedzi (Na akademii powiem, że to mega ważna rocznica), konstrukcje niezrozumiałe lub wieloznaczne oraz niepotrzebne powtórzenia (Kupiłem rower, bo rower był tani).

11.Skrót

Cząstka wyrazu lub wyrażenia zapisana albo wymówiona jako znak całego wyrazu lub wyrażenia, np. zob. (zobacz), tj. (to jest). Skróty piszemy małymi literami.

12.Skróty z kropką na końcu

Kropkę stawiamy, gdy skrót nie zawiera ostatniej litery skracanego wyrazu (np. ks. - ksiądz, pl. - plac) oraz gdy skrót powstał z pierwszych liter wyrazów wyrażenia (np. tj. - to jest, ww. - wyżej wymieniony).

13.Skróty bez kropki

Bez kropki piszemy skróty zawierające ostatnią literę wyrazu (np. bp - biskup, pkt - punkt), chyba że skrót występuje w formie odmienionej. Bez kropki zapisujemy też symbole matematyczne i chemiczne, jednostki miar (np. cm, l) oraz zł i gr.

14.Skróty z kropką po każdym wyrazie

Kropkę stawiamy po każdym członie, gdy któryś z dalszych wyrazów zaczyna się samogłoską (np. n.e. - naszej ery, p.o. - pełniący obowiązki) albo gdy któryś człon skrótu ma więcej niż jedną literę (np. m.in. - między innymi).

15.Skrótowiec

Wyraz utworzony przez skrócenie grupy wyrazów, np. nazwy instytucji, organizacji, zjawiska społecznego albo urządzenia, np. UE - Unia Europejska.

16.Rodzaje skrótowców

Literowce - z pierwszych liter, każdą literę wymawiamy osobno, np. UE [u-e]. Głoskowce - z pierwszych głosek, wymawiane jak jeden wyraz, np. GOPR [gopr]. Grupowce - z grup głosek, zwykle pierwszych sylab, np. Interpol. Mieszane - łączą różne typy, np. PKOl [pekaol].

17.Odmiana skrótowców

Skrótowce zakończone w wymowie na e, i, o, u są nieodmienne, np. w PZU [pe-zet-u]. Pozostałe mogą się odmieniać jak rzeczowniki; końcówkę piszemy małymi literami po łączniku, np. GOPR-u, NFZ-etu. Gdy skrótowiec kończy się małą literą, końcówkę dopisujemy bez łącznika, np. Interpolu.

18.Skrótowiec jako podmiot

Gdy skrótowiec jest podmiotem, liczbę i rodzaj orzeczenia uzgadniamy z pełną nazwą, np. ONZ (Organizacja Narodów Zjednoczonych) wydała apel. Norma użytkowa dopuszcza też formę zgodną z wymawianym zakończeniem: ONZ wydał apel.

19.Życzenia

Krótka wypowiedź pisemna lub ustna z okazji wyjątkowych okoliczności (np. urodzin, świąt), wyraz pamięci o adresacie i sympatii do niego. Zawierają: zwrot do adresata (komu), powód (z jakiej okazji), treść (czego życzymy) i podpis nadawcy (kto życzy).

20.Tradycja a zwyczaj

Zwyczaj to przyjęty w danej społeczności sposób postępowania w określonej sytuacji, np. dzielenie się opłatkiem. Tradycja obejmuje zwyczaje, wierzenia i wartości przekazywane z pokolenia na pokolenie.

21.Jadłodzielnia

Miejsce służące do nieodpłatnego przekazywania sobie żywności; pomaga zapobiegać marnowaniu jedzenia. To wyraz złożony z wyrazów jadło i dzielić (się).