Środki stylistyczne i imiesłowy - Zamieńmy słowo 7

1.Środki stylistyczne (środki artystyczne)

Wyrazy i połączenia słów, które sprawiają, że wypowiedź jest niezwykła. Wiążą się z brzmieniem (np. onomatopeja, rym), budową tekstu (np. apostrofa, powtórzenie), tworzeniem wyrazów (np. zdrobnienie) i doborem słów (np. epitet, metafora).

2.Epitet

Wyraz określający rzeczownik, najczęściej przymiotnik, który podkreśla cechę osoby, rzeczy albo zjawiska, np. groźna burza, srebrny księżyc.

3.Porównanie

Zestawienie dwóch osób, rzeczy lub zjawisk za pomocą słów jak, niczym, jakby, podobny do, np. oczy czarne jak węgiel.

4.Przenośnia (metafora)

Połączenie wyrazów, które razem mają inne, niedosłowne znaczenie, np. złote serce (dobroć), morze łez (wielki płacz).

5.Uosobienie a ożywienie

Uosobienie (personifikacja) nadaje zwierzętom, rzeczom i zjawiskom cechy człowieka, np. Wiatr płakał za oknem. Ożywienie nadaje przedmiotom cechy istot żywych, np. Pociąg sapał na stacji.

6.Apostrofa

Bezpośredni zwrot do osoby, rzeczy, zjawiska albo idei, często w formie wołacza, np. Morze, uspokój swoje fale.

7.Funkcje środków stylistycznych

Środki stylistyczne uwydatniają cechy opisywanych osób, przedmiotów i zjawisk, czynią opis plastycznym i obrazowym, wyrażają ocenę oraz sprawiają, że opis jest dynamiczny.

8.Rady dla recytatora

Recytacja ma oddać sens utworu. Recytator stoi prosto, mówi wyraźnie (także końcówki wyrazów), oddycha przy znakach interpunkcyjnych, pilnuje akcentu i rytmu, dopasowuje tempo do charakteru tekstu, patrzy na słuchaczy i zmienia natężenie głosu.

9.Nieosobowe formy czasownika

Nazywają czynność lub stan, ale nie wskazują wykonawcy. Należą do nich: bezokoliczniki na -ć, -c, formy czasu przeszłego na -no, -to (np. sprzątano, umyto), formy czasu teraźniejszego typu grzmi, błyska się oraz imiesłowy przymiotnikowe i przysłówkowe.

10.Imiesłowy przymiotnikowe i przysłówkowe

Imiesłowy przymiotnikowe (czynne i bierne) odpowiadają na pytania przymiotnika i odmieniają się przez liczby, rodzaje i przypadki. Imiesłowy przysłówkowe (współczesne i uprzednie) odpowiadają na pytania przysłówka i są nieodmienne.

11.Imiesłów przymiotnikowy czynny i bierny

Czynny określa wykonawcę czynności, tworzymy go od czasowników niedokonanych, ma końcówki -ący, -ąca, -ące, np. rosnąca. Bierny określa to, co ulega czynności, tworzymy go tylko od czasowników przechodnich, ma końcówki -ony, -ny, -ty, np. zszyty, wyprany.

12.Imiesłów przysłówkowy współczesny i uprzedni

Współczesny (-ąc) nazywa czynność równoczesną z orzeczeniem i powstaje tylko od czasowników niedokonanych, np. śmiejąc się. Uprzedni (-łszy, -wszy) nazywa czynność wcześniejszą od orzeczenia i powstaje tylko od czasowników dokonanych, np. zamknąwszy.

13.Pisownia „nie” z imiesłowami

Z imiesłowami przymiotnikowymi „nie” piszemy zawsze łącznie, np. nieskoszony, nieśpiący. Z imiesłowami przysłówkowymi „nie” piszemy oddzielnie, np. nie śpiąc, nie usłyszawszy.

14.Przecinek przy imiesłowach

Imiesłów przysłówkowy razem z określającymi go wyrazami zawsze oddzielamy przecinkiem od reszty zdania. Przed imiesłowem przymiotnikowym stawiamy przecinek tylko wtedy, gdy część zdania z imiesłowem jest informacją dodatkową.

15.Odpowiedzialność społeczna

Zaangażowanie w działania, które prowadzą do pozytywnych zmian w otoczeniu i większego zadowolenia z życia. Wiąże się ze zrozumieniem i poszanowaniem potrzeb innych ludzi oraz dbaniem o środowisko.

16.Gloryfikacja i heroizacja

Gloryfikacja to wychwalanie kogoś lub czegoś, przedstawianie w sposób wyidealizowany. Heroizacja to nadanie komuś lub czemuś cech bohaterstwa, przedstawienie jako bohatera.

17.Legenda (poetycka legenda)

Opowieść o niezwykłych postaciach lub wydarzeniach z przeszłości, w której prawda miesza się z fikcją. Poetycką legendą nazywa się wiersz, który tak przedstawia prawdziwego bohatera, np. „Śmierć Pułkownika” Adama Mickiewicza.

18.Zdanie a równoważnik zdania

Zdanie ma orzeczenie, czyli osobową formę czasownika, np. Zupa stygnie. Równoważnik zdania nie ma orzeczenia, a mimo to przekazuje pełną informację, np. Zakaz wjazdu.

19.Imiesłowowy równoważnik zdania

Wypowiedzenie, w którym zamiast orzeczenia jest imiesłów przysłówkowy współczesny (-ąc) albo uprzedni (-łszy, -wszy), np. Wróciwszy z treningu, Ola wzięła prysznic. Zawsze oddzielamy go przecinkiem, a w rozbiorze podkreślamy linią falistą.

20.Zasady użycia imiesłowowego równoważnika zdania

W obu częściach wypowiedzenia musi być ten sam wykonawca czynności. Czynności są równoczesne (imiesłów współczesny) albo czynność imiesłowu jest wcześniejsza (uprzedni). Nie zastępujemy nim zdań o celu, skutku ani warunku i nie łączymy go z orzeczeniem w stronie biernej.