Interpunkcja zdania złożonego, styl oficjalny - Zamieńmy słowo 6

1.Oddzielanie zdań składowych w zdaniu złożonym

Zdania składowe w zdaniu złożonym oddzielamy przecinkiem, spójnikiem lub zaimkiem względnym (np. który, jaki, kto, co).

2.Przecinek w zdaniu złożonym współrzędnie bez spójnika

Gdy między zdaniami składowymi zdania złożonego współrzędnie nie ma spójnika, oddzielamy je przecinkiem, np. Zadzwonił dzwonek, uczniowie wybiegli z klasy.

3.Spójniki, przed którymi stawiamy przecinek

W zdaniach złożonych współrzędnie stawiamy przecinek przed spójnikami: a, ale, bowiem, jednak, natomiast, toteż, lecz, więc, zatem, dlatego, czyli, np. Było zimno, więc włożyłem czapkę.

4.Spójniki, przed którymi nie stawiamy przecinka

Nie stawiamy przecinka przed spójnikami i, oraz, ani, lub, ni, albo, czy, gdy łączą zdania współrzędne albo wyrazy w szeregu. Wyjątek: spójnik powtarza się w tej samej funkcji, np. Kupiłam i jabłka, i gruszki, i śliwki.

5.Przecinek między zdaniem nadrzędnym i podrzędnym

Zdanie nadrzędne i podrzędne zawsze oddzielamy przecinkiem, bez względu na ich kolejność. Zdanie podrzędne wtrącone w nadrzędne wydzielamy przecinkami z obu stron, np. Pies, którego znalazłem, mieszka u nas.

6.Elementy fantastyczne i realistyczne

Elementy realistyczne to postacie i zdarzenia, które są możliwe w prawdziwym życiu, np. chłopiec jedzie rowerem do szkoły. Elementy fantastyczne są niemożliwe w rzeczywistości, np. mówiący kot albo latający dywan.

7.Znaczenie dosłowne i przenośne

Znaczenie dosłowne to podstawowe znaczenie wyrazów, np. złoty pierścionek. Znaczenie przenośne jest ukryte i trzeba je odczytać, np. złote serce to dobroć. Zdarzenie w utworze też można rozumieć przenośnie, jako obraz prawdziwego problemu.

8.Gest wzywania pomocy

Pokazujemy otwartą dłoń wewnętrzną stroną, kładziemy kciuk na wnętrzu dłoni i zamykamy na nim palce. Gdy ktoś pokaże ci ten gest, powiedz o tym dorosłemu, a jeśli to niemożliwe, zadzwoń pod numer ratunkowy 112.

9.Język oficjalny (odmiana oficjalna)

Odmiana polszczyzny używana w sytuacjach oficjalnych, np. w urzędzie, w liście do instytucji, w publicznym wystąpieniu. Cechy: duża dbałość o poprawność, staranny dobór słownictwa, unikanie wyrażeń potocznych, zwroty grzecznościowe, jasność i uporządkowanie wypowiedzi.

10.Język nieoficjalny (odmiana nieoficjalna)

Odmiana polszczyzny używana w rozmowach z rodziną, przyjaciółmi i rówieśnikami. Cechy: bezpośredniość i swoboda, elementy potoczne, słabe uporządkowanie składniowe, częste słownictwo oceniające i wyrazy nacechowane emocjonalnie.

11.List oficjalny

List formalny kierowany do osób publicznych, często nieznanych nadawcy, albo do urzędów, instytucji i organizacji. Zwykle piszemy go, żeby o coś poprosić, za coś podziękować albo poinformować o jakichś faktach.

12.Cechy listu oficjalnego

Formalne słownictwo i język oficjalny, rzeczowość i zwięzłość, poprawność i uprzejmość wypowiedzi, formy grzecznościowe oraz utarte sformułowania.

13.Budowa listu oficjalnego

W lewym górnym rogu dane nadawcy (także telefon lub e-mail), w prawym górnym rogu miejscowość i data, niżej po prawej dane adresata. Potem nagłówek z formą grzecznościową, tekst w akapitach (w pierwszym przyczyna napisania listu), zwrot grzecznościowy i odręczny podpis.

14.Zwroty w liście oficjalnym

Nagłówek, np. Szanowna Pani, Szanowny Panie. Rozwinięcie, np. Zwracam się z uprzejmą prośbą o..., Swoją prośbę motywuję tym, że... Zakończenie, np. Liczę na przychylną decyzję. Zwrot grzecznościowy na końcu: Z poważaniem, Łączę wyrazy szacunku, Z wyrazami szacunku.

15.Pisownia i interpunkcja w liście oficjalnym

Formy grzecznościowe Pan, Pani, Państwo piszemy wielką literą. Miejscowość i datę oddzielamy przecinkiem, np. Kraków, 5.10.2026 r. Po zwrocie grzecznościowym na końcu listu (np. Z poważaniem) nie stawiamy przecinka.

16.Narracja pierwszoosobowa

Narrator jest uczestnikiem wydarzeń i opowiada o nich w 1. osobie, np. poszedłem, zobaczyłam. Taki narrator nie jest autorem książki, tylko jedną z postaci.

17.Odwaga a brawura

Odwaga to panowanie nad strachem i działanie mimo lęku w ważnej sprawie, np. przyznanie się do błędu. Brawura to lekkomyślna śmiałość: niepotrzebne narażanie się na niebezpieczeństwo, często na pokaz. Wyrazy bliskoznaczne do odwagi: męstwo, dzielność, śmiałość.

18.Związek frazeologiczny „koniec świata”

Ma kilka znaczeń: miejsce bardzo odległe, odludzie (mieszkać na końcu świata); zagłada całego świata; wielkie nieszczęście, coś okropnego (to jeszcze nie koniec świata - nic strasznego się nie stało).

19.Związki frazeologiczne o strachu

Bać się własnego cienia - być bardzo strachliwym. Mieć duszę na ramieniu - bardzo się bać. Najeść się strachu - bardzo się przestraszyć. Strach ma wielkie oczy - przestraszony widzi niebezpieczeństwo większym, niż jest. Strachy na Lachy - groźby, których nie trzeba się bać.

20.Zapis dialogu w opowiadaniu

Wypowiedź każdej postaci zaczynamy od nowej linii od myślnika. Słowa narratora oddzielamy od wypowiedzi postaci myślnikiem, np. - Idziesz z nami? - zapytała Ola. Dialog ożywia opowiadanie.