Syn marnotrawny, argumenty, partykuła i biblizmy - Zamieńmy słowo 6

1.Przypowieść o synu marnotrawnym

Przypowieść z Ewangelii wg św. Łukasza (lektura obowiązkowa). Młodszy syn bierze swoją część majątku, trwoni ją i w biedzie wraca skruszony do domu. Ojciec mu przebacza i wyprawia ucztę, a starszy brat się gniewa. Przesłanie: każdy, kto żałuje, zasługuje na drugą szansę.

2.Plansza, kadr, dymek i ramki w komiksie

Plansza to jedna strona komiksu, kadr - pojedynczy obrazek, a dymek - miejsce na słowa postaci. Prostokątna ramka mieści tekst narratora, dymek z ogonkiem - wypowiedź, chmurka z kółeczkami - myśli, a postrzępiona ramka - krzyk albo wyrazy dźwiękonaśladowcze.

3.Przymiotniki i przysłówki niepodlegające stopniowaniu

Większość przymiotników i przysłówków się stopniuje, ale od niektórych nie utworzymy stopnia wyższego ani najwyższego. Są to wyrazy, w których natężenie cechy się nie zmienia, np. złoty, boso, obok.

4.Jakie wyrazy się nie stopniują?

M.in. przymiotniki i przysłówki, które oznaczają miejsce pochodzenia (włoski, krakowski), materiał (szklany, skórzany), czas (wczorajszy, teraz) albo właściciela (kozi, babciny).

5.Argument

Fakt lub twierdzenie, które uzasadnia czyjeś stanowisko. Wyróżniamy argumenty rzeczowe, logiczne i emocjonalne.

6.Argumenty rzeczowe

Argumenty, które przytaczają konkretne fakty: dane statystyczne, wyniki badań naukowych, wypowiedzi autorytetów, cytaty z dokumentów, publikacji naukowych i literatury.

7.Argumenty logiczne

Argumenty, które są wynikiem rozumowania: wyciągamy wnioski z faktów lub z przesłanek uznanych za prawdziwe. Przesłanka to punkt wyjścia rozumowania.

8.Argumenty emocjonalne

Argumenty, które odwołują się do uczuć słuchaczy albo je wzbudzają, np. dumy, wzruszenia, sympatii, ale też złości, strachu czy litości.

9.Tekst o charakterze argumentacyjnym

Wypowiedź ustna lub pisemna, w której przedstawiamy własne stanowisko na jakiś temat i podajemy argumenty na jego uzasadnienie.

10.Jak napisać wypowiedź argumentacyjną?

1. Zastanów się nad problemem. 2. Zajmij stanowisko. 3. Zbierz argumenty i ułóż je tak, by najlepiej przekonały odbiorcę. 4. Poprzyj argumenty przykładami, np. z utworów literackich, i zawsze łącz przykład z argumentem. 5. Podsumuj pracę wnioskiem.

11.Argument, rozwinięcie argumentu i przykład

Argument to stwierdzenie, rozwinięcie wyjaśnia, dlaczego jest ono prawdziwe, a przykład jest dowodem, który potwierdza argument. Przykład wprowadzamy np. słowami: świadczą o tym losy..., prawdziwości argumentu dowodzi..., a argumenty - słowami: po pierwsze..., po drugie..., z jednej strony..., z drugiej strony....

12.Wykrzyknik

Nieodmienna część mowy, która nie wchodzi w związki z innymi wyrazami i nie jest częścią zdania. Wyraża uczucia (ach, fuj), służy do witania się, wołania i odganiania (hej, sio) albo naśladuje dźwięki (hau, stuk). Po wykrzykniku często stawiamy znak wykrzyknienia.

13.Partykuła

Nieodmienna część mowy. Wzmacnia znaczenie wyrazów (chodźże), zmienia znaczenie wypowiedzi: zaprzecza (nie), potwierdza (tak), pyta (czy), wyraża przypuszczenie (może). Tworzy też tryb przypuszczający (zrobiłby) i 3. osobę trybu rozkazującego (niech zrobi).

14.Pisownia partykuł

Partykuły -że, -ż, -li (w znaczeniu czy) piszemy łącznie z wyrazem, np. dajże, któż, gdzież. Partykułę by piszemy łącznie z osobowymi formami czasownika, np. zrobiłbym, czytałabyś. Rozdzielnie piszemy partykuły: oby, chyba, czy, właśnie, bynajmniej, no, tak, tylko, niech, niechaj, bodaj.

15.Wyrazy poza związkami zdania

Wyrazy, które nie są częściami zdania: wykrzykniki, partykuły, a także wołacze (Tomku), wtrącenia, nawiązania do wcześniejszych zdań i wyrazy określające opinię mówiącego (bez wątpienia, moim zdaniem).

16.Biblizmy

Wyrazy i związki wyrazowe pochodzące z Biblii, obecne w codziennych wypowiedziach. Na przykład beniaminek to najmłodsze, często faworyzowane dziecko, a stanąć jak słup soli znaczy znieruchomieć z przerażenia.

17.Syn marnotrawny (związek frazeologiczny)

Biblizm z przypowieści o synu marnotrawnym. Dziś tak nazywamy osobę, która źle postępowała, ale okazała skruchę i pragnie naprawić swoje błędy.

18.Frazeologizmy biblijne: salomonowy wyrok, hiobowe wieści...

Salomonowy wyrok - mądry, sprawiedliwy wyrok. Hiobowe wieści - tragiczne wiadomości. Kozioł ofiarny - osoba niesłusznie obwiniona. Kraina mlekiem i miodem płynąca - miejsce szczęśliwe i pełne dostatku. Alfa i omega - ktoś, kto wszystko wie, autorytet.

19.Frazeologizmy biblijne: sodoma i gomora, trąba jerychońska...

Sodoma i gomora - zamieszanie, chaos. Trąba jerychońska - osoba niezdarna, nieudolna. Rzeź niewiniątek - trudny sprawdzian, którego większość nie zalicza. Ciemności egipskie - całkowite ciemności. Zakazany owoc - coś pożądanego, ale niedostępnego.

20.Pochodzenie związków frazeologicznych

Związki frazeologiczne to utarte związki wyrazowe o przenośnym znaczeniu. Wiele pochodzi z Biblii i mitologii, a inne z literatury, historii, legend, anegdot i życia codziennego.