Biblia, przypowieść i przydawka - Zamieńmy słowo 6

1.Biblia (Pismo Święte)

Święta księga żydów i chrześcijan. Nie jest jedną księgą, lecz zbiorem wielu ksiąg, czyli „księgozbiorem”. Nazwa pochodzi od greckiego słowa biblion (księga) i dosłownie znaczy „księgi”.

2.Jak powstawała Biblia?

Powstawała na piśmie przez ponad tysiąc lat: mniej więcej od X-IX wieku przed Chrystusem do końca I wieku po Chrystusie. Napisano ją w trzech językach: hebrajskim, greckim i aramejskim. Zawiera utwory wielu różnych gatunków.

3.Stary i Nowy Testament

Dwie części Biblii (testament znaczy tu przymierze). Stary Testament, np. Księga Rodzaju, ma 46 ksiąg według katolików i prawosławnych, a 39 według żydów i protestantów. Nowy Testament, np. Ewangelie, ma 27 ksiąg. Ewangelia (dobra nowina) to opis słów i czynów Jezusa. Nowego Testamentu nie uznają za święty żydzi, czyli wyznawcy judaizmu.

4.Siglum

Skrót, którym zapisujemy odwołanie do miejsca w Biblii: skrót nazwy księgi, numer rozdziału i numer wersetu. Na przykład Mt 25,14 to Ewangelia wg św. Mateusza, rozdział 25, werset 14.

5.Żyd czy żyd?

Żyd wielką literą to przedstawiciel narodu żydowskiego. Ten sam wyraz małą literą (żyd) oznacza wyznawcę judaizmu, czyli religii żydowskiej.

6.Biblia w kulturze

Biblia dostarcza tematów literaturze, malarstwu, rzeźbie, muzyce, filmowi, teatrowi i sztuce ludowej. Przykłady: jasełka - przedstawienie o narodzeniu Jezusa; pieta - obraz lub rzeźba przedstawiające Marię z martwym Jezusem na kolanach.

7.Wyrazy i frazeologizmy biblijne

Wyrazy i wyrażenia, które wywodzą się z Biblii, np. zakazany owoc, ciemności egipskie (całkowite ciemności). Używamy ich na co dzień, często nie wiedząc, skąd pochodzą.

8.Księga Rodzaju (Genesis)

Pierwsza księga Biblii, należy do Starego Testamentu. Grecka nazwa Genesis oznacza rodowód, początek, dzieje. Zawiera opis stworzenia świata i człowieka.

9.Biblijny opis stworzenia świata

Fragment Księgi Rodzaju (lektura obowiązkowa). Jeden Bóg stwarza świat słowem w ciągu sześciu dni i widzi, że każde dzieło jest dobre. Szóstego dnia stwarza człowieka - mężczyznę i niewiastę - na swój obraz i każe mu panować nad ziemią. Siódmego dnia odpoczywa i czyni ten dzień świętym.

10.Biblijny a mitologiczny opis stworzenia świata

W Biblii jeden Bóg stwarza świat słowem w ciągu sześciu dni, a człowieka - na swój obraz. W mitach greckich na początku był Chaos: wyłoniła się z niego Gaja (Ziemia), a potem inni bogowie. Człowieka ulepił z gliny tytan Prometeusz.

11.Pisownia -ii, -ji, -i w odmianie rzeczowników

W dopełniaczu, celowniku i miejscowniku rzeczowniki na -ia, w których i jest osobną głoską, mają -ii: historia - historii, chemia - chemii. Rzeczowniki na -cja, -sja, -zja mają -ji: lekcja - lekcji, telewizja - telewizji. Gdy i tylko zmiękcza głoskę, piszemy -i: kuchnia - kuchni.

12.Przypowieść (parabola)

Niewielki utwór dydaktyczny, który oprócz znaczenia dosłownego ma ukryte, głębsze przesłanie. Pokazuje postawy godne naśladowania, a piętnuje złe.

13.Cechy przypowieści

Jednowątkowość, prosta fabuła, uniwersalna tematyka i aktualne problemy, przesłanie moralne, schematyczne postacie, brak dokładnych danych o czasie i miejscu wydarzeń, obiektywny narrator.

14.Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie

Przypowieść z Ewangelii wg św. Łukasza (lektura obowiązkowa). Jezus opowiada ją uczonemu w Prawie, który pyta, kto jest jego bliźnim. Rannemu podróżnemu pomaga dopiero obcy Samarytanin. Przesłanie: bliźnim jest każdy człowiek w potrzebie, a miłość bliźniego okazujemy czynami.

15.Samarytanin czy samarytanin?

Samarytanin wielką literą to mieszkaniec starożytnej Samarii. Wyraz pisany małą literą - samarytanin - to człowiek, który bezinteresownie pomaga potrzebującym.

16.Przypowieść o talentach

Przypowieść z Ewangelii wg św. Mateusza (lektura obowiązkowa). Pan daje sługom talenty: dwaj je pomnażają i zostają pochwaleni, trzeci zakopuje swój i zostaje ukarany. Talent to dawna jednostka wagi i pieniądza, a w ukrytym znaczeniu - zdolności. Przesłanie: trzeba rozwijać swoje zdolności, a nie je marnować.

17.Pisownia ch i h

Ch piszemy, gdy wymienia się na sz (mucha - musze), po literze s (schody) i zwykle na końcu wyrazu (dach, ruch; wyjątek: druh). H piszemy, gdy wymienia się na ż (druh - drużyna); pisownię wielu wyrazów z h trzeba zapamiętać (hałas, herbata).

18.Przydawka

Część zdania, która określa rzeczownik. Odpowiada na pytania: czyj? czego? jaki? ile? z czego? który?, np. wysoki dom, dom dziadka.

19.Czym może być wyrażona przydawka?

Przymiotnikiem (stary zegar), liczebnikiem (pięć kredek), zaimkiem (nasza klasa), rzeczownikiem (góra Giewont, zeszyt Oli) albo wyrażeniem przyimkowym (kubek z porcelany).

20.Przydawka wyrażona przymiotnikiem albo rzeczownikiem - przypadek

Przydawka wyrażona przymiotnikiem, liczebnikiem lub zaimkiem stoi w tym samym przypadku co określany rzeczownik (o starym zegarze). Przydawka wyrażona rzeczownikiem stoi w mianowniku (góra Giewont) albo w dopełniaczu (zeszyt Oli).