Morał, dialog, baśń a legenda - Moim zdaniem 4

1.Morał

Pouczający wniosek, który możemy wyciągnąć ze zdarzenia, z sytuacji, tekstu literackiego albo filmu. Pokazuje, co jest dobre, a co złe, i jak należy się zachowywać, np. „Kto pomaga innym, ten sam znajdzie pomoc.”.

2.„Brzydkie kaczątko” Andersena

Baśń Hansa Christiana Andersena, duńskiego baśniopisarza (autora m.in. „Calineczki” i „Królowej Śniegu”). Kaczątko jest odrzucane, bo wygląda inaczej, a w końcu okazuje się łabędziem. Morał: inny nie znaczy gorszy - nie oceniaj nikogo po wyglądzie.

3.Dialog

Rozmowa co najmniej dwóch osób. Dialogi są w książkach, ale też w naszych pracach pisemnych, dlatego trzeba umieć je poprawnie zapisać.

4.Myślnik w zapisie dialogu

Każda wypowiedź bohatera zaczyna się myślnikiem, zwykle w nowej linijce. Myślnikiem oddzielamy też wypowiedź bohatera od komentarza narratora, np. „- Idę na boisko - powiedział Antek.”.

5.Komentarz narratora w dialogu

Słowa narratora o tym, kto mówi i jak, np. „zapytała mama”. Stoi po wypowiedzi bohatera, oddzielony myślnikiem. Zaczyna się małą literą i kończy kropką.

6.Znak na końcu wypowiedzi przed komentarzem narratora

Gdy wypowiedź jest oznajmująca, nie kończymy jej żadnym znakiem, np. „- Pada śnieg - zauważyła babcia.”. Wypowiedź może się też kończyć znakiem zapytania albo wykrzyknikiem, np. „- Gdzie mój szalik? - spytał tata.”.

7.„Wróżki” Perraulta

Baśń Charles'a Perraulta, francuskiego pisarza uznawanego za ojca baśni (autora m.in. „Kopciuszka” i „Kota w butach”). Wróżka nagradza uprzejmą siostrę darem, a niegrzeczną karze. Baśń uczy, że uprzejmość i dobroć popłacają.

8.Po czym rozpoznać baśń?

Po elementach fantastycznych (np. czarownica, wróżka, magiczne przedmioty), wyraźnym podziale na dobrych i złych bohaterów, walce dobra ze złem, nieokreślonym czasie i miejscu („dawno, dawno temu”), szczęśliwym zakończeniu i nauce dla czytelnika.

9.„Roszpunka” braci Grimm

Baśń Jacoba i Wilhelma Grimmów o dziewczynie z bardzo długimi włosami, którą zła czarownica zamknęła w wieży bez drzwi. Ma cechy baśni: czary, podział na dobrych i złych bohaterów, szczęśliwe zakończenie.

10.Legenda

Opowieść, którą ludzie ustnie przekazywali z pokolenia na pokolenie. Opisuje ważne miejsca, bohaterów i wydarzenia, a często miesza prawdę z elementami fantastycznymi. W niezwykły sposób wyjaśnia, jak powstały miejsca, nazwy albo symbole.

11.Baśń a legenda

Elementy realistyczne i fantastyczne mogą wystąpić i w baśni, i w legendzie. Elementy historyczne, czyli prawdziwe miejsca, postacie i wydarzenia z przeszłości, ma tylko legenda. Baśń nie podaje dokładnego miejsca i czasu.

12.Plan wydarzeń

Spis wydarzeń w kolejności chronologicznej, czyli od początku do końca. Plan ramowy zawiera tylko najważniejsze wydarzenia, bez szczegółów. Plan szczegółowy rozbudowuje punkty planu ramowego o podpunkty a), b), c).

13.Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego

Obchodzimy go 21 lutego. Ustanowiono go, by chronić języki zagrożone wyginięciem, promować różnorodność językową i podkreślać znaczenie zarówno dużych języków, jak i tych, którymi mówią nieliczni.

14.Alfabet polski

Polski alfabet wywodzi się z alfabetu łacińskiego. Ma też litery ze znakami, np. ą, ę, ł, ó, ś, ż.

15.Łamaniec językowy

Zdanie trudne do szybkiego i bezbłędnego wypowiedzenia, bo ma wiele podobnych głosek, np. „Król Karol kupił królowej Karolinie korale koloru koralowego.”.

16.Mieć cięty język, łamać sobie język, mieć coś na końcu języka

Mieć cięty język - mówić złośliwie i dowcipnie. Łamać sobie język - mieć trudność z wypowiedzeniem czegoś. Mieć coś na końcu języka - mieć trudność z przypomnieniem sobie konkretnego słowa.

17.Trzymać język za zębami, ugryźć się w język, znaleźć wspólny język

Trzymać język za zębami - nie zdradzić tajemnicy, zachować milczenie. Ugryźć się w język - powstrzymać się przed powiedzeniem czegoś nieodpowiedniego. Znaleźć wspólny język - porozumieć się z kimś mimo różnic.

18.Poprawne formy czasowników

Mówimy i piszemy: wziąć (nie: wziąść), poszedłem (nie: poszłem), „Co tu jest napisane?” (nie: „Co tu pisze?”).

19.Poprawne formy rzeczowników

Mówimy i piszemy: sweter (nie: swetr), w cudzysłowie (nie: w cudzysłowiu), piękne perfumy (nie: piękny perfum), na dworze (nie: na dworzu), 300 gramów (nie: 300 gram).