Polski

Wywiad, hejt i różnorodność kulturowa - Moim zdaniem 4

Sprawdzony zestaw

Zestaw uczy, czym jest wywiad, kto go przeprowadza i jak go rozpoznać. Dowiesz się, czym jest hejt i jak na niego reagować, czym różni się od konstruktywnej krytyki, kiedy obchodzimy Światowy Dzień Różnorodności Kulturowej. Powtórzysz typy narratora, porównanie i poprawne użycie wyrazów dzięki i przez.

Zestaw do podręcznika

Rozdział IX, cz. 1. Porozumienie w różnorodności: wywiad, hejt, różnorodność kulturowa, przyjaźń

Moim zdaniem 4. Podręcznik. Reforma 2026 (GWO) - wszystkie rozdziały
Szkoła podstawowa15 fiszek35 pytań w 4 etapachnotatka

Podcast

Ładuję…

Quizy w tym zestawie

35 pytań w 4 etapach

Odblokujesz je po dodaniu zestawu.

  1. Etap 1: Wywiad i jego budowa

    Etap 1 · 3 fiszki · 8 pytań

  2. Etap 2: Hejt i konstruktywna krytyka

    Etap 2 · 6 fiszek · 10 pytań

  3. Etap 3: Różnorodność kulturowa i narrator

    Etap 3 · 4 fiszki · 9 pytań

  4. Etap 4: Porównanie oraz dzięki i przez

    Etap 4 · 2 fiszki · 8 pytań

  5. Powtórka z całości

    15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów

1.Wywiad

Rozmowa, podczas której jedna osoba zadaje pytania, a druga na nie odpowiada. Celem wywiadu jest zdobycie informacji o kimś lub o czymś, np. o czyjejś pracy, zainteresowaniach, poglądach albo doświadczeniach.

2.Kto przeprowadza wywiad i gdzie można go opublikować?

Najczęściej dziennikarz: najpierw przygotowuje pytania, a potem zadaje je rozmówcy. Wywiad można wydrukować w gazecie, pokazać w telewizji albo udostępnić w internecie. Dzięki wywiadom poznajemy ciekawych ludzi i ich historie.

3.Jak rozpoznać zapisany wywiad?

Pytania i odpowiedzi występują na zmianę. Pytania są zwykle wyróżnione, np. kursywą albo pogrubieniem, żeby łatwo odróżnić je od odpowiedzi rozmówcy.

4.Hejt

Obraźliwe, prześmiewcze, agresywne i złośliwe komentarze zamieszczane w internecie. Nazwa pochodzi od angielskiego słowa hate, czyli nienawidzić. Osobę, która hejtuje, nazywamy hejterem.

5.Przemoc słowna

Krzywdzenie kogoś słowami, np. obrażanie go albo wyśmiewanie. Hejt jest rodzajem przemocy słownej: ma kogoś zawstydzić, zranić i sprawić mu przykrość.

6.Jak reagować na hejt?

M.in.: zachowaj spokój, nie odpowiadaj hejtem na hejt, ukryj hejt i zablokuj hejtera. Możesz też spokojnie odpisać, że to nie jest miłe. Gdy sobie nie radzisz, poproś o pomoc.

7.Dlaczego lepiej ukryć hejt, niż go skasować?

Ukryty komentarz nie jest widoczny w sieci, ale zostaje jako dowód tego, co się stało. Jeśli chcesz hejt skasować, najpierw zrób zrzut ekranu albo zdjęcie.

8.Gdzie szukać pomocy, gdy ktoś cię hejtuje?

U zaufanej osoby dorosłej albo u przyjaciela, który zawsze wysłucha. Można też zadzwonić na telefon zaufania dla dzieci i młodzieży: 116111. Prośba o pomoc jest dowodem odwagi, a nie słabości.

9.Konstruktywna krytyka

Komentarz, w którym ktoś mówi, co mu się nie podoba, ale podaje sensowne przyczyny, np. „Piosenka jest ładna, ale gitara zagłusza twój głos”. To nie jest hejt: warto taką uwagę przemyśleć, bo może pomóc coś poprawić.

10.Światowy Dzień Różnorodności Kulturowej

Obchodzimy go 21 maja. Ten dzień pokazuje, jak ważne jest wzajemne poznawanie się ludzi z różnych krajów i kultur.

11.Różnorodność kulturowa

Ludzie na świecie mówią różnymi językami i mają różne zwyczaje. Każda kultura jest wyjątkowa, a my możemy się od siebie wiele nauczyć.

12.Narrator pierwszoosobowy

Narrator, który opowiada o wydarzeniach, które sam (lub z innymi) przeżył. Używa czasowników w pierwszej osobie, np. pobiegłem, zobaczyłyśmy. W opowieści może nim być nawet zwierzę, drzewo albo przedmiot.

13.Narrator trzecioosobowy

Narrator, który nie bierze udziału w wydarzeniach, a tylko o nich opowiada. Używa czasowników w trzeciej osobie, np. pobiegł, zobaczyły.

14.Porównanie

Podkreślenie cech jednego zjawiska przez zestawienie go z innym. Tworzą je słowa: jak, jakby, niczym, niby, na kształt, np. „zimny jak lód”. Porównanie pomaga wyobrazić sobie rzecz albo czyjeś uczucia i urozmaica tekst.

15.Wyraz dzięki a wyraz przez

Gdy podajemy przyczynę: dzięki - gdy przyczyna jest dobra, np. „Dzięki trenerce nauczyłam się pływać”. Przez - gdy nadawca uważa przyczynę za złą, np. „Przez gołoledź upadłem na chodniku”.

Notatka

Wywiad i jego budowa

Wywiad to rozmowa, w której jedna osoba zadaje pytania, a druga na nie odpowiada. Jego celem jest zdobycie informacji o kimś lub o czymś. Można w ten sposób poznać czyjąś pracę, pasje, poglądy albo przeżycia.

Wywiad najczęściej przeprowadza dziennikarz. Osobę, która odpowiada na pytania, nazywamy rozmówcą. Dziennikarz przygotowuje pytania wcześniej. Odpowiedzi należą do rozmówcy.

Gotowy wywiad można wydrukować w gazecie, pokazać w telewizji albo udostępnić w internecie. Dzięki wywiadom poznajemy ciekawych ludzi i ich historie.

1Dziennikarz przygotowuje pytania2Zadaje pytania rozmówcyrozmówca odpowiada3Wywiad trafia do odbiorcówgazeta, telewizja albo internet
Jak powstaje wywiad

Zapisany wywiad łatwo rozpoznać. Pytania i odpowiedzi występują w nim na zmianę. Pytania są zwykle wyróżnione, np. kursywą albo pogrubieniem. Dzięki temu od razu widać, kto mówi.

Przykład

- Co pani robi w schronisku dla zwierząt? - Karmię psy i chodzę z nimi na spacery. - Który pies jest pani ulubieńcem? - Stary, spokojny owczarek.

Hejt i przemoc słowna

Hejt to obraźliwe, prześmiewcze, agresywne i złośliwe komentarze zamieszczane w internecie. Nazwa pochodzi od angielskiego słowa hate, które znaczy nienawidzić. Osobę, która hejtuje, nazywamy hejterem.

Przemoc słowna to krzywdzenie kogoś słowami, np. obrażanie go albo wyśmiewanie. Krzywdę można wyrządzić nie tylko siłą, lecz także słowami.

Hejt jest rodzajem przemocy słownej. Ma kogoś zawstydzić, zranić i sprawić mu przykrość.

Oba pojęcia warto odróżniać:

  • hejt to przemoc słowna w internecie, np. w komentarzach pod zdjęciem albo filmem;
  • przemoc słowna może się zdarzyć także poza siecią, np. w szkole albo na podwórku.

Jak reagować na hejt

Nie ma jednego sposobu na hejt. Warto wybrać taki, który pasuje do sytuacji i do naszych uczuć. Oto sprawdzone sposoby:

  • zachowaj spokój - hejter liczy na twoją złość, a gdy jej nie zobaczy, często odpuszcza;
  • nie odpowiadaj hejtem na hejt - złośliwa odpowiedź tylko nakręca sprawcę;
  • ukryj hejt - komentarz przestaje być widoczny w sieci, ale zostaje jako dowód;
  • zablokuj hejtera - stajesz się dla niego niewidoczny;
  • odpisz spokojnie, że to nie jest miłe - nazwij swoje uczucia;
  • poproś o pomoc zaufaną osobę dorosłą albo przyjaciela - możesz też zadzwonić na telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116111.

Ważne

Zanim skasujesz hejt, zrób zrzut ekranu albo zdjęcie. Prośba o pomoc jest dowodem odwagi, a nie słabości.

Gdy widzisz, że hejt spotyka kogoś innego, możesz podpowiedzieć tej osobie te sposoby.

Konstruktywna krytyka to nie hejt

Nie każdy nieprzychylny komentarz jest hejtem. Konstruktywna krytyka mówi, co się komuś nie podoba, i podaje sensowną przyczynę. Hejt ma zranić, a nie pomóc.

CechaHejtKonstruktywna krytyka
celzranić, zawstydzićpomóc coś poprawić
czego dotyczyczęsto samej osobypracy albo zachowania
czy podaje przyczynęzwykle nietak, sensowną
jak reagowaćukryć, zablokować, poprosić o pomocprzemyśleć uwagę

Konstruktywna krytyka czasem boli. Warto ją jednak przemyśleć, bo może pomóc coś zmienić na lepsze. Można się z nią zgodzić albo nie.

Przykładem konstruktywnej krytyki jest uwaga: „Opowiadanie jest ciekawe, ale zakończenie jest za krótkie i niejasne”. Wskazuje ona, co można poprawić.

Światowy Dzień Różnorodności Kulturowej

Światowy Dzień Różnorodności Kulturowej obchodzimy 21 maja. Ten dzień przypomina, jak ważne jest wzajemne poznawanie się ludzi z różnych krajów i kultur.

Różnorodność kulturowa oznacza, że ludzie na świecie mówią różnymi językami i mają różne zwyczaje. W różnych krajach ludzie inaczej świętują urodziny, inaczej wygląda szkoła, jada się inne potrawy.

Każda kultura jest wyjątkowa i niesie coś ciekawego. Poznając inne kultury, możemy się od siebie wiele nauczyć.

Informacje o życiu dzieci w innych krajach znajdziemy np. w książkach popularnonaukowych, w encyklopediach i w internecie.

Narrator pierwszoosobowy i trzecioosobowy

Narrator to ten, kto opowiada historię w utworze. Wymyśla go autor, dlatego narrator nie jest tym samym co autor.

CechaNarrator pierwszoosobowyNarrator trzecioosobowy
udział w wydarzeniachbierze udział sam lub z innyminie bierze udziału, tylko opowiada
formy czasownikówpierwsza osoba, np. przeczytałam, znaleźliśmytrzecia osoba, np. przeczytała, znaleźli

Narratorem pierwszoosobowym może być nawet zwierzę, drzewo albo przedmiot, np. stary rower, który opowiada o swoich właścicielach.

Zapamiętaj

Sprawdź, czy narrator mówi o sobie (pomiń wypowiedzi bohaterów). Jeśli używa czasowników z ja albo my, np. usiadłam, zjedliśmy, jest pierwszoosobowy. Jeśli mówi tylko o innych (on, ona, oni, one), jest trzecioosobowy.

Porównanie i inne środki stylistyczne

Porównanie podkreśla cechy jednego zjawiska przez zestawienie go z innym. Te dwa zjawiska łączą słowa: jak, jakby, niczym, niby, na kształt, np. „biały jak śnieg”, „oczy błyszczały niczym gwiazdy”.

Porównanie pomaga wyobrazić sobie rzecz albo czyjeś uczucia. Urozmaica też tekst. Zdanie „Serce biło mu jak młot” lepiej pokazuje zdenerwowanie niż zdanie „Bardzo się denerwował”.

Nie każde słowo jak tworzy porównanie. W pytaniu „Jak się nazywasz?” nie zestawiamy dwóch rzeczy, więc porównania nie ma.

Porównanie łatwo pomylić z innymi środkami stylistycznymi. Rysunek pokazuje, czym się od nich różni.

Środki stylistyczneepitetokreśla rzeczownik, np. wysokagóraporównaniezestawia dwie rzeczy, np. cichy jakmyszkauosobienierzeczy mają cechy ludzi: słońce sięśmiejewyraz dźwiękonaśladowczynaśladuje dźwięk, np. ćwir, ćwir
Środki stylistyczne

Dzięki czy przez?

Wyrazów dzięki i przez używamy, gdy podajemy przyczynę czegoś. Wybór zależy od tego, jak oceniamy tę przyczynę.

  • dzięki - gdy przyczyna jest dobra, pozytywna, np. „Dzięki mapie szybko trafiliśmy do schroniska”;
  • przez - gdy nadawca uważa przyczynę za złą, np. „Przez katar nie czułem smaku zupy”.

Ważne

Błędem jest łączenie wyrazu dzięki ze złą przyczyną. Źle: „Dzięki chorobie opuściłem wycieczkę”. Dobrze: „Przez chorobę opuściłem wycieczkę”.

Zanim wybierzesz wyraz, zastanów się, czy przyczyna przyniosła coś dobrego, czy złego.

Ta zasada dotyczy tylko podawania przyczyny. Wyraz przez ma też inne znaczenia, np. „przejść przez most”, „czekać przez godzinę”.

Sprawdzian do druku

Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną

Sprawdzam sprawdzian…

Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem

WhatsApp

Podobne zestawy

Zobacz wszystkie fiszki z języka polskiego