Polski
Onomatopeje i teatr kamishibai - Moim zdaniem 4
Sprawdzony zestawZestaw uczy, czym są wyrazy dźwiękonaśladowcze (onomatopeje) i do czego służą w tekście. Poznasz teatr kamishibai: skąd pochodzi, co oznacza jego nazwa, co trzeba przygotować i jak opowiada się w nim historię. Powtórzysz też porównanie, epitet, uosobienie i rym.
Zestaw do podręcznika
Rozdział VII, cz. 2. Ścieżki wyobraźni: wyrazy dźwiękonaśladowcze, teatr kamishibai
Moim zdaniem 4. Podręcznik. Reforma 2026 (GWO) - wszystkie rozdziałyPodcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
30 pytań w 3 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Etap 1: Wyrazy dźwiękonaśladowcze
Etap 1 · 3 fiszki · 10 pytań
Etap 2: Teatr kamishibai
Etap 2 · 4 fiszki · 10 pytań
Etap 3: Środki stylistyczne
Etap 3 · 4 fiszki · 10 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
1.Wyrazy dźwiękonaśladowcze (onomatopeje)
Wyrazy, które naśladują różne dźwięki, np. hau, kukuryku, brzdęk.
2.Do czego służą wyrazy dźwiękonaśladowcze?
Ożywiają opisywaną sytuację i wywołują u odbiorcy konkretne wrażenia, np. czytelnik ma wrażenie, że słyszy burzę.
3.Czasowniki i rzeczowniki naśladujące dźwięki
Dźwięki naśladują nie tylko krótkie wyrazy, np. łup, ale też czasowniki, np. bzyczy, kwacze, tyka, i rzeczowniki, np. trzask, brzęk, plusk.
4.Kamishibai
Wywodząca się z Japonii technika opowiadania historii za pomocą ilustrowanych, kartonowych plansz. Czytamy: kamiszibaj.
5.Znaczenie słowa kamishibai
Kamishibai to papierowy teatr. Nazwa pochodzi od japońskich słów kami - papier i shibai - teatr.
6.Co trzeba przygotować do teatru kamishibai?
Scenę z kartonu, która ma ruchome, zamykane skrzydła, karty z obrazkami i tekstem oraz osobę, która opowie historię.
7.Jak opowiadamy historię w teatrze kamishibai?
1. Wkładamy plansze z obrazkami do zamkniętego teatrzyku. 2. Otwieramy skrzydła sceny, tak by było widać pierwszą planszę. 3. Na podstawie tej planszy zaczynamy opowiadać. 4. Przekładamy kartę do tyłu i opowiadamy dalej.
8.Porównanie
Podkreślenie cech jednego zjawiska przez zestawienie go z innym. Tworzą je słowa: jak, jakby, niczym, niby, na kształt, np. biały jak śnieg.
9.Epitet
Wyraz, który określa rzeczownik i mówi, jaki ktoś lub coś jest. Najczęściej jest to przymiotnik, np. zielona łąka.
10.Uosobienie (personifikacja)
Nadanie przedmiotom, zwierzętom i zjawiskom cech typowych dla człowieka, np. Słońce uśmiecha się do dzieci. Ożywienie nadaje tylko cechy istot żywych, np. lampa śpi.
11.Rym
Podobne brzmienie zakończeń wyrazów, zwykle na końcu wersów, np. kotek - płotek.
Notatka
Czym są wyrazy dźwiękonaśladowcze
Wyrazy dźwiękonaśladowcze to wyrazy, które naśladują różne dźwięki. Kiedy wymawiamy je na głos, brzmią podobnie do dźwięku, o którym mówią. Mogą naśladować:
- głosy zwierząt, np. muu (krowa), mee (koza);
- odgłosy przedmiotów, np. pstryk (wyłącznik światła), ciach (nożyczki);
- odgłosy ludzi, np. ha, ha (śmiech), apsik (kichanie).
Zapamiętaj
Wyrazy dźwiękonaśladowcze nazywamy inaczej onomatopejami.
Słowo „młotek” tylko nazywa narzędzie, a słowo „stuk” naśladuje uderzenie młotka.
Do czego służą wyrazy dźwiękonaśladowcze
Wyrazy dźwiękonaśladowcze ożywiają opisywaną sytuację.
Wywołują też u odbiorcy konkretne wrażenia. Czytelnik ma wrażenie, że sam słyszy to, co dzieje się w tekście.
Przykład
Porównaj dwa zdania: „Ktoś zapukał do okna” i „Stuk, stuk! Ktoś zapukał do okna”. W drugim zdaniu prawie słychać pukanie.
Wyrazy dźwiękonaśladowcze często pojawiają się w wierszach i w komiksach.
Czasowniki i rzeczowniki, które naśladują dźwięki
Dźwięki naśladują nie tylko krótkie wyrazy, takie jak pstryk czy chrup. Dźwięk słychać także w niektórych czasownikach i rzeczownikach.
Takie czasowniki mówią, co ktoś lub coś robi. Ich brzmienie przypomina wydawany odgłos, np. wąż syczy, kot mruczy, dziadek chrapie. Rzeczowniki nazywają sam dźwięk, np. szelest liści, tupot nóg, bulgot wody.
Jak rozpoznać taki wyraz? Przeczytaj go powoli na głos. Jeśli jego brzmienie przypomina dźwięk, jest to wyraz dźwiękonaśladowczy.
Teatr kamishibai
Kamishibai to technika opowiadania historii za pomocą ilustrowanych, kartonowych plansz. Wywodzi się z Japonii. Nazwę czytamy: kamiszibaj.
Nazwa pochodzi od dwóch japońskich słów:
- kami znaczy papier;
- shibai znaczy teatr.
Razem oznaczają papierowy teatr. Scena i plansze są wykonane z kartonu, czyli z grubego papieru.
W kamishibai można przygotować przedstawienie nawet wtedy, gdy brakuje aktorów. Historię może opowiedzieć jedna osoba, która pokazuje kolejne plansze.
Co trzeba przygotować
Do teatru kamishibai potrzebne są:
- scena z kartonu, która ma ruchome, zamykane skrzydła;
- karty z obrazkami i z tekstem, czyli plansze z kolejnymi częściami historii;
- opowiadający, czyli ktoś, kto przedstawi widzom całą opowieść.
Obrazek na karcie pokazuje, co dzieje się w danej części opowieści. Karty układamy w takiej kolejności, w jakiej toczą się wydarzenia.
Jak opowiadamy historię w kamishibai
Przedstawienie w teatrze kamishibai ma stałą kolejność czynności.
Na początku skrzydła sceny są zamknięte. Wkładamy do środka plansze z obrazkami. Potem otwieramy skrzydła i widzowie widzą pierwszą planszę. Na jej podstawie zaczynamy opowiadać.
Gdy skończymy opowiadać o pierwszej planszy, przekładamy ją do tyłu. Teraz widać następną planszę i opowiadamy dalej. Tak samo postępujemy z każdą kolejną kartą, aż do końca historii.
Środki stylistyczne do powtórki
Wyraz dźwiękonaśladowczy to jeden ze środków stylistycznych. Warto pamiętać także o innych środkach.
| Środek | Opis | Przykład |
|---|---|---|
| porównanie | zestawia jedną rzecz z inną, często za pomocą wyrazów jak, jakby, niczym, niby | twardy jak kamień |
| epitet | określa rzeczownik, mówi, jaki ktoś lub coś jest | wysoka wieża |
| uosobienie | nadaje czemuś cechy człowieka | zegar zamyślił się |
| rym | podobne brzmienie zakończeń wyrazów | góra - chmura |
| wyraz dźwiękonaśladowczy | naśladuje dźwięk | szur |
Uosobienie nazywamy inaczej personifikacją. Od uosobienia odróżniamy ożywienie. Ożywienie nadaje czemuś tylko cechy istot żywych, a nie cechy typowe dla człowieka.
Jak rozpoznać środek stylistyczny
Gdy szukasz środka stylistycznego, zadaj sobie kilka pytań.
- Czy dwie rzeczy są zestawione, np. przez wyraz jak albo niczym? To porównanie.
- Czy wyraz, najczęściej przymiotnik, mówi, jaki jest rzeczownik? To epitet.
- Czy coś, co nie jest człowiekiem, mówi, myśli albo czuje jak człowiek? To uosobienie.
- Czy zakończenia wyrazów, zwykle na końcu wersów, brzmią podobnie? To rym.
- Czy wyraz brzmi jak dźwięk? To wyraz dźwiękonaśladowczy.
Ważne
Wyraz jak nie zawsze tworzy porównanie. W pytaniu „Jak masz na imię?” niczego ze sobą nie zestawiamy.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
Biblia i jej nawiązania w literaturze, sztuce i filmie40 fiszek uczy się 7
Oświecenie - idee epoki, sztuka i Ignacy Krasickiuczy się 2
Niesamowite przygody dziesięciu skarpetek - losy bohaterek16 fiszek
Pojęcia literackie i postawy filozoficzne14 fiszek uczy się 1
Średniowieczna wizja świata i symbolika śmierci Rolanda20 fiszek
Antyk: mitologia, tragedia grecka i epos homerycki40 fiszek uczy się 7