Teatr, didaskalia, zaproszenie i muzeum - Moim zdaniem 4

Przedstawienie teatralne powstaje na podstawie sztuki, czyli utworu napisanego po to, żeby wystawić go na scenie. Inna nazwa przedstawienia to spektakl. Nad jednym przedstawieniem pracuje wiele osób.

• reżyser kieruje całą pracą i decyduje, co widzowie zobaczą i usłyszą;
• aktor gra rolę, czyli udaje na scenie jakąś postać, np. starego króla albo sprytnego kota;
• scenograf przygotowuje scenografię, czyli dekoracje, np. wnętrze chaty albo górski szczyt;
• sufler podpowiada aktorom tekst, gdy go zapomną.

Każda z tych osób ma inne zadanie. Przedstawienie się uda, gdy wszyscy dobrze ze sobą współpracują.

Widzowie siedzą na widowni. To słowo ma dwa znaczenia: miejsce dla publiczności i sama publiczność. W zdaniu „Usiedliśmy na widowni w trzecim rzędzie” chodzi o miejsce, a w zdaniu „Widownia głośno się śmiała” chodzi o ludzi.

Loża jest specjalnym miejscem dla widzów w sali teatralnej. Budka suflera to ukryte miejsce na scenie, w którym siedzi sufler. Przed przedstawieniem i po nim scenę zakrywa kurtyna.

Trzy pojęcia związane ze sceną łatwo pomylić:

• kostium to ubranie, które aktor ma na sobie, np. fartuch kucharza;
• rekwizyt to przedmiot, którego aktor używa w czasie gry, np. latarka albo list;
• scenografia to dekoracje, czyli tło, przed którym grają aktorzy.

Sztuka to jeden utwór, a repertuar to zestaw wszystkich utworów granych w danym teatrze. Repertuar sprawdzamy, gdy chcemy wybrać przedstawienie, np. na stronie internetowej teatru.

Międzynarodowy Dzień Teatru obchodzimy 27 marca. W tym dniu wybitny twórca teatru przygotowuje mowę. Odczytuje się ją przed spektaklami w wielu krajach.

Teatry na całym świecie zapraszają tego dnia na specjalne przedstawienia, spotkania z aktorami i warsztaty teatralne. Można wtedy czasem obejrzeć spektakl za symboliczną opłatą albo bezpłatnie.

Utwór przeznaczony do wystawienia na scenie składa się z dwóch rodzajów tekstu: tekstu głównego i tekstu pobocznego. Tekst poboczny nazywamy inaczej didaskaliami.

Kursywa to pochyłe pismo. Dzięki niej od razu widać, które zdania są wskazówkami, a które trzeba powiedzieć na scenie.

Didaskalia podpowiadają twórcom, jak ma wyglądać przedstawienie. Mogą podawać:

• spis osób, które występują w utworze;
• miejsce akcji;
• co robią postacie;
• jakie mają być kostiumy, rekwizyty i dekoracje.

Jak odróżnić oba teksty? Zadaj sobie pytanie: czy aktor powie to zdanie na scenie? Jeśli tak, jest to tekst główny. Jeśli zdanie opisuje, co dzieje się na scenie, zwykle jest to tekst poboczny.

Zaproszenie to krótki tekst. Prosimy w nim kogoś o udział w naszym wydarzeniu i podajemy potrzebne informacje.

Na pytanie kiedy? odpowiadają data i godzina. Na pytanie gdzie? odpowiada dokładne miejsce, np. nazwa budynku i adres. Podpis na końcu mówi, kto zaprasza.

Przykład: „Serdecznie zapraszamy wszystkich uczniów klas czwartych na szkolny festiwal piosenki. Festiwal odbędzie się w auli szkoły 20 listopada o godzinie 9.00. Szkolny Klub Muzyczny”.

Po napisaniu zaproszenia sprawdź, czy znajdziesz w nim odpowiedź na każde z pięciu pytań.

Zaproszenie zwykle zaczynamy zwrotem, który zaprasza. Na końcu zachęcamy adresata do przyjścia.

• na początek: „Mamy zaszczyt zaprosić...”, „Pragnę zaprosić...”, „Serdecznie zapraszamy...”;
• na zakończenie: „Weź ze sobą dobry humor!”, „Nie może Cię zabraknąć.”, „Twoja obecność jest dla mnie ważna.”, „Twoje przyjście sprawi mi radość”.

Na końcu można też poprosić o potwierdzenie obecności. Robimy tak, gdy chcemy wiedzieć, ile osób przyjdzie.

W zaproszeniu do jednej osoby zaimki Ty, Cię, Ciebie, Twój piszemy zwykle wielką literą. W ten sposób okazujemy adresatowi szacunek.

W muzeum oglądamy eksponaty, czyli przedmioty pokazywane zwiedzającym. Eksponatem może być dzieło sztuki, ale też np. szkielet dinozaura albo dawny powóz. Dzieło sztuki to coś, co stworzył artysta. Przykładami dzieł sztuki są obraz i rzeźba.

Wystawa to celowo dobrany zbiór dzieł, które łączy wspólny temat, np. zdjęcia i obrazy przedstawiające zimę.