Polski
Patriotyzm, prawa dziecka, pisownia ch i h - Moim zdaniem 4
Sprawdzony zestawZestaw uczy, czym jest patriotyzm dawniej i dziś, czym jest Konwencja o prawach dziecka i jakie prawa mają dzieci. Dowiesz się, kim był Janusz Korczak, co znaczą empatia i altruizm, a także kiedy piszemy ch, a kiedy h. Na koniec powtórzysz legendę o Kraku.
Zestaw do podręcznika
Rozdział IV, cz. 2. Nasze korzenie: patriotyzm, prawa dziecka, pisownia ch i h
Moim zdaniem 4. Podręcznik. Reforma 2026 (GWO) - wszystkie rozdziałyPodcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
36 pytań w 4 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Etap 1: Patriotyzm i prawa dziecka
Etap 1 · 4 fiszki · 10 pytań
Etap 2: Rzecznik, Korczak i ważne cechy
Etap 2 · 5 fiszek · 8 pytań
Etap 3: Kiedy piszemy ch, a kiedy h
Etap 3 · 6 fiszek · 10 pytań
Etap 4: Wyrazy do zapamiętania i legenda
Etap 4 · 3 fiszki · 8 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
1.Patriotyzm dawniej i dziś
Patriotyzm to miłość do ojczyzny i troska o jej dobro. Dawniej oznaczał walkę i oddanie życia za kraj. Dziś, w czasie pokoju, okazujemy go codziennym dobrym postępowaniem, np. dbaniem o czystość okolicy i o poprawny język.
2.Konwencja o prawach dziecka
Zbiór zasad przyjęty w 1989 roku przez Organizację Narodów Zjednoczonych (ONZ). Mówi, że każde dziecko ma prawo do szczęśliwego i bezpiecznego życia.
3.Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka
Obchodzimy go 20 listopada, na pamiątkę uchwalenia w tym dniu Konwencji o prawach dziecka. Przypomina, że dzieci powinny mieć bezpieczeństwo, szacunek i możliwość rozwoju, a ich prawa muszą być przestrzegane.
4.Prawa dziecka według Konwencji
Dziecko ma m.in. prawo do jak najlepszej opieki zdrowotnej, edukacji, odpoczynku, zabawy i zajęć kulturalnych oraz sportowych. Ma też prawo do równego traktowania, wyrażania własnych poglądów i ochrony przed przemocą.
5.Rzecznik Praw Dziecka i UNICEF
Rzecznik Praw Dziecka to osoba, która dba o przestrzeganie praw wszystkich dzieci w Polsce. UNICEF (Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci) to jedna z głównych organizacji chroniących prawa dzieci.
6.Janusz Korczak
Lekarz, pisarz i wychowawca, który prowadził dom dziecka. Uważał, że dziecko to pełnoprawny człowiek zasługujący na szacunek, i pozwalał dzieciom współdecydować. Jego marzenie o prawach dzieci spełniła Konwencja o prawach dziecka.
7.Empatia
Umiejętność wczuwania się w emocje innych ludzi. Przykład: rozumiemy, że kolega jest smutny, bo przegrał mecz.
8.Altruizm
Dobrowolne, bezpłatne działanie na rzecz innych, np. pomaganie za darmo starszej sąsiadce.
9.Wrażliwość i cierpliwość
Wrażliwość to zdolność do silnego przeżywania emocji. Cierpliwość to znoszenie ze spokojem różnych przeciwności, np. spokojne czekanie w długiej kolejce.
10.Zasady pisowni ch i h
Ch piszemy, gdy wymienia się na sz, na końcu wyrazu i po literze s. H piszemy, gdy wymienia się na g lub ż, i po literze z. Pisownię wielu wyrazów z ch i h trzeba zapamiętać.
11.Ch wymienne na sz
Ch piszemy, gdy w innej formie wyrazu lub w wyrazie pokrewnym wymienia się na sz, np. ucho - uszy, cichy - cisza, groch - groszek.
12.Ch na końcu wyrazu
Na końcu wyrazu piszemy ch, np. pech, ach, och. Wyjątek stanowią wyrazy z h wymiennym na g lub ż, np. druh, bo drużyna.
13.Ch po literze s
Po literze s piszemy ch, np. schronisko, schludny, schab.
14.H wymienne na g lub ż
H piszemy, gdy w innej formie wyrazu lub w wyrazie pokrewnym wymienia się na g albo ż, np. wahadło - waga, druhna - drużyna.
15.H po literze z
Po literze z piszemy h, np. zhakować (konto w komputerze).
16.Wyrazy z ch do zapamiętania
Pisownię wielu wyrazów z ch trzeba zapamiętać, bo żadna zasada jej nie wyjaśnia, np. chwila, chory, charakter.
17.Wyrazy z h do zapamiętania
Pisownię wielu wyrazów z h trzeba zapamiętać, bo żadna zasada jej nie wyjaśnia, np. hałas, hulajnoga, hokej.
18.Legenda o Kraku
Legenda o mądrym księciu Kraku, władcy grodu na Wawelu, który podstępem pokonał groźnego smoka. Wyjaśnia, skąd się wzięła nazwa Krakowa i kopiec Krakusa. Ma kilka wersji, bo była przekazywana ustnie.
Notatka
Patriotyzm dawniej i dziś
Patriotyzm to miłość do ojczyzny i dbanie o jej dobro. Patriota to osoba, która kocha swoją ojczyznę i jest gotowa wiele poświęcić dla jej dobra.
Dawniej Polska musiała walczyć o wolność. Patriotyzm oznaczał wtedy przede wszystkim walkę i gotowość oddania życia za kraj.
Dziś Polska nie jest w stanie wojny. Dlatego patriotyzm przejawia się inaczej: w codziennym, dobrym i odpowiedzialnym postępowaniu. Patriotą może być każdy, także uczeń.
Przykłady współczesnego patriotyzmu:
- szacunek dla symboli narodowych, np. właściwa postawa podczas hymnu;
- poznawanie historii swojej miejscowości i kraju;
- pomoc sąsiadom;
- dbanie o piękno ojczystego języka i poprawną pisownię.
Konwencja o prawach dziecka
W 1989 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych, czyli ONZ, przyjęła Konwencję o prawach dziecka. To zbiór zasad. Mówi, że każde dziecko ma prawo do szczęśliwego i bezpiecznego życia.
Konwencja powstała, bo dorośli zauważyli, że dzieci nie zawsze są traktowane sprawiedliwie. Niektóre nie mogły chodzić do szkoły, a inne musiały ciężko pracować.
Międzynarodowy Dzień Praw Dziecka obchodzimy 20 listopada, bo tego dnia uchwalono konwencję. Święto przypomina, że dzieci na całym świecie powinny mieć bezpieczeństwo, szacunek i możliwość rozwoju.
O prawa dzieci dbają:
- Rzecznik Praw Dziecka - osoba, która pilnuje przestrzegania praw wszystkich dzieci w Polsce;
- UNICEF, czyli Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci - jedna z głównych organizacji chroniących prawa dzieci.
Jakie prawa ma dziecko
Konwencja wymienia wiele praw dziecka. Oto niektóre z nich:
| Prawo dziecka | Co to znaczy |
|---|---|
| opieka zdrowotna | jak najlepsze leczenie, gdy dziecko choruje |
| edukacja | nauka i rozwijanie talentów |
| odpoczynek i zabawa | czas wolny, zajęcia kulturalne i sportowe |
| równe traktowanie | bez względu na pochodzenie, kolor skóry, płeć czy religię |
| wyrażanie poglądów | mówienie, co się myśli o swoich sprawach |
| ochrona przed przemocą | nikt nie może dziecka krzywdzić ani źle traktować |
Jak rozpoznać, które prawo zostało złamane? Zastanów się, czego dziecko zostało pozbawione. Jeśli ktoś nie pozwala dziecku chodzić do szkoły, łamie jego prawo do edukacji.
Janusz Korczak
Janusz Korczak był lekarzem, pisarzem i wychowawcą. Prowadził dom dziecka.
Za jego życia dzieci nie miały takich praw jak dziś. Dorośli często uważali, że dziecko nie ma prawa do własnego zdania. Sądzili, że powinno we wszystkim słuchać starszych.
Korczak myślał inaczej. Uważał, że dziecko jest pełnoprawnym człowiekiem: ważnym, mądrym i zasługującym na szacunek. W swoim domu dziecka pozwalał dzieciom współdecydować o różnych sprawach.
Konwencję o prawach dziecka uchwalono wiele lat po jego śmierci. Dzięki niej spełniło się marzenie Korczaka o świecie, w którym dzieci mają swoje prawa.
Empatia, altruizm, wrażliwość, cierpliwość
Te cztery słowa nazywają cechy, które pomagają dobrze żyć z innymi ludźmi.
| Cecha | Co to jest | Przykład |
|---|---|---|
| empatia | wczuwanie się w emocje innych | ktoś rozumie, że brat boi się burzy |
| altruizm | dobrowolne, bezpłatne działanie na rzecz innych | ktoś za darmo pomaga sprzątać plac zabaw |
| wrażliwość | zdolność do silnego przeżywania emocji | ktoś wzrusza się, słuchając muzyki |
| cierpliwość | znoszenie ze spokojem różnych przeciwności | ktoś spokojnie tłumaczy siostrze trudne zadanie |
Ważne
Empatia dotyczy uczuć: rozumiemy, co czuje drugi człowiek. Altruizm dotyczy czynów: robimy coś dla innych za darmo.
Kiedy piszemy ch
Pisownię ch wyjaśniają cztery zasady:
- wymiana na sz - w innej formie wyrazu albo w wyrazie pokrewnym zamiast ch pojawia się sz, np. suchy - susza, duch - duszek, kożuch - kożuszek;
- koniec wyrazu - tu zwykle piszemy ch, np. gmach, wdech, zuch; wyjątkiem są wyrazy, w których h na końcu wymienia się na g lub ż;
- po s - piszemy ch, np. schnąć, schodzić, schowek;
- ch do zapamiętania - pisowni wielu wyrazów żadna zasada nie wyjaśnia, np. chata, chrzan, chór.
Ważne
Przy zasadzie wymiany dowodem jest tylko wyraz, w którym w miejscu ch stoi sz. Wyraz pokrewny, który też ma ch, np. suchość, nie jest dowodem.
Kiedy piszemy h i jak to sprawdzić
Pisownię h wyjaśniają trzy zasady:
- wymiana na g lub ż - w innej formie wyrazu albo w wyrazie pokrewnym zamiast h pojawia się g lub ż;
- po z - piszemy h, np. zhakować (konto);
- h do zapamiętania - tu też żadna zasada nie pomaga, np. hamak, harcerz, huragan.
Łatwo pomylić dwie zasady o literach przed ch i h. Po s piszemy ch, np. schnąć, a po z piszemy h, np. zhakować.
Schemat pokazuje, w jakiej kolejności sprawdzać pisownię. Gdy żadna zasada nie pasuje, pisownię trzeba zapamiętać albo sprawdzić w słowniku ortograficznym.
Legenda o Kraku
Legenda o Kraku opowiada o mądrym księciu Kraku. Rządził on grodem na Wawelu nad Wisłą.
Grodowi zagrażał groźny smok. Krak pokonał go nie siłą, ale podstępem.
Legenda wyjaśnia, skąd się wzięły:
- nazwa Krakowa - od imienia księcia Kraka;
- kopiec Krakusa - mogiła, którą wdzięczni ludzie usypali Krakowi po śmierci.
W legendzie są elementy fantastyczne i historyczne. Historyczne to np. Kraków i kopiec Krakusa, które istnieją do dziś.
Legendę długo przekazywano ustnie, dlatego ma kilka wersji. W niektórych z nich smoka pokonuje ktoś inny niż Krak.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
40 fiszek uczy się 7
uczy się 2
16 fiszek
14 fiszek uczy się 1
20 fiszek
40 fiszek uczy się 7
