Polski
Legendy, komiks, symbole narodowe i hymn - Moim zdaniem 4
Sprawdzony zestawZestaw uczy, czym jest legenda, jakie ma cechy i jakie elementy w niej spotkasz: realistyczne, fantastyczne i historyczne. Poznasz najważniejsze polskie legendy, cechy komiksu, symbole narodowe Polski i wiadomości o hymnie. Na koniec powtórzysz, czym są wers, strofa, rym i refren.
Zestaw do podręcznika
Rozdział IV, cz. 1. Nasze korzenie: legenda, komiks, symbole narodowe, hymn
Moim zdaniem 4. Podręcznik. Reforma 2026 (GWO) - wszystkie rozdziałyPodcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
37 pytań w 4 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Etap 1: Legenda i jej elementy
Etap 1 · 6 fiszek · 9 pytań
Etap 2: Polskie legendy i komiks
Etap 2 · 5 fiszek · 10 pytań
Etap 3: Symbole narodowe i hymn
Etap 3 · 5 fiszek · 9 pytań
Etap 4: Wers, strofa, rym i refren
Etap 4 · 5 fiszek · 9 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
Karty pracy
Ćwiczenia do wydruku na ten temat
„Mazurek Dąbrowskiego” i „Rota” - karta do lekturyKlasy 4-6
Otwórz kartę pracy1.Legenda
Opowieść, którą ludzie ustnie przekazywali z pokolenia na pokolenie. Opisuje ważne miejsca, bohaterów i wydarzenia, a często miesza prawdę z elementami fantastycznymi.
2.Cechy legendy
Legenda w niezwykły sposób, nie zawsze zgodnie z faktami, wyjaśnia, jak powstały miejsca, nazwy i symbole. Bawi, poucza i łączy nas z przeszłością. Ma elementy realistyczne, fantastyczne i historyczne. Była przekazywana ustnie, więc znamy ją w wielu wersjach.
3.Elementy realistyczne (prawdopodobne)
Takie, które mogą istnieć lub zdarzyć się naprawdę: przedmioty z codziennego życia (np. plecak), wydarzenia, które możemy przeżyć (np. mecz), bohaterowie, których możemy spotkać (np. piekarz), i prawdziwe miejsca (np. las).
4.Elementy fantastyczne (nieprawdopodobne)
Takie, które nie mogą istnieć ani zdarzyć się naprawdę: przedmioty o cudownych właściwościach (np. czapka-niewidka), wydarzenia, których nie przeżyjemy (np. lot na smoku), bohaterowie, których nie spotkamy (np. wróżka), i miejsca, których nie ma (np. zamek w chmurach).
5.Elementy historyczne
Takie, o których wiemy, że naprawdę istniały: konkretne przedmioty (np. miecz Szczerbiec), wydarzenia, które się odbyły (np. chrzest Polski), osoby, które żyły (np. Mieszko I), i miejscowości, które istnieją (np. Kraków).
6.Różne znaczenia słowa legenda
Słowo legenda ma kilka znaczeń: 1. opowieść przekazywana z pokolenia na pokolenie; 2. objaśnienie znaków na mapie lub planie; 3. bardzo sławna osoba, np. legenda sportu.
7.Legenda o Lechu, Czechu i Rusie
Legenda o trzech braciach. Lech zobaczył na dębie gniazdo, nad którym krążył biały orzeł, i założył tam gród Gniezno. Legenda wyjaśnia, skąd się wzięła nazwa Gniezna, pierwszej stolicy Polski, i biały orzeł w godle.
8.Legenda o Piaście Kołodzieju
Legenda o ubogim i dobrym Piaście, który gościnnie przyjął wędrowców wypędzonych przez złego króla. Piast został potem władcą. Legenda wyjaśnia początki dynastii Piastów i uczy gościnności.
9.Legenda o Warsie i Sawie
Legenda o rybaku Warsie i syrenie Sawie, którzy się pokochali i zamieszkali nad Wisłą. Wyjaśnia, że od ich imion pochodzi nazwa Warszawy, stolicy Polski.
10.Komiks
Historia opowiadana za pomocą obrazków (kadrów) i krótkich tekstów. Wypowiedzi postaci są najczęściej umieszczone w dymkach.
11.Elementy komiksu
Tekst narratora stoi w prostokątnej ramce. Słowa bohatera są w dymku, a jego myśli w chmurce połączonej z postacią kółeczkami. Dźwięki pokazują napisy, np. BUM, a ruch - kreski wokół postaci lub przedmiotu.
12.Symbole narodowe
Znaki ważne dla danego kraju. Nawiązują do jego historii i pokazują, z czego mogą być dumni jego obywatele. Polska ma trzy główne symbole narodowe: flagę, godło i hymn.
13.Flaga Polski
Dwa poziome pasy: biały na górze i czerwony na dole. Biały oznacza czystość i duchowe wartości, a czerwony - odwagę i krew przelaną w obronie ojczyzny.
14.Godło Polski
Biały orzeł w złotej koronie na czerwonym tle. Orzeł oznacza siłę, niezależność i dumę narodową, a czerwone tło - odwagę i ofiarność Polaków.
15.Patriota
Osoba, która kocha swoją ojczyznę i jest gotowa wiele poświęcić dla jej dobra.
16.Mazurek Dąbrowskiego
Hymn państwowy Polski. Słowa napisał Józef Wybicki w 1797 roku jako Pieśń Legionów Polskich we Włoszech. Pieśń miała podnosić na duchu żołnierzy walczących poza ojczyzną o niepodległość. Hymnem jest od 1927 roku.
17.Wers
Jedna linijka tekstu w wierszu.
18.Strofa (zwrotka)
Dwa wersy lub więcej, które tworzą całość i są graficznie oddzielone od innych, np. pustą linijką.
19.Rym
Podobnie brzmiące końcówki wyrazów, najczęściej na końcu wersów, np. kwiat - świat, kotek - płotek.
20.Refren
Zwrotka, która powtarza się w utworze kilka razy. Dzięki niej utwór jest bardziej rytmiczny i łatwiej go zapamiętać. Za pierwszym razem zapisujemy go w całości, a potem tylko początkowe słowa i wielokropek.
21.Budowa i refren Mazurka Dąbrowskiego
Hymn ma cztery strofy po cztery wersy, a po każdej powtarza się refren „Marsz, marsz, Dąbrowski”. Mówi, że Polska nie zginęła, dopóki żyją Polacy. Refren wzywa generała Dąbrowskiego, dowódcę Legionów, by poprowadził żołnierzy z Włoch do Polski.
Notatka
Legenda - co to za opowieść
Legenda to opowieść, którą ludzie przez wieki przekazywali sobie ustnie, z pokolenia na pokolenie. Opowiada o ważnych miejscach, bohaterach i wydarzeniach.
Legenda często miesza prawdę z elementami fantastycznymi. W niezwykły sposób wyjaśnia, jak powstały miejsca, nazwy i symbole. To wyjaśnienie nie zawsze zgadza się z faktami.
Legenda ma kilka zadań:
- bawi, bo opowiada o niezwykłych zdarzeniach;
- poucza, bo pokazuje ważne wartości;
- buduje więź z przeszłością naszego kraju i naszych miejscowości.
Każdy, kto opowiadał legendę z pamięci, coś w niej zmieniał. Dlatego dziś znamy wiele wersji tej samej legendy.
W legendzie znajdziemy elementy realistyczne, fantastyczne i historyczne. Omawia je następna sekcja.
Trzy rodzaje elementów w opowieści
W opowieści rozpoznajemy trzy rodzaje elementów. Mogą to być przedmioty, wydarzenia, bohaterowie i miejsca.
| Element | Co to znaczy | Przykład |
|---|---|---|
| realistyczny (prawdopodobny) | może istnieć lub zdarzyć się naprawdę | rower, urodziny, lekarka |
| fantastyczny (nieprawdopodobny) | nie może istnieć ani zdarzyć się naprawdę | buty siedmiomilowe, gadająca sowa |
| historyczny | naprawdę istniał lub się wydarzył | królowa Jadwiga, Gdańsk |
Jak rozpoznać element? Najpierw zapytaj, czy to mogłoby się zdarzyć. Jeśli nie, element jest fantastyczny. Potem zapytaj, czy to konkretna osoba, rzecz, wydarzenie lub miejsce, które naprawdę istniały. Jeśli tak, element jest historyczny.
Ważne
Element realistyczny tylko mógłby istnieć, np. jakiś rycerz. Element historyczny to konkretna, prawdziwa osoba, rzecz, wydarzenie lub miejsce.
Słowo legenda ma kilka znaczeń
Wyraz legenda ma kilka znaczeń. W szkole poznajemy trzy z nich. Które jest użyte, widać dopiero w zdaniu.
- opowieść przekazywana z pokolenia na pokolenie;
- objaśnienie znaków na mapie lub planie, np. jakim znakiem zaznaczono szpital;
- bardzo sławna osoba, np. słynna aktorka może być legendą kina.
W zdaniu „Spójrz na legendę planu, tam jest znak parkingu” chodzi o objaśnienie znaków. W zdaniu „Ten piosenkarz to legenda polskiej muzyki” chodzi o sławną osobę.
Aby rozpoznać znaczenie, zastanów się, o czym mówi całe zdanie. Jeśli o mapie, legenda to objaśnienie znaków. Jeśli o znanym człowieku, to sławna osoba. Jeśli o dawnych czasach i niezwykłych zdarzeniach, to opowieść.
Legendy o początkach Polski
Wiele polskich legend wyjaśnia, skąd się wzięły nazwy miast i ważne symbole.
| Legenda | Bohaterowie | Co wyjaśnia |
|---|---|---|
| o trzech braciach | Lech, Czech i Rus | nazwę Gniezna i białego orła w godle |
| o Piaście Kołodzieju | ubogi Piast i wędrowcy | początki dynastii Piastów |
| o rybaku i syrenie | Wars i Sawa | nazwę Warszawy |
Gniezno było pierwszą stolicą Polski. Warszawa jest stolicą Polski dziś.
Legenda o Piaście uczy gościnności. Ubogi Piast przyjął wędrowców, których wypędził zły król. Potem sam został władcą.
Każda z tych legend ma elementy fantastyczne i historyczne. Na przykład syrena jest elementem fantastycznym, a Warszawa - historycznym.
Komiks i jego elementy
Komiks to historia opowiadana za pomocą obrazków i krótkich tekstów. Jeden obrazek w komiksie to kadr. Kadry oglądamy i czytamy po kolei.
| Element | Co pokazuje |
|---|---|
| prostokątna ramka | tekst narratora |
| dymek | słowa bohatera |
| chmurka z kółeczkami | myśli bohatera |
| napis, np. PUK, PUK | dźwięki |
| kreski wokół postaci lub przedmiotu | ruch |
Legenda może mieć formę komiksu. Opowiada wtedy tę samą historię, ale zamiast długich opisów mamy obrazki i krótkie wypowiedzi.
Ważne
Dymek i chmurka z kółeczkami to nie to samo. W dymku są słowa powiedziane na głos, a w chmurce z kółeczkami - tylko pomyślane.
Symbole narodowe Polski i patriota
Symbole narodowe to znaki ważne dla danego kraju. Nawiązują do jego historii. Pokazują, z czego mogą być dumni jego obywatele. Każdy kraj ma własne symbole.
Polska ma trzy główne symbole narodowe: flagę, godło i hymn.
Na fladze pas biały jest na górze, a czerwony na dole. Częsty błąd to zamiana kolorów miejscami.
Biały orzeł z godła łączy się z legendą o Lechu, który zobaczył orła nad gniazdem.
Patriota to osoba, która kocha swoją ojczyznę i jest gotowa wiele poświęcić dla jej dobra. Miłość do ojczyzny można okazywać także na co dzień, np. szanując symbole narodowe i pomagając innym.
Mazurek Dąbrowskiego - hymn Polski
Hymn to muzyczna wizytówka kraju. Przypomina Polakom, że należą do wspólnoty i nie powinni się poddawać, nawet gdy jest trudno.
Słowa hymnu napisał Józef Wybicki w 1797 roku. Utwór nazywano wtedy Pieśnią Legionów Polskich we Włoszech. Polscy żołnierze walczyli wtedy poza ojczyzną o jej niepodległość, czyli wolność. Pieśń miała dodawać im otuchy.
W 1927 roku ta pieśń, z nieco zmienionym tekstem, została hymnem państwowym. Nosi nazwę „Mazurek Dąbrowskiego”.
Hymn mówi, że Polska nie zginęła, dopóki żyją Polacy. Refren wzywa generała Jana Henryka Dąbrowskiego, dowódcę Legionów. Ma on poprowadzić żołnierzy z Włoch do Polski.
Ważne
Nie myl dat: w 1797 roku powstała pieśń, a w 1927 roku została hymnem.
Wers, strofa, rym i refren
Wiersz ma swoją budowę. Opisują ją cztery pojęcia:
- wers - jedna linijka tekstu w wierszu;
- strofa, czyli zwrotka - dwa wersy lub więcej, które tworzą całość; od innych strof oddziela ją np. pusta linijka;
- rym - podobnie brzmiące końcówki wyrazów, najczęściej na końcu wersów, np. szkoła - woła, lato - tato;
- refren - zwrotka, która powtarza się w utworze kilka razy.
Refren nadaje utworowi rytm i ułatwia zapamiętanie tekstu. Za pierwszym razem zapisujemy go w całości. Potem podajemy tylko pierwsze słowa i wielokropek.
Aby policzyć wersy, liczymy linijki we wszystkich strofach. Wiersz z trzech strof po sześć wersów ma razem 18 wersów.
Przykład
„Mazurek Dąbrowskiego” ma cztery strofy po cztery wersy. Po każdej strofie wraca refren.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
Biblia i jej nawiązania w literaturze, sztuce i filmie40 fiszek uczy się 7
Oświecenie - idee epoki, sztuka i Ignacy Krasickiuczy się 2
Niesamowite przygody dziesięciu skarpetek - losy bohaterek16 fiszek
Pojęcia literackie i postawy filozoficzne14 fiszek uczy się 1
Średniowieczna wizja świata i symbolika śmierci Rolanda20 fiszek
Antyk: mitologia, tragedia grecka i epos homerycki40 fiszek uczy się 7