Polski
Ogłoszenie, rodzina wyrazów, ó i u, opis postaci - Moim zdaniem 4
Sprawdzony zestawZestaw uczy, jak napisać ogłoszenie i z jakich elementów się składa. Poznasz wyrazy pokrewne i rodzinę wyrazów, wymianę głosek, wszystkie zasady pisowni ó i u oraz budowę opisu postaci.
Zestaw do podręcznika
Rozdział III, cz. 2. Od pomysłu do działania: ogłoszenie, rodzina wyrazów, pisownia ó i u, opis postaci
Moim zdaniem 4. Podręcznik. Reforma 2026 (GWO) - wszystkie rozdziałyPodcast
Ładuję…
Quizy w tym zestawie
37 pytań w 4 etapach
Odblokujesz je po dodaniu zestawu.
Etap 1: Ogłoszenie
Etap 1 · 4 fiszki · 9 pytań
Etap 2: Rodzina wyrazów i pisownia ó
Etap 2 · 6 fiszek · 10 pytań
Etap 3: Pisownia u
Etap 3 · 5 fiszek · 9 pytań
Etap 4: Opis postaci
Etap 4 · 4 fiszki · 9 pytań
Powtórka z całości
15 pytań ze wszystkich etapów, po ukończeniu etapów
1.Ogłoszenie
Krótka forma wypowiedzi, w której ogłoszeniodawca, czyli twórca ogłoszenia, przekazuje informację do publicznej wiadomości. Ogłoszenia dotyczą najczęściej sprzedaży, kupna, wynajęcia, zgubienia lub znalezienia czegoś albo organizacji jakiejś akcji.
2.Elementy ogłoszenia
Nagłówek, szczegółowe i niezbędne informacje (co? gdzie? kiedy?), dane kontaktowe ogłoszeniodawcy (np. telefon, e-mail), inne informacje (np. nagroda, termin ważności) i podpis.
3.Ogłoszenie o zgubie i ogłoszenie o wydarzeniu
W ogłoszeniu o zgubie trzeba szczegółowo opisać przedmiot, a najlepiej dołączyć zdjęcie. W ogłoszeniu o wydarzeniu podajemy, kto, dla kogo, co, kiedy i gdzie organizuje.
4.Dobre ogłoszenie
Jest krótkie i precyzyjne. Zawiera wszystkie niezbędne informacje i nie ma zbędnych szczegółów.
5.Wyrazy pokrewne i rodzina wyrazów
Wyrazy pokrewne mają tę samą cząstkę i są ze sobą powiązane znaczeniowo, np. kot, kotek, kocur. Zbiór wyrazów pokrewnych tworzy rodzinę wyrazów.
6.Kiedy wyrazy nie są pokrewne?
Gdy mają wspólną cząstkę, ale nie łączy ich znaczenie, np. lis i list albo kot i kotlet. Takie wyrazy nie należą do jednej rodziny.
7.Wymiana głosek w wyrazach pokrewnych
We wspólnej cząstce czasem wymieniają się głoski, np. ó na o (wóz - wozić), ł na l (szkoła - szkolny), ą na ę (dąb - dębowy).
8.Ó wymienne
Ó piszemy, gdy w innej formie wyrazu albo w wyrazie pokrewnym wymienia się na o, e lub a, np. mróz - mrozy, niósł - niesie, wrócić - wracać.
9.Ó w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna
Ó piszemy w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna, np. Kraków, Tarnów, złotówka, kreskówka. Uwaga: wyrazy zasuwka i wsuwka piszemy przez u, bo pochodzą od słowa suwać.
10.Ó niewymienne
Ó, które się nie wymienia, trzeba zapamiętać, np. jaskółka, mózg, chór. Pomaga w tym czytanie i słownik ortograficzny.
11.U na początku i na końcu wyrazu
U piszemy na początku wyrazów, np. ucho, ulewa, i na końcu wyrazów, np. domu, kakadu. Uwaga: wyrazy ósmy i ósemka piszemy przez ó.
12.U w zakończeniach przymiotników
U piszemy w zakończeniach przymiotników -uśki, -uchny, -utki, np. bieluśki, bieluchny, cieniutki.
13.U w zakończeniach czasowników
U piszemy w zakończeniach czasowników -uję, -ujesz, -uje, -ujemy, -ujecie, -ują, np. maluję, gotujesz, wędruje, kupujemy, pracujecie, budują.
14.U w zakończeniach rzeczowników
U piszemy w zakończeniach rzeczowników -uch, -ula, -unek, -usia, -uś, np. maluch, cebula, ratunek, mamusia, dziadziuś.
15.U w wyrazach do zapamiętania
W wielu wyrazach pisownię u trzeba zapamiętać, bo nie ma dla niej zasady, np. kubek, mucha, chmura.
16.Budowa opisu postaci
Wstęp: ogólne przedstawienie postaci. Rozwinięcie: informacje o wyglądzie. Zakończenie: opinia o postaci, czyli co o niej myślisz, czy ją lubisz i dlaczego.
17.Wstęp opisu postaci
Przedstawiamy postać: imię i nazwisko, wiek, miejsce zamieszkania, informacje o rodzinie i szkole.
18.Rozwinięcie opisu postaci
Opisujemy wygląd: wzrost i sylwetkę, twarz (rysy, oczy, nos, usta, włosy), ubiór i dodatki oraz elementy charakterystyczne, np. okulary, pieprzyk. Element, o którym nic nie wiemy, możemy pominąć.
19.Powtórzenie jako błąd językowy
Powtarzanie tych samych wyrazów to błąd językowy, bo tekst przestaje być czytelny. Zdania łączymy albo używamy innych słów, np. Kasia gra na skrzypcach i na pianinie.
Notatka
Ogłoszenie i jego elementy
Ogłoszenie to krótka forma wypowiedzi. Jego twórca, czyli ogłoszeniodawca, przekazuje w nim informację do publicznej wiadomości. Ogłoszenie może przeczytać wiele osób, np. na tablicy w szkole albo w internecie.
Ogłoszenia dotyczą najczęściej sprzedaży, kupna, wynajęcia, zgubienia lub znalezienia czegoś albo organizacji jakiejś akcji.
W ogłoszeniu są zwykle takie elementy:
- nagłówek - od razu mówi, czego dotyczy ogłoszenie;
- informacje szczegółowe, bez których ogłoszenie nie ma sensu - co? gdzie? kiedy?;
- dane kontaktowe ogłoszeniodawcy, np. numer telefonu albo adres e-mail;
- inne informacje, np. nagroda albo termin ważności ogłoszenia;
- podpis.
Przykład
Znaleziono klucze. W sobotę po południu w parku przy fontannie znalazłem pęk kluczy z niebieskim brelokiem. Tel. xxx-xxx-xxx. Marek
Dobre ogłoszenie - jak je napisać
Dobre ogłoszenie jest krótkie i precyzyjne. Ma wszystkie niezbędne informacje i nie ma zbędnych szczegółów. Czytelnik od razu wie, o co chodzi i jak się skontaktować z ogłoszeniodawcą.
Różne ogłoszenia wymagają różnych informacji:
| Rodzaj ogłoszenia | Co trzeba podać |
|---|---|
| o zgubie | dokładny opis przedmiotu, najlepiej zdjęcie |
| o wydarzeniu | kto, dla kogo, co, kiedy i gdzie organizuje |
Częste błędy w ogłoszeniach:
- brak miejsca albo czasu, np. nie wiadomo, gdzie coś zgubiono;
- brak danych kontaktowych;
- zbędne szczegóły i zachwyty, które wydłużają tekst.
Gotowe ogłoszenie warto przeczytać jeszcze raz. Sprawdź wtedy, czy odpowiada na pytania: co? gdzie? kiedy?
Wyrazy pokrewne i rodzina wyrazów
Wyrazy pokrewne mają wspólną cząstkę i łączy je znaczenie. Wszystkie wyrazy pokrewne razem tworzą rodzinę wyrazów.
Sama wspólna cząstka nie wystarczy. Wyraz sokół zaczyna się tak samo jak sok, ale nazywa ptaka. Dlatego nie należy do rodziny wyrazu sok.
Jak sprawdzić, czy wyrazy są pokrewne?
- znajdź wspólną cząstkę;
- wyjaśnij jeden wyraz za pomocą drugiego, np. soczysty to taki, który ma dużo soku.
Jeśli takie wyjaśnienie ma sens, wyrazy należą do jednej rodziny.
Wymiana głosek w wyrazach pokrewnych
We wspólnej cząstce wyrazów pokrewnych czasem wymieniają się głoski. Wyrazy wyglądają wtedy trochę inaczej, ale nadal należą do jednej rodziny.
Takie wymiany to np.:
- ó na o, np. nóż - nożyk, róg - rogaty;
- ł na l, np. orzeł - orli;
- ą na ę, np. ząb - zębaty.
Wymiana głosek pomaga w ortografii. Gdy nie wiesz, czy napisać ó, czy u, poszukaj wyrazu pokrewnego albo innej formy tego wyrazu. Jeśli pojawi się w niej o, e lub a, piszemy ó, np. róg, bo rogi.
Kiedy piszemy ó
Ó piszemy w trzech przypadkach.
- ó wymienne - gdy w innej formie wyrazu albo w wyrazie pokrewnym wymienia się na o, e lub a, np. lód - lodu, plótł - plecie, przemówić - przemawiać;
- w zakończeniach -ów, -ówka, -ówna, np. Głogów, sznurówka, Kowalczykówna;
- ó niewymienne - w wyrazach, które trzeba zapamiętać, np. późno, źródło, równy. W zapamiętaniu pomagają czytanie i słownik ortograficzny.
Ważne
Wyjątek od zasady o zakończeniu -ówka: wyrazy zasuwka i wsuwka piszemy przez u, bo pochodzą od słowa suwać.
Kiedy piszemy u
Zasad pisowni u jest więcej niż zasad pisowni ó.
| Gdzie piszemy u | Przykład |
|---|---|
| na początku wyrazu | upał, uczeń |
| na końcu wyrazu | psu, oknu |
| przymiotniki: -uśki, -uchny, -utki | mięciuchny, cichutki |
| czasowniki: -uję, -ujesz, -uje, -ujemy, -ujecie, -ują | dziękuję, ratujemy, smakują |
| rzeczowniki: -uch, -ula, -unek, -usia, -uś | łakomczuch, pocałunek, synuś |
| wyrazy do zapamiętania | guzik, burak, cukier |
Ważne
Wyjątek od zasady o początku wyrazu: wyrazy ósmy i ósemka piszemy przez ó.
W zapamiętaniu wyrazów bez zasady pomaga słownik ortograficzny.
Opis postaci krok po kroku
Opis postaci piszemy w stałej kolejności. Każdą część zaczynamy od nowego akapitu.
- wstęp - ogólne przedstawienie postaci: imię i nazwisko, wiek, miejsce zamieszkania, rodzina, szkoła;
- rozwinięcie - wygląd: wzrost i sylwetka, twarz (rysy, oczy, nos, usta, włosy), ubiór i dodatki, elementy charakterystyczne;
- zakończenie - opinia o postaci: co o niej myślisz, czy ją lubisz i dlaczego.
Wygląd warto opisywać po kolei, np. najpierw wzrost i sylwetkę, potem twarz, a dalej ubiór i dodatki.
Elementy charakterystyczne pozwalają rozpoznać osobę, np. blizna albo znamię. Jeśli o jakimś elemencie nic nie wiesz, możesz go pominąć.
Przymiotniki pomagają opisać wygląd dokładnie, np. owalna twarz, niebieskie oczy, długie warkocze.
Unikaj powtórzeń
Powtórzenie to błąd językowy. Gdy te same wyrazy wracają w kolejnych zdaniach, tekst staje się nudny i mniej czytelny.
Powtórzeń można uniknąć na dwa sposoby:
- połączyć dwa zdania w jedno;
- użyć innych słów, np. on, ona albo inne określenie tej samej osoby.
Przykład
Zamiast „Mój dziadek jest emerytem. Mój dziadek ma duży ogród.” napisz: „Mój dziadek jest emerytem i ma duży ogród.”
Po napisaniu opisu przeczytaj go na głos. Wtedy łatwiej usłyszeć wyrazy, które się powtarzają.
Sprawdzian do druku
Arkusz PDF z kluczem, punktacją i oceną
Sprawdzam sprawdzian…
Znasz kogoś z klasy, komu się przyda? Podziel się zestawem
Podobne zestawy
40 fiszek uczy się 7
uczy się 2
16 fiszek
14 fiszek uczy się 1
20 fiszek
40 fiszek uczy się 7
