Wyrazy potoczne, porównanie, synonimy, list - Moim zdaniem 4

Wyrazy potoczne to słowa z codziennego, swobodnego języka. Zanim ich użyjesz, zastanów się, do kogo mówisz albo piszesz.

• Wolno ich używać w swobodnej rozmowie z rówieśnikami i w wiadomości do kolegi, np. w SMS-ie.
• Nie używamy ich w rozmowie z nauczycielem, dyrektorem czy obcym dorosłym, w liście ani w pracy pisemnej.

W sytuacji oficjalnej wyraz potoczny zastępujemy jego oficjalnym odpowiednikiem, np. ściema → nieprawda, gapić się → przyglądać się, wyluzować się → odprężyć się.

W słowniku wyrazy stoją w porządku alfabetycznym, czyli według kolejnych liter alfabetu. Najpierw patrzymy na pierwszą literę. Gdy jest taka sama, decyduje druga litera, a potem trzecia, np. mak, mapa, masło, mewa.

Polskie litery mają w alfabecie swoje miejsce: ł stoi zaraz po l, a ó zaraz po o.

Każde hasło ma stałe części. Najpierw stoi definiowany wyraz. Po nim jest końcówka w liczbie mnogiej i skrót grupy, do której należy wyraz, np. pot. oznacza wyraz potoczny. Dalej w nawiasie « » stoi definicja. Hasło zamykają przykłady użycia.

Porównanie podkreśla cechy jednego zjawiska. Robi to przez zestawienie go z czymś innym, co ma podobną cechę. Oba elementy łączy jedno ze słów: jak, jakby, niczym, niby, na kształt.

Dzięki porównaniu łatwiej wyobrazić sobie, jak coś wygląda albo brzmi. Porównanie także urozmaica tekst.

Te dwa pojęcia łatwo pomylić. Synonimy znaczą to samo albo prawie to samo, a antonimy znaczą coś przeciwnego.

Synonimy pomagają unikać powtórzeń i wzbogacają język. Gdy żaden synonim nie przychodzi do głowy, warto zajrzeć do Słownika wyrazów bliskoznacznych. Wyrazy są w nim ułożone alfabetycznie razem z synonimami. Podobne znaczenie może mieć też związek frazeologiczny: cały w skowronkach to szczęśliwy, radosny, zadowolony.

Antonimy podkreślają różnice, np. otwierać - zamykać. Wiele wyrazów nie ma antonimu, np. okno, żółty, śpiewać.

List ma stały układ graficzny, czyli sposób ułożenia treści na kartce. Każda część ma swoje miejsce i zadanie.

• Wstęp - wyjaśniamy, dlaczego piszemy, albo pytamy, co słychać u adresata. Gdy odpowiadamy na list, nawiązujemy do jego treści.
• Rozwinięcie - główna część listu. Piszemy o tym, co się u nas dzieje i o czym myślimy, tak by zaciekawić odbiorcę.
• Zakończenie - krótkie, np. zachęca do napisania odpowiedzi.
• Pozdrowienie nie jest obowiązkowe, a podpis zawsze wykonujemy ręcznie.
• Postscriptum (czyt. postskriptum) - dopisek po literach PS, gdy coś przypomni się już po napisaniu listu.

Nagłówek, czyli zwrot grzecznościowy do adresata, decyduje o pierwszej literze wstępu:

• po wykrzykniku wstęp zaczynamy wielką literą,
• po przecinku wstęp zaczynamy małą literą.

Akapit to część tekstu, która dotyczy jednego tematu. Wyróżniamy go wcięciem, czyli przesunięciem pierwszej linijki w prawo. Obowiązuje zasada: jedna myśl to jeden akapit. Dzięki akapitom list jest czytelniejszy, a wstęp, rozwinięcie i zakończenie łatwo od siebie odróżnić.

W listach i e-mailach wyrazy, które odnoszą się do adresata, piszemy wielką literą. W ten sposób okazujemy szacunek osobie, do której piszemy. Dotyczy to form: Ty, Tobą, Tobie, Ci, Ciebie, Cię, Twój, Wy, Was, Wam, Wami, Wasz.

Wyrazy o nadawcy, czyli o osobie piszącej, piszemy małą literą: ja, mnie, mi, mną, mój, my, nas, nam, nami, nasz.

Żeby list dotarł do odbiorcy, czyli adresata, trzeba dobrze zaadresować kopertę. Nie myl tych osób: nadawca list wysyła, a adresat go dostaje.

• W prawej dolnej części koperty piszemy dane adresata. Przed nimi stawiamy zwrot grzecznościowy Sz.P., czyli Szanowna Pani, Szanowny Pan albo Szanowni Państwo.
• W lewym górnym rogu piszemy dane nadawcy, czyli osoby piszącej list.

Dane nadawcy warto podać, bo dzięki nim list może wrócić do piszącego, gdy nie uda się go doręczyć. Na kopercie zwykle piszemy imię i nazwisko, ulicę z numerem domu (i mieszkania, jeśli jest), kod pocztowy i miejscowość.