Narrator, podmiot liryczny, głoski i sylaby - Moim zdaniem 4

Narrator to osoba wymyślona przez autora, która opowiada historię. Nie myl go z autorem. Autor jest prawdziwym człowiekiem i pisze utwór. Narrator istnieje tylko w opowieści. Czasem sam bierze udział w przygodach i mówi o sobie „ja”.

Z kilku składników autor buduje świat przedstawiony, czyli świat wymyślony w utworze. Tworzy go pięć elementów. Każdy z nich odpowiada na inne pytanie. Pisząc własną opowieść, sprawdź, czy ma wszystkie elementy.

Związek frazeologiczny to połączenie wyrazów, które razem znaczą coś zupełnie innego niż osobno. Nie rozumiemy go dosłownie. Jego znaczenie trzeba znać, tak jak znaczenie pojedynczego słowa.

• mieć węża w kieszeni - być skąpym;
• mieć głowę na karku - być rozsądnym i zaradnym;
• bujać w obłokach - marzyć i nie zauważać tego, co się dzieje wokół.

Jak rozpoznać taki związek? Gdy zdanie odczytane dosłownie brzmi dziwnie, to może być związek frazeologiczny. Przykładem jest zdanie: „Brat ma dziś muchy w nosie”. Nikt nie ma tu much w nosie. Związek mieć muchy w nosie znaczy: być w złym humorze, być obrażonym.

W wierszu także ktoś mówi. Tę osobę nazywamy podmiotem lirycznym. Inna nazwa to osoba mówiąca w wierszu. Podmiot liryczny to nie to samo co autor wiersza, czyli poeta. Poeta może oddać głos komuś innemu, np. dziecku, staruszkowi albo zwierzęciu.

Jak szukać podmiotu lirycznego? Często zdradzają go słowa „ja”, „mnie”, „mój”. Zastanów się, kim jest mówiący, do kogo się zwraca i co czuje.

Notowanie to czytelne zapisywanie najważniejszych informacji. Pamięć bywa ulotna. To, co tylko usłyszymy, łatwo zapomnieć, np. po nocy. Notatka działa jak zapis dokumentu na dysku komputera. Z notatek trzeba jednak regularnie korzystać.

Sposób notowania dobieramy do tematu. Słoneczko to uproszczona mapa myśli.

Alfabet to zbiór liter, którymi zapisujemy słowa w danym języku. Polski alfabet pochodzi od alfabetu łacińskiego, którego używano w starożytnym Rzymie. Trafił do nas razem z chrześcijaństwem, które Polska przyjęła w 966 roku. Nasz alfabet ma 32 litery. Niektóre mają specjalne znaki, np. ą, ę, ł.

Jak ustawić wyrazy w kolejności alfabetycznej? Najpierw porównujemy pierwsze litery. Gdy są takie same, porównujemy drugie, potem trzecie i tak dalej. Litera ze znakiem stoi po zwykłej, np. „l” przed „ł”. Alfabet kończą litery „z”, „ź”, „ż”.

Na przykład wyrazy „sowa”, „sól” i „sok” ustawiamy tak: „sok”, „sowa”, „sól”. Litera „k” stoi przed „w”, a „o” przed „ó”. Kolejność alfabetyczna pomaga szybko znaleźć wyraz w słowniku albo nazwisko na liście.

Głoska jest dźwiękiem mowy. Litera to znak, którym zapisujemy głoskę. Litery widzimy i piszemy. Głoski słyszymy i wypowiadamy.

Liczba liter i głosek w wyrazie nie zawsze jest taka sama. Jedną głoskę zapisujemy czasem dwiema literami, np. ch, cz, rz, sz. Bywa też, że litera oznacza inną głoskę niż zwykle: na końcu wyrazu „klub” słyszymy „p”.

Głoski dzielimy na samogłoski i spółgłoski. Przy samogłoskach powietrze płynie swobodnie, więc można je wymawiać długo. Przy spółgłoskach powietrze napotyka przeszkodę.

Sylaba to część wyrazu. Tworzy ją samogłoska razem ze spółgłoskami albo sama samogłoska. Ile samogłosek słyszymy w wyrazie, tyle zwykle ma on sylab. Na przykład „ka-pe-lusz” ma trzy samogłoski i trzy sylaby, a „u-cho” - dwie. Sylaby łatwo usłyszeć, gdy wymawiamy wyraz powoli i wystukujemy każdą część.

Gdy wyraz nie mieści się w linijce, dzielimy go według zasad:

• przenosimy do następnej linijki tylko całe sylaby, np. „ma-li-na”;
• niektóre wyrazy można podzielić na różne sposoby, np. „lam-pka” lub „lamp-ka”;
• wyrazy jednosylabowe, np. „ser”, „las”, zostawiamy w całości.

Częsty błąd to rozcięcie sylaby. Podział „mal-ina” jest niepoprawny, bo sylaby tego wyrazu to „ma-li-na”.

Autoportret to portret artysty wykonany przez niego samego. Można go namalować albo stworzyć słowami. Wtedy autor opisuje własny wygląd.

W opisie twarzy piszemy o kształcie i wyrazie twarzy, o włosach, oczach, nosie, ustach i znakach szczególnych. Potrzebujemy wielu określeń.

Epitet to wyraz, który określa rzeczownik i mówi, jaki ktoś lub coś jest. Epitety nazywają cechy ludzi, zwierząt i przedmiotów, np. barwę i kształt. Działają na wyobraźnię. Dzięki nim czytelnik może zobaczyć opisaną twarz jak na obrazie. Można więc uznać, że epitet zastępuje pędzel malarza.